Samenvatting Inleiding in de Gezondheidspsychologie;Samenvatting van het boek, inclusief begrippenlijsten, uitwerkingen van de opdrachten en zelftoetsen. Vak: Inleiding in de Gezondheidspsychologie (PB0512)
Inleiding in de gezondheidspsychologie (PB0512)
Thema I | Inleiding en achtergrond
Studietaak 1.1 | Psychologie en gezondheid
Chapter 1 | An Overview of Psychology and Health
(Tentamenstof: p1 – p18)
Leerdoelen:
- Verschillende visies op het begrip ‘gezondheid’ beschrijven. Kernwoorden: ziekte, gezondheid, symptomen,
ziekte-gezondheidscontinuüm, biomedisch model, biopsychosociaal model - Beschrijven hoe de begrippen ‘gezondheid’ en ‘ziekte’ in verschillende perioden in de geschiedenis werden
opgevat - De belangrijkste ziektematen beschrijven en gebruiken. Kernwoorden: morbiditeit, prevalentie, incidentie
- Het belang van de discipline psychologie in de problematiek rond ziekte en gezondheid uitleggen.
Kernwoorden: chronische aandoeningen, kosten van de gezondheidszorg, lifestyle en gedrag, persoonlijkheid
en ziekte - Aangeven welke wetenschappen aan gezondheidspsychologie verwant zijn en wat het verschil is tussen de
verschillende vakgebieden. Kernwoorden: psychosomatische geneeskunde, sociale geneeskunde,
epidemiologie, medische sociologie en antropologie, gezondheidswetenschappen - Beschrijven wat gezondheidspsychologie inhoudt, wat haar aandachtsgebieden zijn en wat de
achterliggende visie is. Kernwoorden: biopsychosociaal model.
Griekse Oudheid
en Romeinse Tijd - Hippocrates: humorale theorie (sappentheorie); het lichaam bevat vier sappen en als
deze in balans zijn, dan verkeren we in een staat van gezondheid. - Plato: 1e die lichaam en geest als aparte entiteiten zag.
Middeleeuwen Invloed van de kerk belemmert de ontwikkeling van medische kennis (er mocht niet in
het lichaam gesneden worden).
Renaissance (14e
en 15e eeuw)
Verschuiving weg van de kerk en meer op de mens gericht.
17e eeuw • Descartes: zag (net als de Grieken) de geest en het lichaam als aparte entiteiten,
maar hij introduceerde drie belangrijke innovaties:
o Lichaam als machine.
o Geest en lichaam (hoewel losse entiteiten) kunnen met elkaar communiceren via
de epifyse (hormoonklier in de hersenen).
o Stelde dat dieren geen ziel hebben & dat de ziel van mensen het lichaam verlaat
bij overlijden.
18e en 19e eeuw Snelle ontwikkeling van medische en wetenschappelijke kennis. Introductie van
anesthesie. De ontwikkelingen vormden de basis voor een nieuwe benadering (of model)
→ het biomedische model: stelt dat alle ziektes of fysieke stoornissen verklaard kunnen
worden door verstoringen in fysiologische processen die het gevolg zijn van blessure,
biochemische disbalans, bacteriële of virale infecties, etc.
Rond 1970 ontstonden er twee nieuwe velden waarbij de rol van psychologie in ziekte werd bestudeerd:
- Medische gedragswetenschappen (behavorial medicine): een interdisciplinair veld; ontstaan vanuit het
behavorisme (dus dat menselijk gedrag het resultaat is van klassieke of operante conditionering). - Gezondheidspsychologie (health psychology): houdt zich vooral bezig met stimuleren en handhaven van
gezondheid, voorkomen en behandelen van ziekte, oorzaken van ziekte vaststellen, analyseren en verbeteren
van gezondheidszorgsystemen en -beleid.
Als de persoon ook geïntegreerd wordt in het biomedische model, ontstaat er een nieuw perspectief:
biopsychosociale model.
Biomedische model + aandacht voor de persoon → biopsychosociale model.
Pediatrics = kindergeneeskunde. Geriatrics = geriatrie/ouderengeneeskunde.
Begrippen Chapter 1
Ziekte-gezondheidcontinuüm Continuüm met als uitersten optimale gezondheid en de dood. Zie p3.
Biomedisch model Het biomedische model stelt dat alle ziektes of fysieke stoornissen verklaard
kunnen worden door verstoringen in fysiologische processen die het gevolg
zijn van blessure, biochemische disbalans, bacteriële of virale infecties, etc.
Psychosomatische geneeskunde Bestudeert de wisselwerking tussen het emotionele leven en
lichaamsprocessen.
Biopsychosociaal model Het biomedische perspectief (biologische factoren) wordt uitgebreid met
psychosociale en sociale factoren. Dit model stelt dat deze drie (biologische,
psychosociale en sociale) factoren allemaal de gezondheid beïnvloeden en
daardoor ook wórden beïnvloed.
Opdracht 1.1.2
- 1.1.2.1 Beschrijf wat gezondheid volgens u is en hoe gezondheid wordt beschreven in het tekstboek.
Gezondheid wordt door veel mensen gezien als afwezigheid van symptomen van ziekte of schade aan het
lichaam. Gezondheid is echter meer dan dat.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is gezondheid ‘een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
sociaal welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijk gebreken’ (WHO, 1948).
Deze definitie wordt ook in het tekstboek gehanteerd.
De gegeven definitie is eigenlijk een definitie van optimale gezondheid. Hieruit blijkt al dat gezondheid een
variabele is, een eigenschap die kan variëren. Iemand kan meer of minder gezond zijn, mensen zijn in
bepaalde mate ziek of gezond. Sarafino spreekt dan ook over illness-wellnesscontinuüm (zie figuur p.3). - 1.1.2.2 Wat is nu een goede definitie van gezondheidspsychologie?
Er zijn verschillende definities van gezondheidspsychologie die gelukkig allemaal veel op elkaar lijken. In
Sarafino & Smith wordt een definitie gegeven die eerder door Matarazzo werd geformuleerd (1982). Deze
definitie richt zich vooral op de doelstellingen van gezondheidspsychologie:
‘het bevorderen en het handhaven van de gezondheid en de preventie, de behandeling en de verwerking
van ziekte, de identificatie van etiologische en diagnostische factoren bij gezondheid en ziekte, en de analyse
en verbetering van gezondheidszorg en gezondheidsbeleid’.
Ter aanvulling
In een ander bekend handboek over gezondheidspsychologie geeft Taylor (2003)* de volgende definitie van
gezondheidspsychologie:
‘Gezondheidspsychologie is het onderdeel van de psychologie dat is gericht op het verkrijgen van inzicht in
de psychologische factoren die een rol spelen bij hoe en waarom mensen gezond blijven of ziek worden, en
hoe zij omgaan met die ziekte. Gezondheidspsychologie speelt een rol in gezondheidsbevordering en
bewaking, preventie en behandeling van ziekte, de rol van psychologische factoren in etiologie van ziekte en
gezondheid, de verbetering van de gezondheidszorg en het ontwikkelen van een gezondheidsbeleid.’ - Taylor, S.E. (2003). Health psychology. New York: McGraw-Hill.
- 1.1.2.3 Welke doelstellingen heeft de gezondheidspsychologie?
Uit de verschillende definities kunnen de volgende doelstellingen van de gezondheidspsychologie worden
afgeleid. Op educatief, wetenschappelijk en professioneel gebied een bijdrage leveren aan:
- Gezondheidsbevordering en handhaving van de gezondheid
- Preventie van ziekte, behandeling van ziekte en ‘goed’ omgaan met ziekte
- Identificatie van oorzaken van ziekte en gezondheid en van diagnostische factoren
- Het analyseren en verbeteren van gezondheidszorg en het gezondheidsbeleid.
Gezondheidspsychologie lijkt overlap te hebben met de wetenschapsvelden klinische psychologie en medische
psychologie (ook wel behavioral medicine).
Powered by https://learnexams.com/search/study?query=aqa