1 Basis sociaal werk

1.1 Centrale concepten en begrippen in het sociaal werk Sociaal functioneren verwijst naar de wijze waarop individuen deelnemen aan maatschappelijke relaties en interacties. Het gaat daarbij niet enkel om aanwezigheid, maar om de mate waarin mensen betekenisvolle verbindingen aangaan en actief bijdragen aan hun omgeving. In recente literatuur wordt benadrukt dat sociaal functioneren steeds sterker verweven is met vraagstukken rond digitale inclusie en participatie in hybride gemeenschappen, waarin offline en online netwerken elkaar overlappen (Van der Laan & Veldboer, 2023).Het begrip sociale kwaliteit verwijst naar de mate waarin sociale samenhang, inclusie, participatie en welbevinden in de samenleving aanwezig zijn. Het concept wordt sinds 2024 nadrukkelijk gekoppeld aan het creëren van sociale veerkracht: het vermogen van gemeenschappen om gezamenlijk te reageren op sociale, economische en ecologische veranderingen (Hurenkamp, 2024).Inclusiviteit gaat verder dan de participatie van mensen met een beperking; het omvat een brede erkenning dat iedereen, ongeacht achtergrond, gender, culturele herkomst of sociaaleconomische positie, volwaardig deelneemt aan de samenleving. Daarmee is inclusiviteit een kernwaarde binnen het sociaal werk en sluit het aan bij internationale kaders zoals de Sustainable Development Goals (United Nations, 2023).De normatieve professional is de sociaal werker die in zijn handelen voortdurend waarden en normen weegt. Dit vraagt niet enkel kennis van wet- en regelgeving, maar ook een kritische reflectie op ethische dilemma’s en maatschappelijke ongelijkheid (Kwekkeboom, 2023).Binnen deze context wordt discretionaire ruimte steeds belangrijker: de professionele vrijheid om binnen wettelijke kaders zelfstandig afwegingen te maken en maatwerk te leveren.Interventies zijn doelbewuste handelingen of trajecten die worden ingezet om sociale situaties te verbeteren. Deze variëren van preventieve programma’s tot herstelgerichte begeleiding en worden steeds vaker interdisciplinair uitgevoerd. Integraal werken vormt hierbij het uitgangspunt: samen met professionals uit diverse domeinen wordt gezocht naar samenhangende oplossingen die passen bij de leefwereld van betrokkenen (Bastiaanssen & Kal, 2023). 4 / 5