.png){kind=logo}
Geschiedenis samenvatting H8 Verlichting en revoluties
§1 DE VERLICHTING
Kenmerkend aspect: Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.In de 18 e eeuw geloofde de meeste mensen erin dat God een directe invloed op hun leven had. De rituelen gaven de mensen een gevoel van zekerheid.Zelf nadenken
Voltaire noemde het geloof dogmatisch: iets werd zonder bewijs voor waarheid
aangenomen en mocht niet bekritiseerd worden. Voltaire zocht bewijzen en onderbouwde zijn standpunten en logische redeneringen. Een andere 18 e -eeuwse geleerde noemde de nieuwe, kritische manier van denken ‘verlichting’. Sinds de wetenschappelijke revolutie was het vertrouwen in eigen verstand (ratio) enorm gegroeid. Geleerden begrepen de wereld beter door logisch nadenken (rationalisme) en door onderzoek via waarneming (emprisme).Wetenschap werd een hobby van de adel en velen uit de burgerij, dit maatschappelijke verschijnsel noemen we ‘de verlichting’.Kritiek op kerk en samenleving Naast de relatie van God tot de natuur hielden verlichte denkers zich ook bezig met andere dingen. Ze vonden bijvoorbeeld dat er onnodig veel onderdrukking, armoede en uitbuiting in de samenleving bestond. Een goed bestuur moest het welzijn verbeteren. Goede scholing en opvoeding waren het belangrijkst om de samenleving te verbeteren. Mensen moesten worden opgevoed tot verantwoordelijke kritische burgers. Beter onderwijs -> meer kennis - > mensen tastten minder in het duister. In de 18 e eeuw waren veel mensen optimistisch over wat de mensheid allemaal kon bereiken.Meningsverschillen Niet alle verlichte denkers waren het eens over hoe de wereld en de samenleving in elkaar zaten. Sommigen kregen ook oog voor de negatieve dingen van de mens, dat ze bijvoorbeeld een vat vol emoties en gevaarlijke lusten zijn. Jean-Jacques Rousseau zag de ontwikkeling van de westerse beschaving meer als een afwijking van wat oorspronkelijk goed was geweest. Verlichte denkers debatteerden veel, over alles werd kritisch nagedacht en er waren vaak meningsverschillen.
Verlichte denkers dachten over veel onderwerpen na, hieronder de belangrijkste:
God Denkers kwamen erachter dat voor veel dingen een wetenschappelijke verklaring te vinden was, de Bijbel was dus niet altijd waarheid en ze kwamen er ook achter dat de Bijbel door verschillende mensen geschreven was. Er kwam een discussie over wanneer deze kritiek ophield, een voorbeeld daarvan is het boek dat de Amsterdamse dominee Balthasar Bekker in 1691-1693 publiceerde. Daarin stelde hij vast dat er in de Bijbel geen bewijzen te vinden zijn van de duivel of kwade geesten. Dit veroorzaakte enorme ophef en het boek had veel 1 / 2
invloed op het afschaffen van de heksenprocessen in Europa. Dit alles leidde tot twijfel aan God en de Bijbel, maar verlichte denkers vonden niet dat gelovigen moesten worden vervolgd of verboden worden, de meeste verlichte denkers waren zelf ook gelovig. Volgens velen bewees natuuronderzoek hoe slim God de natuur had geschapen. Voltaire ging de strijd aan met optimistische verlichters, blijkt uit zijn verhaal uit 1759 waarin de optimist wordt opgehangen. Volgens Voltaire was er te veel kwaad en rampspoed om zo’n optimistisch gods- en wereldbeeld te hebben. Hij had net als veel anderen een ‘mechanistisch wereldbeeld’: God had de wereld, de mens en de natuurwetten geschapen, maar bemoeide zich niet actief met de wereld, dat wordt het deïsme genoemd. Een enkeling, zoals de Nederlandse filosoof Benedictus de Spinoza, zag God niet meer als persoon maar zag het goddelijke alleen nog in natuurlijke processen, dit wordt ongodisme genoemd. Machthebbers vonden dat zeer bedreigend. Zelfs in de publicatie vrije Republiek waren het uiten van dit soort ideeën streng verboden en kon je ervoor worden gestraft.Moraal De verlichte denkers waren het erover eens dat religies en interpretaties van heilige geschriften niet te voornaamste leidraad waren voor het menselijk handelen. De mens moest eigen verstand gebruiken en een moraal volgen die het beste was voor de samenleving. Die moraal was een richtlijn voor het ethisch handelen die voor alle mensen gelijk zou moeten zijn.Politiek en staat Verlichte denkers schreven ook over politiek en staan, hieruit ontstonden 3 nieuwe ideeën: -De Engelsman John Locke vond dat alle mensen natuurlijke rechten hebben (leven, bezit en vrijheid). Ook vond hij dat burgers niet hun rechten in hun eentje konden beschermen, daarom vormden zij een politieke gemeenschap door middel van een sociaal contract. Als de regering het vertrouwen schaadde, mochten burgers zich verzetten en een nieuwe regering aanstellen.-De Fransman Rousseau was radicaler, hij vond dat de regering niks anders was dan een uitvoerder van de gezamenlijke wil van de burgers. De burgers kunnen hun macht altijd terugnemen, dat heet volkssoevereiniteit. Hierdoor zijn zij volgens Rousseau echt vrij -De Fransman Montesquieu schreef dat machtmisbruik voorkomen kon worden door een scheiding der machten (trias politica). Eén groep maakte wetten (wetgevende macht), één groep voert de wetten uit (uitvoerende macht) en één groep controleert of burgers zich aan de wetten houden (rechtsprekende macht). Eén persoon mocht nooit meerdere machten bezitten.Op deze ideeën over gelijke rechten, volkssoevereiniteit en scheiding der machten zou tijdens de democratische revoluties aan het einde van de 18 e eeuw veel worden teruggegrepen.Rechtspraak Verlichte denkers vonden dat bewijzen in de rechtspraak vaak onbetrouwbaar waren, bijvoorbeeld een bekentenis na marteling. Dit bewijs werd in de 18 e eeuw verboden. Ook kwam er veel kritiek op lijfstraffen, ze vonden dit irrationeel.
- / 2
.png)