9.1 Hart en bloedsomloop

9.1 Hart en bloedsomloop Niet alle bloedsomlopen zijn gelijk Niet alle organismen hebben dezelfde bloedsomloop. Insecten hebben een open bloedsomloop met een groot bloedvat langs hun rug. Dit bloedvat, de hartbuis, bevat hartkamers die het bloed zonder bloedcellen naar de kop pompen. Van daaruit verspreidt het bloed zich door de lichaamsholte en omspoelt het de organen. Het hart zuigt en pompt het bloed ritmisch via openingen in de hartbuis. Transport van zuurstof gaat niet via het bloed, maar via tracheeën.Een vis heeft een gesloten, enkelvoudige bloedsomloop met slechts één boezem en één kamer. Het bloed neemt in de kieuwen zuurstof op en stroomt direct door naar de rest van het lichaam, waar het zuurstof afgeeft en koolstofdioxide opneemt. Vervolgens keert het zuurstofarme bloed via het hart terug naar de kieuwen. Zwembewegingen helpen bij het bevorderen van de bloedstroom.Amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren hebben een dubbele bloedsomloop (Binas 84A). Vogels en zoogdieren , waaronder mensen, hebben een volledig gescheiden hart, verdeeld door een tussenschot.

Hierdoor ontstaan twee aparte pompen:

De rechterharthelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen via de longslagaders. In de longhaarvaten neemt het bloed zuurstof op en geeft koolstofdioxide af. Het zuurstofrijke bloed stroomt via de longaders naar de linkerboezem (kleine bloedsomloop ).De linkerharthelft pompt zuurstofrijk bloed via de aorta en slagaders naar de organen. Hier diffundeert zuurstof naar de cellen. Het zuurstofarme bloed keert via de aders terug naar de rechterboezem (grote bloedsomloop ) (Binas 84A).*Insecten hebben een open bloedsomloop. Het bloed stroomt via de hartkamers naar voren en vervolgens tussen de cellen door weer terug naar de hartbuis. Vissen hebben een enkelvoudige gesloten bloedsomloop. Bloed stroomt na het enkelvoudige hart eerst (snel)

1 1 / 3

naar de kieuwen en vervolgens (langzamer) door de rest van het lichaam.Samen vormen deze circulaties een dubbele gesloten bloedsomloop , waardoor zuurstof snel en gericht naar bijvoorbeeld hersenen en spieren kan stromen. Dit is essentieel voor intensieve inspanningen, zoals bij een straaljagerpiloot.

2 2 / 3

*Mensen hebben een dubbele gesloten bloedsomloop. In de kleine bloedsomloop (1 → 2 → 3 → 4) stroomt het O,-arme bloed (blauwgekleurd) naar de longen en het O,-rijke bloed (roodgekleurd) weer terug naar het hart. In de grote bloedsomloop (5 → 6 → 7 → 9 → 11 of 5 → 6 → 8 → 10 → 11) stroomt het O,-rijke bloed van het hart naar de rest van het lichaam en het O,-arme bloed weer terug naar het hart. Vanuit de aorta vertakken slagaders naar de organen (armslagader, leverslagader, nierslagader) en de weefsels.In de haarvaten vindt uitwisseling van stoffen plaats. Het bloed verlaat via aders de organen (armader, leverader, nierader) en weefsels. Via de holle aders stroomt het bloed terug het hart in.Een leven lang pompen Beide harthelften pompen gelijktijdig evenveel bloed weg. Elke helft bestaat uit een boezem en een kamer (Binas 84C1). De boezems ontvangen bloed uit de aders, en de kamers persen het bloed naar de slagaders (Binas 84D1). Een hartslag bestaat uit drie fasen (Binas

84D1):

1.Diastole: Boezems en kamers ontspannen, en bloed stroomt vanuit

de aders de boezems en kamers in.

2.Boezemsystole: De boezems trekken samen en persen bloed naar

de kamers.

• / 3