Achtergrond: Door de stijgende complexe zorgvraag in combinatie met de

• / 5

Abstract

Achtergrond: Door de stijgende complexe zorgvraag in combinatie met de

afspraken met de zorgverzekeraar, staan ziekenhuizen onder druk om een manier te vinden om kosten te besparen en tegelijkertijd de efficiëntie van het zorgproces te verhogen. Mogelijkheden liggen bij het opkomend capaciteitsmanagement. In dit onderzoek is inzicht verkregen in de huidige inrichting van capaciteitsmanagement en de bijbehorende informatievoorziening binnen Nederlandse ziekenhuizen. Aan de hand van gevonden aspecten die van belang zijn voor een goed werkend capaciteitsmanagement is er een vragenlijst opgesteld die ziekenhuizen inzicht kunnen geven aan welke punten de inrichting van hun capaciteitsmanagement voldoet en waar nog verbeteringen kunnen plaatsvinden.

Methode: In deze kwalitatieve studie zijn interviews afgenomen onder zes

personen met verschillende functies in het ziekenhuis: capaciteitsmanagers,

leden van de RvB en de directie financiën. De interviews waren

semigestructureerd en opgedeeld in twee thema’s: strategisch plannen en

tactisch plannen. De interviews zijn gecodeerd in aspecten die van belang zijn voor capaciteitsmanagement. Vanuit deze aspecten zijn overkoepelende hoofdthema’s gevormd. Dit is gedaan door meerdere personen. Deze hoofdthema’s zijn verwerkt in een vragenlijst waarbij er rekening gehouden is met de frequentie van elk aspect. Deze vragenlijst is gevalideerd op ambiguïteit.

Resultaten: Een vragenlijst met 31 vragen die inzicht biedt voor ziekenhuizen

hoe ze hun capaciteitsmanagement kunnen verbeteren. Uit de interviews kwamen twaalf aspecten naar voren die nodig zijn voor een goed werkend capaciteitsmanagement. Deze aspecten konden hierna onderverdeeld worden in

drie overkoepelende hoofdthema’s: management informatie, centralisatie van de

organisatie en standaardisatie van werkprocessen.

Conclusie: Per ziekenhuis is er verschil in de inrichting van het

capaciteitsmanagement. Deze inrichting hangt samen met hoe ver het capaciteitsmanagement is ontwikkeld. De basis voor een goed capaciteitsmanagement in Nederlandse ziekenhuizen is de integratie van drie

hoofdthema’s: management informatie, centralisatie van de organisatie en

standaardisatie van werkprocessen.Steekwoorden: capaciteitsmanagement, centralisatie, standaardisatie, informatievoorziening. 2 / 5

• / 5

1.Inleiding Ziekenhuizen zijn complexe instellingen waar van oudsher het verlenen van goede zorg de belangrijkste prioriteit is. Tegenwoordig moet er echter steeds meer rekening gehouden worden met de afspraken met de zorgverzekeraar. Het overheidsadvies luidt dat ziekenhuizen met minder geld, meer mensen moeten helpen [1]. Dit komt grotendeels doordat de overheid minder middelen verstrekt voor de financiering van de zorg en deze verantwoordelijkheid legt bij de zorgverzekeraar [2].Door deze bezuinigingen van de overheid is de zorgverzekeraar de grootste inkomstenbron voor perifere ziekenhuizen, waardoor er competitie tussen ziekenhuizen ontstaat [2]. Bij academische ziekenhuizen is er minder sprake van deze competitie doordat inkomsten van de componenten onderwijs en onderzoek de financiële druk verdelen [3]. Naast de bovengenoemde competitie tussen ziekenhuizen is er ook sprake van interne competitie. Door de stijging van zowel de gemiddelde leeftijd van de patiënten als de vraag naar complexe zorg [4], ontstaat er ‘verdringing’. Er wordt geld van de basisverzekering uitgegeven aan nieuwe, dure medicijnen en zorg wat eerst beschikbaar was voor bestaande zorg zoals onder andere fysiotherapie, verpleging en andere medisch specialistische zorg [5].Besluitvormers in de zorg staan voor een lastig probleem. Om een financieel gezond ziekenhuis te blijven in combinatie met bezuinigingen, stijgende competitie en verandering van zorgvraag zullen ziekenhuizen efficiënter moeten gaan werken. Er zal daarom slimmer moeten worden omgegaan met de beschikbare, maar beperkte middelen. Mogelijkheden liggen bij een goed werkend capaciteitsmanagement, waarbij het streven naar een gezond evenwicht, tussen de kwaliteit van de zorg en de kosten die dit met zich mee brengt, centraal staat [6]. Om dit te bewerkstelligen wordt er getracht vraag en aanbod van capaciteit optimaal op elkaar af te

stemmen. Dit vraagt om een betere afstemming tussen de vraag: het

aantal patiënten, de verschillende behandelingen met elk een andere

zorgzwaarte, en het aanbod: de beschikbare ruimten, materialen, DBC’s

en personeel [7].Helaas zijn er nog geen ‘best practice’ protocollen voor het inrichten van capaciteitsmanagement. De oorzaak hiervan is dat er nauwelijks wetenschappelijke literatuur is betreffende het onderwerp [8]. Daarnaast is er vaak onvoldoende informatie beschikbaar voor de 4 / 5