Basismodule Creativiteit in het sociaal werk

• / 4

• / 4

• Basismodule

Basismodule – Creativiteit in het sociaal werk In het hedendaagse sociaal werk is creativiteit geen luxe, maar een noodzaak. De praktijk van de sociaal werker speelt zich af in een complexe, dynamische samenleving waarin sociale problemen zelden eenvoudig of eenduidig zijn. Maatschappelijke vraagstukken zoals armoede, sociale uitsluiting, eenzaamheid en migratie vereisen maatwerkoplossingen die recht doen aan de unieke context van elke cliënt of gemeenschap. Volgens Creativiteit en cocreatie in sociaal werk (Henderikx, 2019) biedt creatief denken sociaal werkers de mogelijkheid om vastgeroeste patronen te doorbreken, nieuwe perspectieven te openen en cliënten actief te betrekken bij hun eigen ontwikkelproces.De noodzaak van creatief denken Creativiteit stelt sociaal werkers in staat om verder te kijken dan protocollen, regels en standaardmethoden. Waar traditionele interventies tekortschieten, biedt een creatieve benadering ruimte voor experiment, verbeelding en samenwerking. In het sociaal domein betekent dit dat de professional niet alleen oplossingsgericht, maar ook mogelijkheidsgericht denkt: wat kan wél, ondanks beperkingen? Deze houding vraagt om flexibiliteit, lef en reflectie.Een belangrijk inzicht uit de basismodule is dat creativiteit niet alleen een individuele vaardigheid is, maar ook een relationeel proces. Sociaal werkers creëren samen met cliënten, collega’s en netwerken nieuwe betekenissen en handelingsmogelijkheden. Dit cocreatieve proces maakt dat oplossingen beter aansluiten bij de leefwereld van betrokkenen en duurzamer zijn op de lange termijn. Creativiteit is dus niet slechts het bedenken van iets nieuws, maar het verbinden van verschillende perspectieven om tot betekenisvolle verandering te komen. 3 / 4

Het creatieve proces in vier fasen Het boek beschrijft het creatieve proces als een cyclisch en dynamisch geheel, bestaande uit vier fasen: oriëntatie, divergentie, convergentie en implementatie. Deze fasen vormen samen een raamwerk dat sociaal werkers helpt om gestructureerd te innoveren, zonder de spontaniteit van creatief denken te verliezen.

• Oriëntatie – de context begrijpen

De oriëntatiefase draait om het verkennen en begrijpen van de situatie. Sociaal werkers nemen de tijd om het probleem in al zijn dimensies te leren kennen: de feiten, de emoties, de belangen en de onderliggende betekenissen. Deze fase vraagt om open aandacht en het vermogen om niet te snel te oordelen. In de praktijk betekent dit dat de sociaal werker actief luistert, observeert en vragen stelt die verder gaan dan de oppervlakte.Bijvoorbeeld: een jongere die structureel te laat komt op school lijkt op het eerste gezicht ongemotiveerd, maar nader onderzoek kan uitwijzen dat er sprake is van een complexe thuissituatie.Door goed te oriënteren, vermijdt de professional het risico van voorbarige conclusies en kan hij beter inspelen op de echte behoefte.

Kenmerken van de oriëntatiefase:

Informatie verzamelen vanuit verschillende perspectieven Onderliggende patronen en betekenissen verkennen Tijd nemen voor reflectie en analyse

• / 4