Bedrijfseconomie voor het besturen van

Bedrijfseconomie voor het besturen van organisaties Docentenhandleiding

(Uitwerkingen van de opgaven uit het opgavenboek)

A.W.W. Heezen Behorende bij de vijfde druk van het theorie- en opgavenboek

Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten 1 / 7

• Bedrijfseconomie © 2012 Noordhoff Uitgevers

Inhoud Uitwerkingen hoofdstuk 1 3 Uitwerkingen hoofdstuk 2 8 Uitwerkingen hoofdstuk 3 11 Uitwerkingen hoofdstuk 4 22 Uitwerkingen Hoofdstuk 5 50 Uitwerkingen hoofdstuk 6 68 Uitwerkingen hoofdstuk 7 83 Uitwerkingen hoofdstuk 8 97 Uitwerkingen hoofdstuk 9 108 Uitwerkingen hoofdstuk 10 113 Uitwerkingen hoofdstuk 11 122 Uitwerkingen hoofdstuk 12 129 Uitwerkingen hoofdstuk 13 163 Uitwerkingen hoofdstuk 14 181 2 / 7

© 2012 Noordhoff Uitgevers Hoofdstuk 1 3 Uitwerkingen hoofdstuk 1 1.1 a Banken, die hypothecaire leningen hebben verstrekt aan huiseigenaren, hebben het vermogen bijvoorbeeld aangetrokken van haar cliënten die een spaartegoed bij de bank aanhouden. Als de bank van de huiseigenaren, waaraan ze een hypothecaire lening heeft verstrekt, geen aflossingen en rente ontvangen, bestaat het gevaar dat de bank aan de spaarders hun geld niet kan terugbetalen en/of geen rente kan vergoeden over de spaartegoeden.b Dan worden de problemen van de ene bank naar de andere banken doorgeschoven.Omdat niet duidelijk is welke bank welke risico’s heeft doorgeschoven, is niet duidelijk waar het financiële probleem zit en hoe groot het is. Banken gaan elkaar dan wantrouwen.c Vertrouwen is belangrijk omdat degenen die geld aan een bank beschikbaar hebben gesteld (bijvoorbeeld de spaarders) erop moeten kunnen vertrouwen dat ze hun geld en een rentevergoeding terugontvangen. Als daaraan wordt getwijfeld zullen spaarders hun geld niet aan een bank toevertrouwen en heeft de bank geen of minder middelen om aan anderen geld uit te lenen. Dan komt een groot gedeelte van de werkzaamheden (en inkomsten) van banken op de tocht te staan.

d Dan bestaat het gevaar van een run op de bank: degenen die geld aan de bank

beschikbaar hebben gesteld (bijvoorbeeld spaarders) zullen hun geld opeisen.e1 De dekkingsgraad is de verhouding tussen de waarde van de bezittingen van een pensioenfonds en de waarde van de pensioenverplichtingen.e2 Als de dekkingsgraad onvoldoende is, bestaat het gevaar dat het pensioenfonds niet in staat is haar pensioenverplichtingen na te komen. Ze kunnen dan niet de toegezegde pensioenen betalen.e3 Door de pensioenpremies te verhogen krijgt het pensioenfonds de beschikking over meer financiële middelen, die ze kan aanwenden om haar belegd vermogen te vergroten en/of pensioengelden aan de pensioengerechtigden uit te keren.e4 De pensioenpremie wordt in veel gevallen gedeeltelijk door de werkgever en gedeeltelijk door de werknemer betaald. Als de premies worden verhoogd heeft de werknemer minder geld te besteden (minder koopkracht) en heeft de werknemer hogere loonkosten (de door de werkgever te betalen pensioenpremie is een onderdeel van de loonkosten).

1.2 a Als burgers hun tegoeden bij banken gaan opvragen, hebben de banken minder geld beschikbaar om uit te lenen aan bijvoorbeeld bedrijven. Bedrijven hebben dan minder vermogen beschikbaar om te investeren, waardoor de werkgelegenheid (en het nationaal inkomen) afneemt.b De risico’s worden dan uit de gewone banken ‘gelicht’ en ondergebracht bij de staatsfondsen. Daardoor nemen de risico’s waaraan de gewone banken blootstaan af en neemt het vertrouwen in de banken toe. Vertrouwen in het bankwezen is van essentieel belang voor het goed functioneren van banken.c Daarmee wordt bedoeld dat alle financiële instellingen en financiële markten over de gehele wereld met elkaar in verband staan en met elkaar zaken doen.

1.3 a We spreken van een economische recessie als de groei van het bruto nationaal product gedurende twee of meer opeenvolgende kwartalen negatief is.b Met consumentenvertrouwen bedoelen we het vertrouwen dat de consument heeft in zijn toekomstige financiële positie.c De schuldencrisis heeft een negatief effect op het consumentenvertrouwen. Omdat er bezuinigd moet worden, zullen de inkomens van de consumenten in de komende jaren niet of nauwelijks stijgen. Ook zal de werkloosheid toenemen.d Als het consumentenvertrouwen daalt, zullen de consumenten minder goederen gaan kopen. Hierdoor dalen de omzetten en de winsten van bedrijven. 3 / 7

• Bedrijfseconomie © 2012 Noordhoff Uitgevers

e Uiteindelijk betaalt de consument (de belastingbetaler) de rekening. De overheden moeten elkaar (en de banken) steun verlenen, en die steun gaat ten koste van het besteedbaar inkomen van de consumenten.

1.4 a • De banken staan er nu sterker voor.• De crisis in 2010 komt niet zo onverwacht.• De overheid zal nu banken niet laten vallen.• De omvang van de crisis is groter (toen één bank, nu verschillende banken).• De crisis in 2008 begon in Amerika, de crisis van 2010 in Europa.b Financiële instellingen komen in de problemen en overheden moeten te hulp schieten.c Dan neemt de waarde van de bezittingen van de bank (balans debetzijde) af, waardoor het eigen vermogen van de banken daalt. Dit kan dermate ernstige vormen aannemen, dat banken failliet dreigen te gaan. Dan zullen de overheden waarschijnlijk de banken gaan steunen.d Een systeembank is een bank die zo groot is dat een faillissement daarvan de werking van het gehele financiële stelsel in gevaar kan brengen.e Het besmettingsgevaar houdt in dat de overheden bang zijn dat wanneer ze bijvoorbeeld Griekenland ‘failliet’ laten gaan (Griekenland zal dan uit de euro stappen) er andere zwakke landen zoals Spanje of Italië zullen volgen.f Banken worden terughoudender met het verstrekken van kredieten. Ze willen en kunnen zelf minder risico lopen en zullen daarom aan degenen waaraan ze krediet verstrekken meer zekerheden vragen. Ook de inkomensvooruitzichten voor particulieren neemt af. Dit remt de kredietverlening aan particulieren.g Omdat het consumentenvertrouwen minder wordt, verwachten de bedrijven ook minder gunstige resultaten. Banken worden dan ook terughoudender met het verstrekken van kredieten aan bedrijven.

1.5 a Door de renteverhoging gaan consumenten minder lenen. De consumenten kunnen dan minder geld uitgeven, waardoor de vraag naar producten en de inflatie wordt afgeremd.b • kostprijsverhogende belastingen of heffingen • prijsstijging van grondstoffen • stijging van de lonen • de mate van concurrentie in de branche • de economische groei (groei van het inkomen).c De producenten nemen een deel van de prijsstijging van de grondstoffen voor hun rekening. Dat wil zeggen dat de prijsstijging van de grondstoffen voor een deel ten koste gaat van de winsten van bedrijven.d Met de loon-prijsspiraal bedoelen we dat prijsstijgingen tot hogere loonkosten leiden, omdat de werknemers de prijsstijging gecompenseerd willen hebben door hogere lonen.En deze hogere lonen leiden weer tot prijsinflatie, enzovoort.e Als de concurrentie in een bepaalde branche groot is, zullen producenten niet gauw hun prijzen verhogen. Ze zijn dan bang dat ze een te groot deel van de markt zullen verliezen.

1.6 In mkb-bedrijven zijn veel mensen werkzaam. Door flexibele en gunstige voorwaarden van vreemd vermogen kunnen mkb-bedrijven meer investeren en kunnen ze blijven bestaan. Dit is gunstig voor de werkgelegenheid.

1.7 a De inkoopmanagers staan aan het begin van het primaire proces. Zij schatten de toekomstige vraag naar producten in en stemmen daar hun inkoopbeleid op af. Zij zijn gewend ver vooruit te kijken. Een verandering in de economische groei is bij de inkoopmanagers als eerste merkbaar. 4 / 7