Bedrijfseconomische aspecten samenvatting

Bedrijfseconomische aspecten samenvatting Hoofdstuk 1 - De rol van bedrijfseconomie in een organisatie 1.2 Indeling van organisaties Bij informatieverstrekking is het van belang te weten waar de informatie betrekking op heeft.Daarbij speelt ook de omvang van de organisatie een rol. Meer grip krijgen op de aard van diverse soorten organisaties kan door organisaties op drie manieren in te delen:

• volgens het typologiemodel van Starreveld
• naar profit- verus non-profitorganisaties
• naar rechtsvormen

1.2.1 Organisaties indelen volgens het typologiemodel van Starreveld

Starreveld en collega’s ontwikkelden in de jaren vijftig van de vorige eeuw een typologiemodel waarin ze voor de markt producerende organisaties indelen in vijf categorieën (typologieën). Dit model is een leidraad voor het vaststellen van de betrouwbaarheid van informatiestromen. De vijf typologieën zijn: 1.​Handelsorganisaties, waarin voorals sprake is van een goederenbeweging en waarin een omzettingsproces ontbreekt.

2.​Productieorganisaties, waarin vooral een technisch omzettingsproces plaatsvindt 3.​land- en mijnbouworganisaties, die een specifieke goederenbeweging en omzetting hebben

4.​dienstverleningsorganisaties, met een volgende driedeling:

-​met een zekere mate van goederenbeweging, zoals restaurants, veilingen en transportbedrijven -​met een beschikbaarstelling van ruimte of het verkopen van capaciteit, zoals hotels, zwembaden en personenvervoer.-​met het verkopen van uren, zoals advocatenkantoren, adviesbureaus en schoonmaakorganisaties 5.​Financiële instellingen, zoals banken en verzekeringsmaatschappijen

Deze indeling gaat uit van de manier waarop de organisatie haar geld verdient, oftewel de aard van de organisatie activiteiten.

1.2.2 Organisaties indelen naar profit- versus non-profitorganisaties

Een non-profitorganisatie heeft geen winstoogmerk, dat wil zeggen dat het primaire doel van de organisatie niet het maken van winst is, maar het behalen van een maatschappelijk doel.

1.2.3 Organisaties indelen naar rechtsvormen

Organisaties kunnen ook verdeeld worden in de rechtsvorm die deze aangenomen heeft.

Daarbij geldt de volgende tweedeling:

1.​Ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid. De ondernemer is persoonlijk aansprakelijk. Zoals; eenmanszaak, maatschap en vennootschap onder firma (vof) 2.​Ondernemingen met rechtspersoonlijkheid. De onderneming zelf is aansprakelijk. De ondernemer is prive, in principe, niet aansprakelijk voor schulden van het bedrijf.Zoals; bv, nv, stichting en vereniging.

• / 4

Ad 1, Ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid De ondernemer beslist en draagt (financiële) verantwoording voor de beslissingen.Hieronder staan de verschillende vormen van ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid:

Eenmanszaak VOF Maatschap Interessant voor Persoon die als enig eigenaar een onderneming wil Personen die gezamenlijk een onderneming willen Personen die gezamenlijk een praktijk willen starten en/of faciliteiten willen delen Bestuur Eigenaar Eigenaren Maten Oprichtingseisen Geen, slechts inschrijven bij de KvK Geen, slechts inschrijven bij de KvK Geen, slechts inschrijven bij de KvK Aansprakelijkheid Zakelijk en prive 100% Hoofdelijk aansprakelijk (zakelijk en prive) voor 100% Ieder van de maten is voor een evenredig deel aansprakelijk (met zakelijk en prive vermogen) Verplichtingen Geen publicatieplicht jaarrekening Geen publicatieplicht jaarrekening Geen publicatieplicht jaarrekening Fiscaal Inkomsten belasting over winst Inkomstenbelasting over deel winst dat iedere eigenaar krijgt Inkomstenbelasting over deel winst dat iedere eigenaar krijgt Sociale zekerheid Geen recht op werknemers​ verzekeringen Geen recht op werknemers​ verzekeringen Geen recht op werknemers​ verzekeringen Figuur 1.1 Ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid

a) Eenmanszaak

De eenmanszaak is de meest eenvoudige rechtsvorm. Hierbij is een persoon eigenaar. De eigenaar heeft alle zeggenschap binnen de onderneming. Voor de wet is de eigenaar persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden en verplichtingen. Ook zijn privé vermogen kan aangesproken worden.Voor- en nadelen Voordeel is dat de organisatie direct opgericht kan worden. Een nummer bij de KvK en een BTW-nummer is voldoende. Een nadeel is dat de organisatie afhankelijk is van een persoon en dan als de organisatie slecht draait het privé vermogen kan worden gebruikt.

• / 4

b) Zelfstandige zonder personeel (zzp)

Dit is een bijzondere vorm van een eenmanszaak. Dit is meestal de eerste stap naar een grotere organisatie. Een zzp’er kan zelf bepalen welke opdrachten hij wel of niet aanneemt.Bij grote opdrachten kan hij andere personen inhuren om hem te ondersteunen, pas bij het aannemen van personeel vervalt het zzp’er zijn.

c) Vennootschap onder firma (vof) of maatschap

Bij een vennootschap zijn er twee of meer eigenaren van de organisatie. Samen hebben zij zeggenschap en zijn ze aansprakelijk. Omdat er mensen samenwerken is het van groot belang om een samenwerkingsovereenkomst te sluiten, hierin kunnen ze de volgende zaken vastleggen: -​de bevoegdheden, verantwoordelijkheden en taken van ieder van de firmanten.Belangrijk is tot welk bedrag iemand bevoegd is om verplichtingen aan te gaan.-​de inbreng van elke firmant in geld of natura (tijd of kennis) -​de winstverdeling -​de afvloeiingsregeling of de regeling bij overlijden -​de te ondernemen stappen bij geschillen

Voor- en nadelen Het grote voordeel is dat de organisatie niet afhankelijk is van een eigenaar. Voor de eigenaren is het prettig dat zij een klankbord hebben. Het nadeel is dat de eigenaren een verschil van mening kunnen krijgen of dat ze wantrouwig kunnen worden in economische slechte tijden.Ad 2. Ondernemingen met rechtspersoonlijkheid De onderneming zelf is aansprakelijk voor de activiteiten van de onderneming.Bij een besloten vennootschap (bv) of naamloze vennootschap (nv) wordt gesproken over een rechtspersoon. In dit geval is dus alleen de organisatie aansprakelijk voor de schulden die deze aangaat, niet de bestuurders of medewerkers.

Bij vennootschap wordt over het algemeen niet gesproken over eigenaren, maar over aandeelhouders. De aandeelhouders zijn alleen aansprakelijk voor het deel dat ze in de vennootschap hebben gestopt.

a) Besloten vennootschap (bv)

Op het moment dat de financiele verantwoordelijkheid groter wordt, dan komt de bv in beeld, omdat de eenmanszaak bijvoorbeeld heel erg is gegroeid. Om het privevermogen van de eigenaar te beschermen wordt er een bv opgezet. De eigenaar wordt dan aangeduid met directeur-grootaandeelhouder (dga) Voor- en nadelen De bv valt niet meer onder inkomstenbelasting, maar onder de Wet vennootschapsbelasting.Het nadeel is dat de oprichting via de notaris gaat.

• / 4

b) Naamloze vennootschap (nv)

Een nv wordt opgericht als de organisatie zo groot is geworden dat ze meerdere eigen vermogenverschaffers nodig heeft om te kunnen functioneren. Aandelen binnen een nv

kunnen op twee wijzen worden ingedeeld:

-​aandelen aan toonder versus aandelen op naam -​gewone aandelen versus preferente aandelen Aandelen aan toonder zijn vrij verhandelbaar, bijvoorbeeld op de beurs. Aandelen op naam zijn niet vrij verhandelbaar, zodat niet te veel personen zich gaan bemoeien met het vennootschap.Gewone aandelen geven recht op de winst en de aandeelhouder heeft stemrecht bij de algemene aandeelhoudersvergadering. Preferente aandelen geven voorkeursrecht aan de aandeelhouder.

Voor- en nadelen Voordelen zijn dat er meerdere vermogenverschaffers aangesproken kunnen worden om te investeren in de organisatie. Ook het belastingtarief is lager.Het nadeel is dat er minimaal €45.000 startkapitaal moet zijn en dat niet te controleren valt wie de eigenaar is van het vennootschap.

Zie figuur 1.2 blz 21

c) Vereniging

Een vereniging is een rechtspersoon en is een samenwerkingsverband tussen twee of meer personen. Iedereen die lid is van de vereniging is eigenaar van de organisatie. De leden hebben invloed op de besluiten die binnen de organisatie worden genomen tijdens de algemene ledenvergadering (ALV). Een vereniging heeft niet als doel om winst te maken. Er zijn twee soorten verenigingen: -​Een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid is opgericht door middel van notariële akte, waarin de statuten staan opgenomen. Deze dient ingeschreven te staan in het Handelsregister. De bestuurders zijn niet hoofdelijk aansprakelijk, de vereniging is dus en rechtspersoon. -​Een vereniging met een beperkte rechtsbevoegdheid heeft haar statuten niet opgenomen en kan zich niet als onafhankelijk rechtspersoon gedragen. De bestuurders zijn hoofdelijk aansprakelijk.

d) Stichting

Een stichting is vergelijkbaar met een vereniging. Een stichting bestaat echter niet uit leden maar heeft enkel een bestuur. Ook hier is winst geen doel en een positief resultaat mag dus niet uitgekeerd worden aan de oprichters.

Bij oprichting moet een notariële akte opgesteld worden met de statuten, hierin wordt opgenomen wat het doel is en hoe een nieuw bestuur wordt vormgegeven. Een stichting kan medewerkers in dienst nemen.De topselectie van een sportclub valt weleens onder een stichting om de belangen van de recreanten en de topselectie beter te kunnen dienen.

Zie figuur 1.3 blz 23

• / 4