-Beperkingen klassiek model van communicatie:

• / 4

Hoofdstuk 1

-Beperkingen klassiek model van communicatie:

oHet is niet duidelijk waarom de ontvanger niet altijd doet wat de zender wilt. De boodschap wordt juist niet op dezelfde manier ontvangen wat dit model veronderstelt. Een ontvanger construeert zijn eigen boodschap. Referentiekader en context is hierbij belangrijk.oContext van informatie komt niet terug in het model.oJe moet niet alleen betekenis geven aan wat de zender bewust produceert, ook het onbewuste is belangrijk.

-Context van communicatie (zijn ook beperkingen van het klassieke model):

oRelationele context: het maakt uit wie iets zegt en hoe het wordt opgevat.

Machtsverhouding bepaalt bijv. hoe geloofwaardig iets wordt opgevat.Wie de zender is, is vaak belangrijker dan de boodschap.oHistorische context: wij kunnen een communicatieve uiting niet begrijpen als we niet

weten wat daarvoor heeft afgespeeld. Belangrijk: “Hoe is het zo gekomen?”

Niet alleen wat eerder is gebeurd, maar ook wat in de toekomst staat te gebeuren heeft grote invloed op de wijze waarop mensen boodschappen interpreteren.

oSociaal-culturele context: wie praat met wie, wie zijn er

belangrijk voor je? Mensen kunnen erg verschillen qua achtergrond --> belangrijk voor interactie.

oSociaaleconomische context: welke doelen streven we na.

oCultureel-psychologische context: hoe zitten mensen in elkaar --> verschil man en vrouw.-Sociaal constructivisme = een bekende stroming in de wetenschap die berust op het uitgangspunt dat mensen zelf betekenis verlenen aan hun omgeving en dat sociale processen hierbij een belangrijke rol spelen. Ieder mensen heeft, vanuit zijn eigen achtergrond en ervaring, zijn eigen manier van informatie verwerken. De vraag is wat er meespeelt in processen van communicatie en te betekenisverlening.-Het zender-ontvanger-model is meer een mediamodel.

-Communicatie moet je benaderen met het ‘interactiemodel’:

-De samenleving is voortdurend aan het veranderen, met als grootste oorzaak technologie. Sommige technologie dwingt ons tot het formuleren van nieuwe of bijgestelde normen en waarden (bijv. euthanasie).Communicatie speelt een cruciale rol om tot afstemming te komen met een voortdurend veranderende omgeving.-Niet alleen de samenleving verandert, ook de aard en de rol van communicatie.-Communicatie speelt al een rol vanaf het begin van een productontwikkelingsproces of beleidsproces.

-Chaostheorie: niet zozeer eenduidige oorzaken bepalen de loop der

dingen, maar de samenloop van omstandigheden om een bepaald moment en op een bepaalde plaats.-Veranderingen zijn vaak moeilijk te voorspellen, omdat ze niet kunnen worden verklaard door het gedrag van de betrokkenen afzonderlijk.Veranderingen gebeuren in de interactie tussen mensen.-Voorspellen betekent al gauw dat lijnen worden doorgetrokken van wat een samenleving of organisatie op dat moment kenmerkt.-Veranderingen is het resultaat van een voortdurend samenspel tussen ambities, de omstandigheden waarin onze ambities gestalte krijgen en de 2 / 4

interacties die we met deze en gene hebben om onze ambities te realiseren.-Om de context goed te kennen en te betrekken is voortdurende interactie nodig.-Strategische communicatie gaat over het organiseren van zinvolle interacties om een organisatie goed te positioneren in de netwerken die mensen met elkaar vormen.Hoofdstuk 2

Theorie van gepland gedrag:

-Klassieke theorie over oorzaken van gedrag en gedragsverandering.-Treedt op wanneer mensen de intentie hebben om bepaalt gedrag te vertonen.-Verklaart hoe die intentie tot stand komt.-Geeft inzicht in belangrijke factoren die aan de basis liggen van ons gedrag.

Attitude:

-Weerspiegelt wat iemand van het gedrag vindt.-Positief: zet aan tot gedrag; negatief: het remt het gedrag af.-Komt tot stand doordat iemand een aantal mogelijke consequenties (kans + waardering) van het gedrag overdenkt.

Subjectieve norm:

-“Wat vind mijn omgeving ervan?”

-2 aspecten van belang bij totstandkoming:

oDe inschatting van de mate waarin belangrijke anderen het gedrag goed- of afkeuren.oHet belang dat aan de mening van elk van deze belangrijke anderen wordt gegeven.

Eigen effectiviteit:

-De persoonlijke inschatting van het gemak of de moeilijkheid waarmee het gedrag echt uitgevoerd kan worden.-Gaat om een subjectief oordeel t.a.v. de uitvoerbaarheid van het gedrag.-Speelt vooral een rol wanneer iemand denkt weinig controle te hebben over het gedrag.-Kan ook direct gedrag beïnvloeden.

Intentie:

-Het voornemen om een bepaald gedrag te vertonen.-Komt tot stand o.b.v. een afweging tussen attitude, subjectieve norm en eigen effectiviteit t.a.v. het voorgenomen gedrag.

-Voorwaarde voor directe relatie tussen intentie en gedrag: het gedrag

moet specifiek worden omschreven en er moet sprake zijn van fysieke mogelijkheid.-Veranderen per situatie en in de tijd door nieuwe informatie, ideeën en invloeden.>> attitude, subjectieve norm en eigen effectiviteit komen niet onafhankelijk van elkaar tot stand.

Kritiek op het model:

-Het is maar een model; de werkelijkheid is niet te bevangen in een model, daarvoor is het te complex.-Dit model gaat erg uit van het individu, terwijl het meeste gedrag sociaal wordt gestuurd.-In de theorie wordt geen onderscheid gemaakt in typen gedrag.oVoorkeur/keuzegedrag --> theorie gaat uit van slechts 1 mogelijke keuze.oGewoontegedrag --> theorie gaat uit van rationele afweging.oVerslavingsgedrag --> ook hierbij geen sprake van rationele afweging.oNoodzakelijk gedrag --> geen sprake van een afweging.-Hetzelfde gedrag wordt in verschillende contexten verschillend beoordeeld.-De theorie van gepland gedrag gaat uit van een helder onderscheid tussen beredeneerd gedrag en intuïtief gedrag. 3 / 4

1 -Kanttekeningen kunnen worden geplaatst bij de manier waarop de subjectieve norm zou werken.-Gedragingen hangen met elkaar samen in verschillende patronen, wat niet terugkomt in het model.

Het Elaboration Likelyhood Model:

-Bij poging om gedrag te veranderen d.m.v. communicatie.Brengt in kaart hoe een bepaalde attitudeverandering tot stand komt.

-Totstandkoming kan op 2 manieren:

oRECHTE WEG: zorgvuldig na denken over de waarde en juistheid van de

argumenten.

oPERIFERE WEG: bij het beoordelen van nieuwe informatie te laten

leiden door simpele beslisregels (heuristieken), zonder dat daar goed over wordt nagedacht.

Rechte weg:

-Denkwerk = verwerking. Het uiteindelijke resultaat van de verwerking kan een verandering in de cognitieve structuur (kennis) zijn en die werkt door in een gerelateerde attitudeverandering.

1.Motivatie tot verwerking = iemand is geïnteresseerd genoeg in het onderwerk om na te denken over de argumenten. Als er geen motivatie is,

kan je alleen nog de perifere weg volgen. Aspecten die een rol spelen:

oDe betrokkenheid bij en/of belangstelling voor een bepaald onderwerp.oDe behoefte tot nadenken.

2.Bekwaamheid tot verwerking = in staat zijn om de argumenten te verwerken. Factoren: oVoorkennis.oAfleiding en tijdsdruk --> je moet tijd hebben om na te kunnen denken.oDe manier waarop argumenten worden aangeboden.>> Je kan pas met argumenten aan de gang als er een motivatie en bekwaamheid is om het te verwerken. De eerste stappen zijn essentieel. Met deze twee stappen vindt in ieder geval verwerking plaats.

3.Aard van de verwerking: Alleen bij overwegend positieve gedachten kan de

rechte weg vervolgd worden. Mensen gaan dan anders over het onderwerp denken met attitudeverandering als gevolg.

-Voordelen van de rechte weg:

oDe attitudeverandering via de rechte weg is duurzamer. Via de perifere weg moet je steeds weer met nieuwe prikkels komen.oDe attitudeverandering via de rechte weg is over het algemeen resistenter. Je kunt je beter verdedigen tegen contra-argumenten, omdat je een zorgvuldig overdachte mening hebt.oDe attitudeverandering via de rechte weg lijkt een betere voorspeller voor een gedragsverandering. Er kan enige tijd zitten tussen attitudevorming en gedrag. Bij de perifere weg neemt de kans meer af dat de attitudeverandering wordt omgezet in gedrag.

Perifere weg:

-Perifere prikkels = oneigenlijke argumenten. Heeft soms meer effect, omdat mensen op zoek gaan naar argumenten die het eigen gedrag rechtvaardigen.-De attitudeverandering komt tot stand door het toepassen van eenvoudige vuistregels. De vuistregels hebben in meeste gevallen een zekere relatie met de werkelijkheid. Men gaat op zoek naar aanwijzingen die aangeven welke

• / 4