Bestuur, beleid en recht. Semester 2

Bestuur, beleid en recht. Semester 2 Inhoudsopgave Lesweek 1...............................................................................................................................................2 Leerdoelen......................................................................................................................................2 Literatuur week 1............................................................................................................................4 Lesweek 2...............................................................................................................................................7 Leerdoelen......................................................................................................................................7 Literatuur week 2............................................................................................................................9 Lesweek 3.............................................................................................................................................13 Leerdoelen....................................................................................................................................13 Literatuur week 3..........................................................................................................................20 Lesweek 4.............................................................................................................................................29 Leerdoelen....................................................................................................................................29 Literatuur week 4..........................................................................................................................32 Pagina 1 van 32 1 / 4

Lesweek 1 Leerdoelen ● - Het politieke kringloopmodel Politiek ● “Een situatie waarbij de overheid betrokken is of iiiizou moeten zijn”.● “De gezaghebbende en bindende toedeling van iiiwaarden voor en namens de samenleving”.o(Politieke systeembenadering).● “Doelbewuste vormgeving van de samenleving iiiid.m.v. argumentatie en machtsuitoefening” (‘strijd iiiom beleid’), “De inhoud, processen en effecten iiivan overheidsbeleid”.● “Het oplossen van collectieve actieproblemen”.iiii(Politieke marktdenken).● Definities oMiljoenennota: Politiek als verdelingsvraagstuk (‘Who gets what, when en how’?)

oPolitieke systeembenadering: Theorie van de politiek als verdelingsvraagstuk.

oOpenbaar bestuur: het geheel van organisaties en activiteiten gericht op het besturen van de maatschappij.oBestuurlijke vervlechting: Verstatelijking van de maatschappij. Vermaatschappelijking van de staat.

oCiviel perspectief: Macht en sociale verandering (Macht en tegenmacht)).

● De wereld van openbaar bestuur en samenleving.Verstatelijking ● Toename overheidsuitgaven (en belastingdruk).● Groei aantal departementen en ambtenaren.● Toename wet- en regelgeving.● Groter beroep op sociale zekerheid.Pagina 2 van 32 2 / 4

Vermaatschappelijking ● Invoering algemeen kiesrecht (actief en passief).● Samenstelling van het parlement (sociale klassen).● Groeiende invloed belangengroepen (‘pressure groups’).● Burgerparticipatie Macht ● “De mogelijkheid het gedrag van anderen te beïnvloeden iiiiin overeenstemming met de eigen doeleinden van de iiiiactor” (R. Dahl)

● Invloed: feitelijke machtsuitoefening (reputatie of decisie).

Drie gezichten van macht ● Besluitvormingsmacht (positie en hulpbronnen).● Agendavormingsmacht (mobilisatie en publieke druk)).● ‘Ideologische’ macht (betekenisgeving door wereldbeeld(en)).● Actoren

oBesluitvorming: gezagsdragers (stabiliteit).

oAgendavorming: burgers en belangengroepen (sociale

verandering).

oBetekenisgeving: heersende wereldbeeld (o.a. democratie,

liberale rechtsstaat en markteconomie).oHet dominante wereldbeeld benadrukt de vanzelfsprekendheid van de bestaande orde.Bv. armoede als sociaal probleem.Ervaring van machteloosheid (toeslagenaffaire).Fasen en besluiten in de politieke kringloop ● Invoer oSelecteren, bundelen en kanaliseren van eisen (issues).Politieke structuur.Politieke cultuur.

● Politieke structuur: poortwachters

oPolitieke partijen.oBelangengroepen.oMedia.oAmbtenaren.

● Politieke cultuur: ideologieën

oPolitieke landschap van stromingen en opvattingen.oInvloedrijke ideologieën.oIdeologie: “een min of meer samenhangend geheel van beginselen, waarden en normen, op grond waarvan een politieke actor zijn handelen richt en rechtvaardigt”.Pagina 3 van 32 3 / 4

Literatuur week 1 ● Het civiele perspectief van IVK (Tekst nog een keer doornemen) De tekst bespreekt de ontwikkeling van het concept van integrale veiligheid en hoe dit verband houdt met bredere sociale en politieke ontwikkelingen. Het begint met de oorsprong van integrale veiligheid, die gericht is op het betrekken van verschillende actoren in de samenleving, zoals burgers, instellingen en bedrijven, bij het bevorderen van veiligheid en leefbaarheid in hun omgeving.De tekst benadrukt dat integrale veiligheid niet alleen gaat over fysieke veiligheid, maar ook over de kwetsbaarheid van burgers en bestuur in de samenleving, vooral in het licht van mondiale risico's en bedreigingen zoals terrorisme, klimaatverandering en grensoverschrijdende criminaliteit.Er wordt ook besproken hoe het streven naar veiligheid kan leiden tot maatregelen die de privacy aantasten en tot institutionele hervormingen die de zeggenschap over veiligheid centraliseren.Verder wordt ingegaan op de kwetsbaarheid van bestuur op supranationaal niveau, met name in de Europese Unie, waarbij wordt verwezen naar opkomend populisme en conflicten tussen lidstaten.De tekst suggereert dat het traditionele concept van burgerschap, gebaseerd op burgerrechten, mogelijk niet meer adequaat is in een tijdperk van mondialisering en individualisering, en pleit voor een verschuiving naar een concept van burgerschap dat zich richt op civiele competenties, zoals kritisch denken en participatie.Ten slotte wordt betoogd dat bestaande visies op burgerschap, inclusief die gebaseerd op fundamentele rechten of rationeel eigenbelang, mogelijk ontoereikend zijn om aan de hedendaagse eisen en behoeften te voldoen.● Profiel van de Nederlandse overheid H1 oDe overheid is overal. De overheid grijpt in onze maatschappij diep in. Maar de overheid is niet altijd te begrijpen of te volgen.oDe discipline (de studie) die de overheid centraal stelt heet bestuurskunde.Bestuurskunde: ‘De kunde van het besturen’ oftewel de discipline die zich bezighoudt met de voorbereiding, de bepaling, de uitvoering en de evaluatie van overheidsbeleid.Bestuurskunde helpt de overheid zelf om effectiever te werken.Bestuurskunde helpt andere om doelgerichter met de overheid om te gaan.oDe totstandkoming van beleid wordt zelden de technische ‘beste’ oplossing gekozen.● Profiel van de Nederlandse overheid H2 oHet is gebruikelijk om van een staat te spreken als er voldaan is aan drie criteria: 1.(Afgegrensd) grondgebied.

2.(Geaccepteerd) bestuursgezag.

3.(Te onderscheiden) staatsvolk.oVeel moderne staten kennen 2 pijlers die ten grondslag liggen aan de inrichting van hun

bestuur:

1.De scheiding tussen kerk en staat.In vroegere tijden bestond er geen scheiding tussen kerk en staat; de kerk was de staat.

2.De scheiding van de drie machten.De manier waarop ‘de macht’ wordt verdeeld, speelt een belangrijke rol bij de opbouw van een staat.

oVerschillende soorten samenlevingen:

Samenlevingen op basis van gelijkheid.

Voorbeeld: Jagers- en verzamelaarssamenleving. Hier leefden de mensen in

groepen waarin de individuen redelijk gelijkwaardig waren. Toch kende dit soort groepen wel een soort leiderschap op deelgebieden.Pagina 4 van 32

• / 4