Burgers en onderdanen

Burgers en onderdanen Type College Kerncollege BA2 Titel College Burgers en Onderdanen Afstudeerrichting Geschiedenis Jaar en Semester 2024-2025, 1e semester Docenten dr Rens Tacoma, dr Claire Weeda, prof. dr Judith Pollmann, dr Bart Verheijen, prof. dr Henk te Velde Tijdstip Maandag, 13:15-15:00 uur Collegezaal Lipsius 019

Week 1 9 septemberHenk te Velde: Inleiding

Burgers en onderdanen:

Onderdanen verwijst als term allereerst naar een ‘verticale’ of een hiërarchische verhouding Niet per se ‘onderdanigheid’, want wederzijds (geen vorst zonder onderdanen) Burgers duidt meer op een ‘horizontale’ relatie tussen gelijken In dit college gaat het vooral om burgers, onderdanen fungeren als vergelijking

Betekenissen van burger naar burgerlijk: breder dan citizen

Johan Huizinga schrijft in Geestesmerk (1935) dat heel Nederland burgerlijk is en dat dat is wat de bevolking verbindt. Het voorbeeld geeft aan dat het niet niet een sociale klasse is maar een ook een mentale toestand.De eenheid van het Nederlandsche volk is bovenal gelegen in zijn burgerlijk karakter. Of wij hoog of laag springen, wij Nederlanders zijn allen burgerlijk, van den notaris tot den dichter en van den baron tot den proletarier. Onze nationale cultuur is burgerlijk in elken zin, dien men aan het woord hechten wil.De burgerlijke levensopvatting heeft zich meegedeeld aan alle groepen of klassen, landelijke en stedelijke, bezittende en nietbezittende. (…) Om burgervrijheid hielden onze voorouders het verzet tegen Spanje vol. (…) Uit een burgerlijke sfeer sproten onze weinig militaire geest, de overwegend handelsgeest. De burgerlijke samenleving verklaart de geringe oproerigheid der volksklassen (…).In burgerlijkheid wortelen ook onze hinderlijkste nationale gebreken: de vrijdom der baldadigheid, het gemis aan publieke wellevendheid en de vaak beklaagde krenterigheid.

Het woord is dus dubbelzinnig want het heeft drie betekenissen:

Burger of Staatsburger:

In de vorm van een juridische status en politieke rechten (Citoyen, Citizen) ↳

Burgerlijk:

Vertolkt als een sociale groep waar je aan deelneemt of vertoont gedrag (ook ↳ Bourgeoisie)

Burgerschap:

Beter bekend als gemeenschap, verantwoordelijkheidsgevoel en een morele dimensie ↳

1 1 / 2

Onderwerp heeft dus tenminste deze aspecten:

Juridisch Politiek Sociaal-cultureel (maatschappelijk) Moreel NB: Bij alle aspecten is er sprake van in- en uitsluiting om op die manier een ‘in-’ en ‘outgroup’ te creëren. Voorbeelden: Nederlandse staatsburger vs statenloos persoon, huismoeder in vinexwijk vs corpsbal en vrijwilliger in het buurthuis vs autonoom persoon die autarkisch leeft.Fahrmeier Zijn ‘burgers’ een modern en dus nationaal verschijnsel?Andreas Fahrmeier en zijn boek Citizenship (2007)

Hoofdstuk 1: ‘Before Citizenship’

Hoofdstuk 2: ‘The Revolutionary Moment and the Invention of Citizenship’

Fahrmeier duidt hier op de ↳ Franse revolutie en ziet dit als de periode waarin het burgerschap is uitgevonden.‘Though the boundaries of formal, political, social and economic citizenship never coincided, they converged until the 1960s.’ Hij verbindt dit aan het ↳ kiesrecht, de sociale omgeving van burgers en de uitsluiting van ‘non- citizens’ als gemeenschappelijke deler.Hierbij is een belangrijke noot dat Fahrmeir het hier heeft over het Franse ↳ kiesrecht voor alle mannen in Frankrijk en vrouwen hierbij weglaat en dat dit ook uitsluitend gaat over burgers die de Franse taal beheersen.Aristoteles Hier is een ander perspectief op burgerschap: het betreft niet alleen staatsburgers, maar ook (stads)burgers in verschillende contexten. We beginnen met Aristoteles en zijn opvattingen over Atheens burgerschap en volgen de ontwikkeling van stedelijk burgerschap door de geschiedenis.Aristoteles beschouwde de mens als een 'zoön politikon', wat betekent dat mensen politiek betrokken zijn, maar vooral sociaal van aard. Ze komen tot hun recht als leden van een 'polis', oftewel een stedelijke gemeenschap, en spelen een rol in de politiek.

Aristoteles' ideeën resoneren nog steeds in de uitspraak:

"Burgerschap is regeren en geregeerd worden." Volgens hem hoort rolwisseling bij burgerschap; dit betekent zowel het betwisten als het aanvaarden van gezag. Hij benadrukt dat je je mening moet geven als je het niet eens bent met de democratie en dat je verantwoordelijkheid moet nemen wanneer je door loting wordt gekozen om te regeren, zoals dat in het oude Griekenland gebeurde.

• / 2