CE KUNST ALGEMEEN: H4, H5, H8, H9

CE KUNST ALGEMEEN: H4, H5, H8, H9

6 VWO / 5 HAVO

INHOUDSOPGAVE

H4: Hofcultuur (16e en 17e eeuw, renaissance + barok) 1

OVERZICHT 1

KERNVRAGEN SYLLABUS 2

4.1 HISTORISCHE CONTEXT 3

4.2 KUNSTHISTORISCHE CONTEXT 4

4.3 STIJLEN EN STROMINGEN 6

4.4 BEGRIPPENLIJST 8

H5: Burgerlijke cultuur (17e eeuw) 9

OVERZICHT 9

KERNVRAGEN SYLLABUS 11

5.1 HISTORISCHE CONTEXT 12

5.2 KUNSTHISTORISCHE CONTEXT 13

5.3 STIJLEN EN STROMINGEN 14

5.4 BEGRIPPENLIJST 16

H8: Cultuur van het moderne (1900-1950) 19

OVERZICHT 19

KERNVRAGEN SYLLABUS 21

8.1 HISTORISCHE CONTEXT 22

8.2 KUNSTHISTORISCHE CONTEXT 23

8.3 STIJLEN EN STROMINGEN 24

8.4 BEGRIPPENLIJST 29

H9: Massacultuur (1945-heden) 32

OVERZICHT 32

KERNVRAGEN SYLLABUS 33

9.1 HISTORISCHE CONTEXT 34

9.2 KUNSTHISTORISCHE CONTEXT 35

9.3 STIJLEN EN STROMINGEN 36

9.4 BEGRIPPENLIJST 40

EXPLICITERING: kunstanalyse


 1 / 4

H4: Hofcultuur (16e en 17e eeuw, renaissance + barok)

OVERZICHT

HOFCULTUUR

HOVEN AAN DE MACHT: De Italiaanse hoven (wereldlijke, geestelijke vorsten en bankiers – de Gonzaga’s, de Sforza’s, de Medici, de Pauselijke vorsten) komen op als machthebbers. Dat komt door de economische bloeiperiode, in met name in Italië (veel handel in middellandse zeegebied).Veel onderlinge strijd tussen de verschillende vorstenhoven.RENAISSANCE: wedergeboorte van de klassieke oudheid: door kennis van de klassieke geschriften. De invloed van de kerk neemt af, minder theocentrisme (god centraal). humanisme, meer antropocentrisme (mens centraal), individualisme, meer natuurwetenschappelijk onderzoek.CONTRA REFORMATIE EN BAROK : Een hervormingsbeweging als reactie op de corruptie in de kerk. In de rooms-katholieke kerk pracht en praal in de kerken, om de gelovigen te overtuigen. De stijl die hierbij hoort is de barok.WETENSCHAP EN TECHNIEK : De ontdekkingsreizigers en wetenschappers vergroten de invloed

van de Europese landen in de wereld: Galileo Galilei; Columbus.

LODEWIJK XIV: absolutisme, hij regeert als zonnekoning en laat zich inspireren door Apollo, en denkt dat hij goddelijke macht heeft gekregen (droit divin). Hij laat het Paleis van Versailles bouwen, inclusief tuinen. Daarin vermaken de hovelingen zich met fonteinen, spelletjes, dans, muziek, theater.

ECONOMIE: economisch protectionisme, mercantilisme.

KUNST HOFCULTUUR



 KUNSTENAARSGENIEEN zoals Botticelli, Leonardo Da Vinci, Rafaël, Michelangelo en vestigen zich aan de hoven als hofkunstenaars. Leonardo da Vinci als de homo universalis (de universele mens).

BEELDENDE KUNST : 


RENAISSANCE: klassieke invloeden in vorm en inhoud, maar ook het verbinden van

christelijke en klassieke elementen en onderwerpen; BEREKENBAARHEID van de wereld: harmonie - balans - geometrie (gulden snede); RUIMTELIJKHEID en REALISME/IDEALISME

exploreren in beeldende kunst: perspectief, anatomie (proportieleer).


BAROK: systematiek, dynamiek, expressie van emoties, gelovigen terug in de Rooms- katholieke kerk krijgen.
 
 MUZIEK: prima prattica: invloed Vlaamse componisten. Polyfonie: ingewikkelde melodieën door elkaar heen geweven. Seconda prattica: monteverdi, monodie, homofonie; teksten van de opera

moeten verstaanbaar zijn. Affectenleer (barok): …….



 DANS: intermezzi - spektakels: tijdens grote feesten (spektakels) aan het hof wordt tijdens intermezzi door de hovelingen gedanst. Bassa dansa: dansen met weinig sprongen, daarna danza haute met hoge sprongen. Lodewijk de XIV danst als absolute vorst, hij voert de dansacademie in en dat leidt tot de basisposities van de dans en tot professionele dansers en het klassiek ballet.THEATER: klassiek drama met o.a. aristotelische principes: eenheid tijd, plaats en handeling.Theaterarchitectuur met illusies door perspectiefeffecten. Commedia dell'arte veel improvisatie 
 rondom vaste verhaallijnen en karakterrollen. 2 / 4

KERNVRAGEN SYLLABUS

➢Welke religieuze en/of levensbeschouwelijke ontwikkelingen waren van invloed?De katholieke kerk was de leidende draad van de samenleving. Echter splitste de protestanten begin 16e eeuw van de katholieke kerk, waardoor er een tweedeling onder het volk bestond onder de katholieke kerk en de protestantse kerk.Het christelijke geloof en de bijbel zijn het uitgangspunt voor verhalen en beelden.Welke esthetische principes zijn in deze periode van belang?Harmonie in de kunst is schoonheid, wanneer het goddelijke in licht wordt weergegeven. Vaak werd dit bereikt door geometrie (ideale verhoudingen = gulden snede, bepaalde verhouding).Originaliteit is niet belangrijk.➢Wie is de opdrachtgever, wat is de rol van de politieke/economische macht?1)Katholieke kerk (geestelijken) De kunst in opdracht van de katholieke kerk moest grootsheid van god en de kerk uitstralen.Begin 16e eeuw scheidde de protestanten zich af van de katholieke kerk.!"#$"%&'($)(*+()$",$&,"-*)"geen belangrijke opdrachtgever voor kunstenaars, omdat protestanten terug wilden naar de kern van het geloof; zij vonden de pracht en praal van de katholieke kerk overbodig.De katholieke kerk gebruikte kunst om indruk te maken, wat extra belangrijk werd na de afsplitsing van de protestanten. De bedoeling van de kunst was om indruk te maken zodat mensen terug zouden keren naar de katholieke kerk.2)Vorsten en machtige adele families Vorsten en machtige adele families wilden graag pronken met hun rijkdom en macht en wilden laten zien hoe ontwikkeld zij waren. Daarom lieten zij grote paleizen met grote tuinen, versierd met schilderijen en beeldhouwwerken maken. Voor sommige edelen was kunst een vorm van propaganda voor de macht van de vorst.3)Gilden ➢In hoeverre was het doel vermaak en welk publiek werd daarbij beoogd of bereikt?Aan het hof werd kunst vaak gebruikt voor vermaak. Dit kwam tot uiting in muziek en dans.MUZIEK Vanaf de renaissance ontstond er interesse in het opvoeren van tragedies en komedies die werden herontdekt uit de klassieke oudheid. Hiervoor werden nieuwe theaters gebouwd; daardoor ontstond het lijsttheater. Ook de opera ontstond door pogingen om klassieke voorstellingen te reconstrueren.DANS Aan het hof in de renaissance bestond er ook een grote belangstelling voor dans. Aan het hof van Lodewijk XIV moesten bewegingen bij dans gestileerd zijn, met een duidelijke choreografie; hiervoor richtte Lodewijk XIV de academie voor de danskunst op. Hieruit kwam het figuurdansen. Uit deze regels en voorschriften ontstond klassiek ballet.Bij feestelijke gelegenheden (spektakels) aan het hof werden er uitgebreide voorstellingen gemaakt met theater, muziek en dans. Tijdens intermezzi werd er door hovelingen gedanst.➢Welke wetenschappelijke en/of technische ontwikkelingen waren van invloed?In de periode van de hofcultuur kwamen ontdekkingsreizigers en wetenschappers op, zij vergroten de invloed van Europese landen in de wereld. Bv. Columbus, Galileo Galilei.➢Welke interculturele invloeden speelden daarbij een rol?Kruistochten en contacten met Arabieren. 3 / 4

4.1 HISTORISCHE CONTEXT

In de 15e eeuw ontstond de renaissance in Italië. In de 16e eeuw verspreidde de renaissance zich in heel Europa. Men was geïnteresseerd in de wetenschap en kunst van de klassieke oudheid. Het was ook een tijd van humanisme, zij vonden onderwijs en wetenschap erg belangrijk. Terwijl in de middeleeuwen de nadruk lag op geloof, richtten de humanisten zich op het opdoen van kennis en ontwikkeling van mensen. Dit zag je vooral terug in hoven van machthebbers.Het leven aan de renaissance- en vorstenhoven ➢In Italië waren er kleine hoven en een Pauselijk hof.➢In overig Europa waren er vorsten met een groot rijk.Aan het hof woonde naast de vorst/machthebber een uitgebreide hofhouding (werknemers). Voor alle hovelingen was het van belang om te laten zien hoe groot en ontwikkeld zij waren, dit deden ze door boeken te lezen en verzamelen en door kunsten te stimuleren. Ook werd er veel oorlog gevoerd, waarbij de machthebbers (waaronder de paus) legers aanvoerden. In Europa woedde een godsdienstoorlog tussen de katholieken en protestanten.Organisatie Hoven ➢In Italië waren er verschillende hoven, vaak van machtige en rijke families. De hoven stimuleerde het culturele leven in de stad. De concurrentie tussen de hoven was erg hoog, omdat ieder de rijkste of machtigste wilde zijn.➢In Frankrijk waren er hoven zoals die van Lodewijk XIV. Hij was een absoluut heerser die regeerde vanuit Versailles.Reformatie en contrareformatie [Reformatie] In de eerste helft van de 16e eeuw groeide het verzet tegen de katholieke kerk.Volgens de opstandelingen was er te veel corruptie en de kerk klopt teveel geld van gelovigen. Het lukte niet om de kerken van binnenuit te hervormen, waardoor er protestantse kerken ontstonden.In de protestantse kerk werden allerlei tradities en rituelen afgeschaft. Er lag nadruk op wat er in de bijbel geschreven stond.[Contrareformatie] In eerste instantie reageerden de katholieken niet op de protesten tegen corruptie. Pas in 1545 kwam de katholieke kerk in beweging. In de Concilie van Trente (1545-1563) besprak het hof van de paus welke hervormingen zij wilde doorvoeren. Hieruit volgde dat de paus de leider bleef en latijn de voertaal bleef, om zo de gelovigen terug te winnen.Hergebruik klassieke en humanistische theorieën In de 16e en 17e eeuw werden klassieke en humanistische theorieën hergebruikt en opnieuw geïnterpreteerd. Dat gebeurde ook door de katholieke kerk. De wetenschap en de kunsten uit de klassieke oudheid waren niet christelijk, want de grieken en romeinen hadden hun eigen religie. In de 16e en 17e eeuw werd er een verbinding gezocht tussen de klassieke oudheid, het humanisme en het christelijke geloof.

• / 4