College 1 24-04-2024

• / 4

• / 4

College 1 (24-04-2024)

Leerdoelen:

•beschrijven welke onderdelen van criminologie en strafrecht deel uitmaken van de eindtermen havo en vwo (maatschappijleer en maatschappijwetenschappen); •de geschiedenis van de criminologie als wetenschap beschrijven; •de denkbeelden van enkele criminologische scholen c.q.criminologen over misdaad en straf beschrijven en verschillen hiertussen benoemen; •het overheidsbeleid ten aanzien van de criminaliteitsbestrijding beschrijven; •de geschiedenis van de ‘veiligheidssamenleving’ herkennen en beschrijven vanuit sociologisch en criminologisch perspectief.•de positie van het slachtoffer in het strafproces beschrijven; •de systematiek en de belangrijkste onderdelen van het Nederlandse straf- en strafprocesrecht beschrijven en herkennen in concrete situaties; •de belangrijkste onderdelen van het penitentiaire recht beschrijven; Sociologie (functioneel actorparadigma)

Systemische benadering:

•Consensus gericht sociaal systeem (sociale stabilisatoren) •Sociale ongelijkheid inherent functioneren samenleving ➔Aanhangers van het functionalisme-paradigma willen het functioneren van een samenleving als systeem verklaren en leggen daarbij de nadruk op de functies die een samenleving ontwikkelt om te kunnen voortbestaan. Ze zien de samenleving als een op consensus georiënteerd sociaal systeem.Bij zich veranderende externe omstandigheden zal het systeem zich geleidelijk aanpassen aan die omstandigheden en opnieuw op zoek gaan naar het hervinden van het evenwicht. Gemeenschappelijke morele overtuigingen en sociale instituties functioneren hierbij als sociale 3 / 4

stabilisatoren. Alle actoren in de samenleving (leden en instituties) dragen met een bij hen passende taak bij aan het voortbestaan van die samenleving.Doordat de mate van beloning en aanzien voor de verschillende taken in de samenleving varieert naar gelang ze meer of minder van belang zijn voor de samenleving als geheel, ontstaat er sociale ongelijkheid. Sociale ongelijkheid wordt door aanhangers van het functionalisme-paradigma gezien als noodzakelijk om de samenleving goed te kunnen laten functioneren en als functioneel om de leden van de samenleving de bij hen passende taken te laten vervullen. De verschillen in beloning voor deze taken wordt in grote mate gesteund door de samenleving.Sociologie (conflict paradigma) •Maatschappelijke tegenstellingen en voortvloeiende conflicten bepalend zijn voor een alsmaar veranderende maatschappij ➔Aanhangers van het conflict-paradigma gaan ervan uit dat maatschappelijke tegenstellingen en de daaruit voortvloeiende conflicten bepalend zijn voor een alsmaar veranderende maatschappij, die steeds opnieuw maatschappelijke tegenstellingen en daaruit voortvloeiende conflicten voortbrengt. Overeenstemming over waarden en normen is veelal afwezig en voor zover wel aanwezig, opgelegd door de dominante maatschappelijke groepering. Ongelijkheid is voor aanhangers van het conflict-paradigma de

kern van de samenleving: de samenleving is de resultante van conflicten

tussen verschillende groeperingen binnen die samenleving. Ongelijkheid berust op machtsverschillen, die het gevolg zijn van het feit dat actoren in verschillende mate over hulpbronnen en sociale contacten beschikken.Actoren zijn in meerdere of mindere mate in staat, daar waar met anderen geconcurreerd wordt om schaarse en hooggewaardeerde goederen, een gunstig resultaat te bereiken. Dit geldt zowel voor mensen als voor bv. staten en bedrijven.Sociologie (sociaal constructivistisch paradigma) •Zij gaan ervan uit dat menselijke handelingen en sociale interacties altijd berusten op interpretaties en dat de sociale werkelijkheid door symbolische betekenisgeving gestalte krijgt, ‘geconstrueerd’ wordt.➔Aanhangers van het sociaalconstructivisme-paradigma onderzoeken de wijze waarop mensen samen de maatschappelijke werkelijkheid definiëren. Zij gaan ervan uit dat menselijke handelingen en sociale interacties altijd berusten op interpretaties en dat de sociale werkelijkheid door symbolische betekenisgeving gestalte krijgt, ‘geconstrueerd’ wordt. Bindingen worden gezien als noodzakelijk om een gemeenschappelijke oriëntatie en gemeenschappelijk handelen mogelijk te maken. Deze bindingen zijn echter grotendeels ter keuze van de individuen zelf en niet afgedwongen door de gemeenschap (zoals functionalisten betogen). Sociale ongelijkheid wordt beschouwd als een gevolg van het beeld dat mensen zich samen vormen van (de capaciteiten van) de verschillende groepen in de samenleving. Zo berust

• / 4