- / 4
Sociale Psychologie 1.1 Wat is sociale psychologie?Pyschologie: Wetenschappelijke studie naar gedrag, gedachten en gevoelens van mensen Sociale psychologie: is de wetenschap hoe de (echte en denkbeeldige) aanwezigheid van anderen de gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen beinvloedt. (directe omgeving).De kern is dus “sociale invloed”. Examen Sociologie: De studie naar algemene wetten en theorieen over groepen en samenlevingen ipv individueen. Richt zich op onderwerpen als sociale klasse, sociale structuur en sociale instituties.Evolutionaire psychologie: studie van natuurlijke selectie processen, genen, hormonen of psychologische processen in de hersenen.Persoonlijkheidspsychologie: studie van de kenmerken die maken dat individuen uniek zijn en van elkaar verschillen.Sociale psychologie houdt zich in eerste instantie bezig met de manier waarop mensen beïnvloed worden door hun interpretatie, of construct(de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren) van hun sociale omgeving. Ook is het een op experimenten gebaseerde wetenschap.Sociale invloed: het effect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van anderen mensen heeft op onze gedachten, gevoelens, attitudes of gedrag.
Sociale situatie: onder invloed van cultuur, gebeurtenissen en omgeving.
Determinant: Bepalende factor in een ontwikkeling of toestand.
Verschil persoonlijkheidspsycholoog (analyseniveau is het individu) en sociale psycholoog (individu in
de context van een sociale situatie):
Een persoonlijkheidspsycholoog probeert om sociaal gedrag te verklaren met behulp van karaktereigenschappen en concentreren zich over het algemeen op individuele verschillen (de aspecten van de persoonlijkheid die mensen onderscheiden van anderen). Een sociaal psycholoog probeert om iemands gedrag in een complexe situatie te begrijpen zonder dat we die situatie volledig doorzien.Voor een sociaal psycholoog is het niveau van de analyse het individu in de context van een sociale situatie.‘stel dat een sociaal psycholoog wil begrijpen waarom mensen elkaar opzettelijk pijn doen. Dan richt hij zich op de specifieke psychologische processen waardoor agressie in specifieke situaties wordt ’getriggerd’.Het doel van sociale psychologie is het beschrijven en verklaren van hoe mensen elkaar in hun voelen, denken en doen beinvloeden. Richten zich meer op de psychologische gesteldheid van individuen die hen gevoelig maakt voor sociale invloeden.
1 2 / 4
1.2De macht van de situatie Fundamentele attributiefout (correspondentievertekening): de neiging om ons eigen en andermans gedrag volledig toe te schrijven aan persoonlijkheidstrekken, en het effect van de sociale invloed te onderschatten. Gedrag te verwijten aan persoonlijkheid.Vooral Westerse culturen.
Voorbeeld: student komt te laat in de les, medestudenten beoordelen op zijn
persoonlijkheid: hij is lui, sloom, traag. In Aziatische landen zouden ze op de situatie oordelen. Student is waarschijnlijk te laat door verkeer.Attributie: het toeschrijven van oorzaken aan het eigen naam of aan andermans gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen.Behaviorisme: stroming in de psychologie die de stelling verdedigt dat men, om menselijk gedrag te kunnen begrijpen, slechts hoeft te kijken naar de bekrachtigende of bestraffende eigenschappen van de omgeving- dat wil zeggen, hoe positieve en negatieve gebeurtenissen in de omgeving verband houden met specifieke gedragingen. Ze houden geen rekening met conititie, denken en voelen.Gestaltpsychologie: stroming in de psychologie gebaseerd op hoe mensen de fysieke wereld waarnemen, namelijk dat we de subjectieve manier moeten onderzoeken waarop een object in de geest van de mensen verschijnt(het gestalt of geheel), in plaats van de manier waarop de objectieve, fysieke eigenschappen van het object zijn samengevoegd. Hoe interpeteer je iets… Naief realisme: De overtuiging dat we dingen waarnemen zoals ze echt zijn, daarbij overschattend dat we dingen verdraaien of anders interpeteren. Denka an complotdenkers of politici die niet op 1 lijn komen met hun denkbeeld.Fenomonolgie: Hoe een object op iemand overkomt of ervaart ipv afzonderlijke objectieve elementen van het object (filosofische stroming). Edmund Husserl.
1.3Waar constructen vandaag komen: fundamentele menselijke motieven
Mensen zijn complexe organismen: onze gedachten en gedragingen worden continu gestuurd door zeer uiteenlopende, in elkaar hakende motieven. In de loop van vele jaren hebben sociaal
psychologen ontdekt dat twee van deze motieven van essentieel belang zijn:
-De behoefte om ons goed te voelen over onszelf.-De behoefte om de wereld accuraat waar te nemen.Deze twee motieven trekken ons echter in tegengestelde richtingen.Sociaal psychologen •Kurt Lewin Grondlegger moderne experimentele sociale psycholgie •Leon Festinger •Fritz Heider Grondlegger sociale psycholgie
Benadering vanuit zelfachting: de behoefte om ons goed te voelen over onszelf
De meeste mensen hebben een sterke behoefte aan een ‘positief zel@eeld’: zichzelf willen beschouwen als goed, competent en beschaafd.
2 3 / 4
•Vroeger gedrag rechtvaardigen(je interpretatie heeft een doel, namelijk jezelf beter voelen over jezelf. Tekortkomingen in onszelf herkennen is erg moeilijk).•Lijden en zelfrechtvaardiging
Benadering vanuit sociale cognitie: de behoefte om accuraat waar te nemen
Gegeven de verbazingwekkende cognitieve mogelijkheden van onze soort, klinkt het logisch dat sociaal psychologen bij het formuleren van theorieën over sociaal gedrag rekening houden met de manier waarop menselijke wezens over de wereld denken. Dit noemen we cognitieve benadering van de sociale psychologie of sociale cognitie. Examen
-Hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld; specifieker: hoe mensen
sociale informatie selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken om oordelen te vormen en beslissingen te nemen.Accuraatmotief: de behoefte van mensen om een beeld te creeeren dat zo veel mogelijk met de werkelijkheid overeenkomt.Verwachtingen over de sociale wereld Soms botsen onze verwachtingen over de sociale wereld met ons vermogen om die wereld accuraat waar te nemen. We zijn zelfs in staat de aard van de sociale wereld met onze verwachtingen te veranderen.Selffulfilling prophecy: Voorbeeld: als je verwacht dat een aantal kinderen hoog zullen scoren in een schooljaar, zul jij ze als docent meer aandacht geven. Het kind zal zich lekkerder voelen, meer gerespecteerd, gemotiveerder en slimmer. Examen De twee voornaamste bronnen van constructen waarop we hier de nadruk hebben gelegd zijn: -De behoefte om een positieve kijk op onszelf te behouden(de benadering vanuit zelfwaardering).-De behoefte om de wereld accuraat waar te nemen(de benadering vanuit sociale cognitie).Dit zijn echter niet de enige motieven die onze gedachten en gedragingen beïnvloeden. Mensen hebben graag het gevoel dat ze enige controle hebben over hun omgeving. Als dat gevoel van controle ontbreekt, als mensen geloven dat ze geen of weinig invloed hebben op de vraag of hen iets goeds of iets slechts te wachten staat, heeft dat een aantal belangrijke consequenties(komen later aan bod).
1.4Sociale psychologie en maatschappelijke problemen Samenvattend kunnen we sociale psychologie omschrijven als de wetenschappelijke studie naar sociale invloed.Waarom willen sociaal psychologen en andere mensen eigen inzicht hebben in het fenomeen sociale invloed?-Ze zijn gefascineerd door sociaal gedrag van mensen en willen dat op het diepst mogelijke niveau begrijpen.-Ze willen een bijdrage leveren aan de oplossing van maatschappelijke problemen.Als we in staat zijn om complex en disfunctioneel sociaal gedrag te begrijpen en te verklaren, brengt dat ook de uitdaging met zich mee om dat gedrag ook te veranderen.Zelfwaardering: de beoordeling van mensen van wat ze zelf waard zijn; dat wil zeggen; de mate waarin Ze zichzelf als goed, competent en fatsoenlijk zien.
- / 4