De wijze waarop Kitlyn haar trainingen geeft biedt belangrijke

Samenvatting Beschermjassen Methodiek Hoofdstuk 1&2 De wijze waarop Kitlyn haar trainingen geeft biedt belangrijke aanknopingspunten voor interculturele hulpverlening. In de communicatie tussen hulpverlener en cliënt veiligheid en vertrouwen een voorwaarde. Zonder veiligheid kun je niet leren om te kijken vanuit een ander perspectief. Als je je veilig voelt durf je ervaringen waarvoor je je schaamt of die je hebt weggestopt eerder te delen.Een theoretisch concept dat de atmosfeer die vaak ontstaat in Kitlyns trainingen beschrijft is communitas. Communitas is een concept uit de culturele antropologie en de sociale wetenschappen. Het staat voor een intensieve gemeenschapsgeest, het gevoel van hoge mate van sociale gelijkheid, solidariteit en gezamenlijkheid. Doordat mensen in een veilige situatie intieme en belangrijke ervaringen met elkaar delen ontstaat er een gevoel van onschendbaarheid, heiligheid, een gewijde plaats. Er is sprake van optimale concentratie voor elkaars verhalen. Er ontstaat een soort heilige plaats waar heling kan plaats vinden.Hoofdstuk 3 Nederland heeft door de jaren heen te maken gekregen met een verlies van familiebesef. De oorzaak hiervan ligt in allerlei historische ontwikkelingen, zoals de secularisering en de individualisering van de maatschappij. De norm is geworden dat je keuzes die je maakt in je leven baseert op je eigen inzichten en niet laat afhangen van de kerk, familie, werkgever of buurt.Familie is echter erg belangrijk. Ze vormen een beschermsysteem. Ze dragen wijsheid mee die belangrijk is voor je identiteit. Familieverhalen geven je toegang tot heling van wonden en families bieden een veilige plek. Als hulpverlener kun je gebruikmaken van krachten van families bij de aanpak van een bepaald probleem.Er zit een groot verschil in opvattingen en organisaties van families tussen verschillende culturen. Er ontstaat door migratie en globalisering steeds meer vermenging van culturen en patronen, maar grofweg vallen er twee soorten

systemen te onderscheiden: het ik-gerichte systeem (voor westerse culturen),

waarbij het individu centraal staat en het wij-gerichte systeem (overige landen) waarbij het belang van de groep voorop staat. Hierin is echter geen harde grens te trekken. De tweedeling tussen het collectieve en het individuele systeem biedt belangrijke handvatten om als hulpverlener het gedrag van de andere soort te begrijpen en daardoor gebruik te kunnen maken van de krachten die het systeem draagt.Het collectieve wij-gerichte systeem In het collectieve wij systeem zijn belangrijke thema’s het in acht nemen van autoriteit, relationele afhankelijkheid en vormgeven aan familiecontinuïteit. Er zijn rituelen en gezagsstructuren die ervoor zorgen dat volkomen helder is hoe grootfamilies over drie of vier generaties met elkaar omgaan. Het voortbestaan van de familie staat voorop, daarop is iedereen toegerust. Men steunt elkaar 1 / 3

financieel en emotioneel. Na migratie verandert er een heleboel, maar wat niet verandert is de steunstructuur.Binnen de familie zijn altijd gezagsdragers. Deze verschillen per cultuur en per familie. In een matriarchaat zullen vrouwen, zoals de oudste dochter een belangrijke rol vervullen in besluitvorming. In een patriarchaat waar mannen het over het zeggen hebben kunnen het de oudste zoon, of een aangetrouwde man van de oudste dochter zijn. Besluitvormingsstructuren worden overgedragen van generatie op generatie. Gezagsposities kunnen veranderen door de jaren heen, afhankelijk van gebeurtenissen zoals scheiding, criminaliteit of migratie waardoor een nieuwe orde moet worden geschapen. Gezagsposities kunnen ook worden verworven door bepaalde kwaliteiten en maatschappelijke posities die een persoon inneemt.In een wij-cultuur ontleen je als kind je kracht en identiteit aan de bijdrage die je levert aan het systeem en dus niet aan je persoonlijke prestaties. Kinderen worden vaak opgevoed door meerdere verzorgers. Ze hebben een economische functie en dragen de zorg, later ook financieel, voor hun ouders en andere familieleden.Het individuele ik-gerichte systeem In een ik-gericht systeem staan individuele onafhankelijkheid, autonomie, zelfbeschikkingsrecht, zelfvervulling en privacy voorop. Autonomie is belangrijker voor geestelijk welzijn dan sociale verantwoordelijkheid en verbondenheid.Kinderen worden opgevoed vanuit dat autonomie-denken. Daarbij wordt verondersteld dat het mogelijk is om afgescheiden te zijn van elkaar. In de adolescentiefase is het de bedoeling dat ouder en kind elkaar loslaten. De ouder- kind relatie staat centraal. Ouders zijn de enigen die beslissingen mogen nemen over het kind. Het kind wordt al heel jong gestimuleerd om zelf een mening te vormen en zelf beslissingen te nemen. De omgeving wordt aan het kind aangepast. Volwassenen proberen zoveel mogelijk mee te doen aan kinderactiviteiten en niet andersom.Communicatiestijlen Binnen ik-gerichte systemen is de ideale communicatie open, expliciet en direct.De meeste wij-culturen hanteren een meer indirecte, bedekte stijl van communiceren die impliciet is, intuïtief en gevoelig naar anderen. om emotioneel gevoelige zaken aan de orde te stellen spreekt men liever in spreekwoorden,

metaforen en volgens volksparabels. Conflicten worden niet uitgesproken: men

communiceert op basis van wat de ander van hem of haar verwacht. Ook zijn er verschillen in voorkeur voor verbale en non-verbale communicatie. Aziatische landen voelen zich vaak ongemakkelijk als er voortdurend een verbale reacties wordt gevraagd en ze zich bloot moeten geven. In die culturen is lijflezen veel belangrijker.In de jaren 50 en 60 hebben veel mensen hun families afgezworen. Vanwege de beklemming, om weg te komen van de religie. Het is irreëel om te denken dat je alleen door het leven kunt gaan en dat dat het hoogste doel is dat je kunt nastreven, mensen hebben behoefte aan verbondenheid.Mensen in Nederland worden angstiger doordat ze alles zelf moeten doen, ze krijgen geen bescherming. Vanuit autonomie moet je controle hebben, ben je helemaal alleen verantwoordelijk en dat geeft individuen een zware last.Opvoeden in Nederland Kinderen in collectieve systemen hebben een functionele waarde voor de familie terwijl kinderen in individuele systemen een psychologische waarde hebben voor 2 / 3

ouders. Opvoeden in Nederland is zwaar, omdat alles op één of twee ouders terecht komt. Ook alleen in Nederland blijven zoveel moeders thuis voor hun kinderen. Daarin zit de opvatting besloten dat het welzijn van het kind gerelateerd is aan de kwaliteit van de moeder en niet aan de inzet van een hele familie.Alleenstaande moeders worden in Nederland het minst gesteund door hun familie.Doordat kinderen in Nederland in kleine gezinnen opgroeien leren ze niet om met verschillende posities om te gaan. voor alleenstaande moeders is het dus zowel voor het kind als de moeder van belang om een liefdevolle omgeving te creëren met meer volwassenen.Het is verder van belang de vader (ook al zijn ze gescheiden) te betrekken bij de opvoeding.Verschillende cijfers duiden erop dat er een relatie is tussen de afwezigheid van een vader en de ontwikkeling van probleemgedrag bij kinderen. Vaders hebben een eigen specifieke bijdrage in de ontwikkeling van kinderen. Ze leren kinderen vertrouwen te hebben, handelen, zich veilig te voelen in een lastige situatie door spannende, soms risicovolle en grensverkennende activiteiten te ondernemen.Intergenerationeel familiedenken In Nederland ligt bij het denken over families de nadruk op twee generaties. De bevrijdende jaren 60 hebben ervoor gezorgd dat hoogopgeleiden en dus ook onderzoekers hun aandacht hebben verlegd. Families stonden je in de weg en meergeneratieonderzoek werd dus lam gelegd. Pas in 2004 heeft men weer een meergeneratieonderzoek gedaan. Dit is belangrijk omdat het inzicht geeft in de wijze waarop familierollen worden vervuld, daarnaast is de generatie waarin je je bevind bepalend voor hoe je in het leven staat. Tot slot biedt de familie een unieke plek waarin meerdere generaties binnen één context vertegenwoordigd zijn.In Nederland brengen mensen vooral tijd door met hun eigen leeftijdgenoten. Dit biedt een optimaal klimaat voor het ontstaan en laten voorbestaan van stereotiepe ideeën en opvattingen. Families bieden kinderen een kans om te leren je op diverse plekken bij diverse generaties te positioneren, je te handhaven in allerlei situaties die je in het leven tegenkomt en wellicht tolerant te zijn naar meerdere opvattingen.Families in Nederland vervullen nog steeds belangrijke functies. Ten eerste wordt de wijze waarop je kansen hebt in het leven voornamelijk bepaald door wat je van huis meekrijgt. Dit gaat vaak van generatie op generatie goed of fout. Bv het gezinsklimaat, wel of niet gehuwd zijn etc.Ten tweede is het nog steeds gebruikelijk dat familieleden zich voor elkaar inzetten, ze komen voor elkaar op. Ze bieden nog steeds een beschermsysteemen ze vormen een belangrijk bindmiddel in de samenleving.Familiecontinuïteit Families zijn oeroud en hebben alles al een keer meegemaakt. Al die ervaringen zijn opgeslagen in het collectieve geheugen.Families hebben een opdracht. In eerste instantie is die opdracht gericht op het voortbestaan van de familie: dit noemen we familiecontinuïteit. Bij ik-systemen is dit een beetje ondergesneeuwd. Het is nog wel steeds aanwezig. Het is universeel dat families gezamenlijk bepaalde opvattingen met zich meedragen.Daarom wordt het zo belangrijk gevonden dat partners worden gevonden in ghelijkgestemde families. Om het voortbestaan van de familie te waarborgen.Elke familie kent ook zwarte schapen. Dat zijn degenen die disloyaal zijn aan de

• / 3