Deel 1: Methoden en technieken

Deel 1: Methoden en technieken

Hoofdstuk 1: gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen: geschiedenis, kenmerken en overwegingen bij het gedragstherapeutisch proces.-In de jaren 20 ontstaan, maar doorbraak in de jaren 60.oEerste behandelexperimenten lijken al op wat we nu doen, zoals ‘plaswekker’ van Mowrer en Mowrer (1938).oDoorbraak jaren 60 in residentiële centra bij ernstige gedragsproblemen (terugdringen gedrag) en voor verstandelijk beperkte kinderen (vergroten zelfredzaamheid) en autistische kinderen (taal aanleren).oDaarna in ambulante zorg en onderwijs.oOperante conditioneringsprincipes van Skinner waren leidraad.

-3 generaties gedragstherapie:

1.Jaren 60-80: uiterlijk waarneembaar gedrag. Operante en klassieke

conditionering. Bandura: nadruk op modelfunctie ouders.

2.Jaren 80-90: cognities (gedachten / zelfspraak) zijn functionele onderdelen

van de gedragsketen.Introductie cognitie = revolutie in gedragstherapie CGT ontstond Denkfouten/disfunctionele denkstijlen behandeld. Helpende gedachten aanleren.Inspelen op cognitief en verbale vermogen van het kind.

3.Vanaf jaren 90: niet direct op veranderen denken gericht, maar op functie

en context.

ACT: accaptance en commitment therapy

Ook aanvaarden en verdragen van gedachten belangrijk.Ervaringsgerichte strategieën, relaxatie, emotieregulatie  bijvoorbeeld 2-stoelen techniek.

-Kindergedragstherapie: een empirische benadering van psychologische

problemen.

-Gedrag: alle waarneembare motorische en sociale gedragingen, maar ook

gedachten die gedrag aansturen.

-CGT voor kinderen onderscheidt zich van andere interventiemethoden door:

oOntwikkelingsperspectief: kind constant in ontwikkeling. CGT voor

schoolproblemen werkt bijvoorbeeld beter bij jonger kinderen dan bij pubers, want die maken al heel veel veranderingen door.

oSamenwerking met ouders, leerkracht en context: de grote context van

kinderen maakt het ingewikkeld. Ouders zijn belangrijk omdat zij hun gedachten weerspiegelen op het kind. Dus opvoedondersteuning is vaak gewenst.

oProbleemoplossend perspectief: terug te zien in veel empirisch

ondersteunde behandelprotocollen.oNiet praten, maar doen.

oTherapeut is coach: helpt kinderen het zelf op te lossen in plaats van

opdracht te geven en te beslissen voor het kind.-Of CGT kan worden toegepast ligt aan het doel dat opgesteld wordt in het hulpverleningsproces.

-Overwegingen bij CGT proces: op wie moet de behandeling gericht worden?

-Uitwaaierschema behandelmogelijkheden CGT: 1 / 3

-Stappen CGT proces:

1.Kennismaking zicht krijgen wie betrokken gaan worden (verschilt per probleem, leeftijdsfase en betrokkenheid) Aanmelding Uitnodiging Eerste gesprek Keuze voor gedragstherapie Uitleg werkwijze 2.Probleeminventarisatie

Keuze te bewerken probleemgedrag op basis van:

omate waarin gedrag een sleutelpositie inneemt overanderbaarheid obeoogde gevolgen omogelijkheden cliënt Verkenning van gedragsproblemen, ontwikkeling en context

Holistische theorie (/probleemsamenhang/casusconceptualisatie):

samenhang van alle elementen van de gedragsproblematiek in een hypothetisch kader.= kader/fundament van de CGT behandeling.= onderdeel empirische cyclus

Casusconceptualisatie leidt tot:

oSystematisch cognitief theoretisch kader voor de problemen van de cliënt oBetere beschrijving van en inzicht in problemen oWelomschreven therapeutische werkrelatie oMeer doelgerichte therapeutische interventies oGeïndividualiseerde cognitief therapeutische gedragsprotocollen die op de interventies aansluiten oConcrete behandelresultaten Selectie van probleemgedrag en concretisering Keuze assessmentinstrumenten 2 / 3

Baseline 3.Probleemdefiniëring Topografische analyses Functionele analyses 4.Behandelingskeuzen Doelstellingen

oFormulering doelen: specifiek

oFasering doelen: welk doel eerst?

oGeringe toegankelijkheid problemen: eerst andere (haalbare) doelen

(staartproblematiek).

oKeuze doelen: eerst crisis, beginnen met toegankelijke problematiek,

probleem vertalen in doelen, focus op nieuw gedrag, faseren doelen, mogelijkheden en onmogelijkheden taxeren.Keuze van behandelingsstrategie oIndividueel oMediatie/oudercursus oGezin oGroep oSchool oKlinisch/residentieel oCombinaties Diagnose-behandelcombinaties, behandelrichtlijnen en behandelprotocollen zijn uitvloeisel van evidence-based werken.CGT is oorspronkelijk individueel gericht.Keuze van technieken

Modulaire behandeling: losse modules combineren

oStroomdiagram geeft aan welke modules te gebruiken oMATCH-programma bij angst, depressie, trauma en/of gedragsproblemen Modules uit ‘empirically supported treatments’ (EST) = flexibel dus goed bij (complexe) jeugdproblematiek = reactie op beperkingen van de categoriale diagnostiek (DSM)

Transdiagnostische benadering: ook reactie op beperkingen

categoriale diagnostiek, met name op de hoge comorbiditeit.oOnderliggende processen van het probleem aanpakken in plaats van de symptomen.oVaak hebben meerdere stoornissen dezelfde onderliggende problemen (‘common mechanisms’ ).

oUP-A: behandelprogramma voor emotionele stoornissen bij adolescenten.

Richt zicht op de in stand houdende factoren.

5.Behandeling

Basisvaardigheden behandelfase:

oGoede werkrelatie opbouwen met ouders oWerken met ouders die niet met elkaar willen communiceren oVoorzichtig, maar doelgericht omgaan met psychische problemen van ouders oGoede werkrelatie opbouwen met (para)professionele mediator, leerkracht, groepsleiders.

Speciaal bij kinderen:

oEmpathie en echtheid oBekrachtigen / voorbeeld geven van open communicatie oDirectiviteit oStructurering

• / 3