Essay Staatsrecht - vaak werpt één persoon zich als leider op. Er...

Essay Staatsrecht De mens is in essentie geënt op samenwerking. Het wil zich in zekere zin organiseren, en vaak werpt één persoon zich als leider op. Er ontstaat een politieke en sociale structuur, een gemeenschap, die rust op de pijlers vertrouwen en erkenning. De mens moet vertrouwen hebben in elkaar en in de gemeenschap, en wil zich tevens gehoord voelen.1 Zonder deze pijlers stort de samenleving als een kaartenhuis ineen. In dit essay tracht ik antwoord te geven op de vraag hoe in een constitutioneel stelsel uiting wordt gegeven aan duurzaam vertrouwen en erkenning van leden van de gemeenschap en op welke manier deze kunnen worden bedreigd.In de meeste landen, waaronder Nederland, wordt de kern van een constitutie gevormd door een geschreven Grondwet, waarin onder meer grondrechten van burgers zijn vastgelegd.Deze waarborgen de fundamentele vrijheden van burgers. De Grondwet neemt in vele landen een belangrijke plaats in. In Amerika wordt de Grondwet zelfs gezien als de wortel van de Amerikaanse identiteit, die zich verbindt door een web van politieke idealen, instituties en gewoontes -- de Grondwet als middelpunt.2 De Grondwet draagt dus bij aan erkenning en duurzaam vertrouwen; het verbindt een samenleving.Daarnaast kennen wij In Nederland vrije verkiezingen. Door betrokkenheid en participatie krijgen individuen en groepen de kans om hun stem te laten horen en hun standpunten kenbaar te maken, wat bijdraagt aan een gevoel van inclusiviteit en dus een gevoel van erkenning.3

Niet alle landen kennen deze vrijheid: Hongarije begint sinds 2010 steeds meer

trekken te vertonen van een dictatuur, waarbij het idee van de rechtsstaat sterk wordt beperkt en de idealen van de Grondwet niet worden nageleefd. Burgers leven in angst. Dit benadrukt het belang van erkenning en vertrouwen en het eerbiedigen van de Grondwet.4 Een Grondwet bevordert vertrouwen en erkenning sterk. In ons huidige politieke klimaat doen zich op sociaal en op politiek vlak echter steeds vaker tegenstellingen voor. Links en rechts staan in de Tweede Kamer lijnrecht tegenover elkaar, vijandigheid, zelfzuchtigheid en moeizame besluitvorming in de hand werkend. Het gemeenschappelijke belang wordt uit het oog verloren. Daarnaast zorgt fragmentatie van de samenleving ervoor dat minderheden in de samenleving het idee hebben dat ze niet worden gehoord en dat hun grondrechten niet voldoende worden gewaarborgd.5 Dit alles ondermijnt de sociale cohesie, het vertrouwen in elkaar en in de overheid en het gevoel van erkenning.Een manier waarop de overheid erkenning en vertrouwen probeert te versterken is bijvoorbeeld door de Staatscommissie Parlementair stelsel 2017, die onderzocht of veranderingen nodig waren in het parlementaire stelsel teneinde de Nederlandse burger meer te te betrekken bij de politiek. Een ander voorbeeld is het lesprogramma “In de Grondwet staat” van ProDemos, waarbij leerlingen leren over de verschillende rechten van 1

• Voermans, Het Verhaal van de Grondwet. Zoeken naar wij, Amsterdam: Prometheus 2021.

2 R.B. Bernstein, Amending America: if we love the Constitution so much, why do we keep trying to change it?,

Kansas: University Press of Kansas 2022.

3

• Boogers & G. Voerman, ‘De organisatie van lokale partijen’, DIA 2021, aflv. 3, p. 27-35.

4

• Magyar, Post communist maffia state. The Case of Hungary, New York: Central European University Limited

Liability Company 2016.5

• Dekker, Politieke polarisatie in Nederland, Utrecht: Het Wereldvenster 2022.
• / 1