Gedragsproblemen - Hoofdstuk 1 – Probleemgedrag Wanneer is iets ...

Gedragsproblemen Prof dr. J.D. van der Ploeg Hoofdstuk 1 – Probleemgedrag Wanneer is iets probleemgedrag?-Ouders, leerkrachten en dergelijke opvoeders kijken vanuit persoonlijke normen naar jeugdigen. Is een jeugdige ongehoorzaam, onaangepast, onbetrouwbaar, onberekenbaar etc. valt dit onder probleemgedrag. Probleemgedrag is dan subjectief en normatief.Gezond gedrag -Positieve houding t.o.v. jezelf -Zelfontwikkeling -Integratie in samenleving -Autonoom -Perceptie van de omgeving -Omgang met je omgeving Psychische gezondheid -Emotioneel welzijn -> ben je tevreden en belangstellend -Psychisch welzijn -> omgang met anderen, verantwoordelijkheid willen dragen -Sociaal welzijn -> deel voelen van een groep en daar ook bijdrage aan leveren Oorzaken van probleemgedrag Ontbreken van sociale relaties Ontbreken van eigen identiteit Mispercepties van de realiteit Onvermogen om met problemen om te gaan Stress Prevalentie (hoe vaak komt het voor) % Emotionele problemen 18 Gedragsproblemen 15 Hyperactiviteit29 Problemen met leeftijdsgenoten15 Totale probleemscore 20

1 1 / 6

Meisjes tonen vaak internaliserend gedrag. Internaliserende problemen zijn emotionele problemen, die naar binnen gericht zijn. Voorbeelden van internaliserende problemen zijn: -Angst (sociale angst, faalangst) -Depressie -Onzekerheid en teruggetrokken gedrag -Lichamelijk onverklaarde (psychosomatische) klachten Jongens tonen vaker externaliserend gedrag, deze problemen zijn naar buiten gericht.Voorbeelden hiervan zijn; -Opstandig -Agressief -Antisociaal -Hyperactief gedrag  Deze gedragingen kunnen ook in elkaar overlopen of samengaan.

Mensen met internaliserende problemen kunnen o.a. last hebben van:

-Concentratieproblemen en onderpresteren -Laag zelfbeeld, gebrek aan zelfvertrouwen -Moeite met sociale contacten, weinig vrienden -Lusteloosheid, weinig energie -Somberheid -Overmatige angst en stress -Over-kritisch zijn Comorbiditeit  het hebben van veel klachten tegelijkertijd, zoals hyperactief en oppositioneel Hoofdstuk 2 – Classificaties van probleemgedrag Classificeren = het systematisch ordenen en groeperen van probleemgedragingen op basis van gelijke eigenschappen en onderlinge relaties. Het systeem is ontstaan vanaf de 19 e eeuw. Het gaat om een classificatiesysteem voor psychische aandoeningen en het doel is om verwarring te voorkomen Let op! Classificatie is geen diagnostiek!!Bij een diagnose probeer je een geheel beeld van de problematiek van een jongere te krijgen en het CS kan daaraan bijdragen -Diagnosticeren  specifiek -Classificeren  algemeen Er zijn twee vormen van classificeren 1.Medische en klinische benadering, waarbij het gaat om het identificeren van bepaalde typen stoornissen 2.Empirische aanpak, waarbij gemeenschappelijke factoren de basis vormen van de classificatie

2 2 / 6

Probleemgedrag is moeilijk vaststellen, de een zal het gedrag bestempelen als assertief en een anders als probleemgedrag. Wetenschappers hebben de volgende criteria vastgesteld.

(hoe beter ze vervuld waren, hoe meer er sprake is van probleemgedrag):

Omvang van het gedrag: wanneer en in welke situaties komt het voor?

Duurtijd: hoe lang is het gedrag al aan de gang?

Hoeveelheid: hoeveel keer valt het voor?

Gevolgen: welke gevolgen heeft het voor het individu en sociaal?

Context: waar komt het gedrag voor?

Interpretatie van de waarnemer: wie neemt het gedrag waar en welke interpretatie geeft men eraan?

Ontwikkeling van de persoon: heeft de persoon een normale ontwikkeling

Klinische benadering:

GAP systeem (1966), globale clusters en klinische beschrijvingen van de stoornis > verdeeld in verschillende categorieën DSM (1952), werkt met een meer assig stelsel, rekening houden met meerdere factoren (comorbiditeit) Er zijn 5 assen; klinisch syndromen, persoonlijkheidsstoornissen, lichamelijke stoornissen, psychosociale stressfactoren, niveau van functioneren het afgelopen jaar oODD , Oppositional Defiant disorder > hinderlijk verzetten tegen de ander oCD , Conduct Disorder > Agressief naar anderen (delinquent gedrag) oAandachtstoornis , moeite met je aandacht erbij houden en/ of direct reageren op prikkels (ongeduldig en reactie niet tot juiste moment kunnen uitstellen), zoals ADHD oAutisme , moeite of tekorten in sociale communicatie en herhalende patronen oAngst- en stemmingsstoornis ICD-10, werkt ook met assen, net als de DSM-5, maar de assen zijn eigenlijk beschrijvingen van de categorieën.CAP-J, Classificatie Aard problematiek jeugdzorg is ontwikkeld om ook de omgevingsfactoren mee te nemen en geeft een breder beeld waardoor het jeugdzorgwerkers meer info geeft.Empirische benadering Gedragsdimensies -Broad-band dimensies > algemene gedragingen zoals agressief en angstig, gedragsgproblemen- persoonlijkheidsproblemen -Narrow-band dimensies > verdere verfijning

3 3 / 6

Hoofdstuk 3 – Modellen en interventies  Psychodynamisch model -Freud is grondlegger, hierna diverse wetenschappers aanpassingen gedaan

-ID/ EGO / SUPEREGO

-De mens als een asociaal wezen met driften, dat via opvoeding en socialisatie zichzelf leert te beheersen en rekening leert houden (ego) met omgevingseisen. (Superego) -Van lustprincipe naar realiteitsprincipe Erikson; het kind wordt niet zozeer door driften als wel door behoeften gedreven.Elk kind bezit een aantal basisbehoeften (veiligheid, liefde, erbij horen en meetellen) Wil het kind zich tot een gezonde persoonlijkheid ontwikkelen, dan moet er aan deze behoeften tegemoet gekomen worden.-Emotionele groei in goede banen leiden, emotie is van groot belang voor de ontwikkeling -Stadia van emotionele ontwikkeling die een kind moet doorlopen; groot belang van emotionele relaties met belangrijke personen. (Hechtingsgedrag/ attachment) -Interne psychische processen; deel bewust, maar groot deel onbewust (probleemgedrag als weerspiegeling van interne psychische problemen door biologische en omgevingsinvloeden)  Gedragsmodel -Alle gedrag is aangeleerd gedrag -Ongewenst gedrag kan dus ook weer afgeleerd worden -Leren vindt plaats via klassieke processen en conditioneringsprocessen.Pavlov; fysiologische respons op een gebeurtenis.Skinner; operante conditionering; consequent belonen van gewenst gedrag.-In tegenstelling tot de experimenten vinden de leerprocessen in de dagelijkse werkelijkheid gecompliceerder plaats. (Imitatie, identificatie, invloed van waarden en normen) -Algemeenheid binnen leertheorie; geleerd (probleem)gedrag blijft bestaan zolang dit gedrag door de omgeving “beloond” wordt, d.w.z. bevestigd wordt.

4 4 / 6