Geschiedenis H5 en H6

Geschiedenis H5 en H6 H5 koningen, heren en denkers 5.1 absolutisme

KA: het streven van vorsten naar absolute macht

Het absolutisme in Frankrijk Doordat niet meer land maar geld een manier was om mensen aan je te binden, konden vorsten hun macht vergroten. Belasting  ambtenaren inhuren, legers organiseren. Als de Franse koning b.v.belasting wilde heffen moest hij eerst toestemming nodig hebben van de Staten generaal: adel, geestelijkheid en stedelijke burgerij.Het ontstaan van absolutisme Begin 17 e eeuw kregen Franse koningen er genoeg van dat ze steeds moesten overleggen. Zei wilden uitbreiding van hun macht en versterking van centraal gezag. Ze probeerden de macht van de adel te beperken door het ambtenarenapparaat uit te breiden en door de belastingen rechtstreeks te heffen. Lodewijk XIV zette het proces van centralisatie door, hij legde het parlement van Parijs steeds vaker zijn wil op.  absolutisme= een regeringsvorm waarin de koning alle macht heeft en zelf boven de wet staat.

Bij het absolutisme zijn 4 terreinen te onderscheiden:

-Politiek: koning nam alle beslissingen zelf. Hij stelde ambtenaren aan die rechtstreeks aan hem rapporteerden, kondigde nieuwe wetten af en voerde censuur in.-Militair: besteedde veel aandacht aan de opbouw van een staand (permanent) leger. Hij maakte een einde aan de gewoonte om rangen in het leger te verkopen aan de adel  nu werden de rangen op basis van geschiktheid verleend (professioneel): voordeel want een goed betaald en uitgerust leger vormde een betrouwbaar instrument in handen van de koning, die hiermee de macht van de adel inperkte.-Economisch (mercantilisme): hij wilde voldoende reserves ter bekostiging van buitenlandse avonturen, het leger en alle pracht en praal waarmee Lodewijk zich omringde. Aanhangers van het mercantilisme dachten dat rijkdom van een land altijd ten koste ging van die van een ander land  grote goud en zilver voorraad, export bevorderen zodat er geld binnen kwam en import beperken.-Religieus: hij wilde eenvormigheid dus 1 godsdienst. Hij was katholiek, zijn beleid werd ondersteund door hoge katholieke kerkbestuurders. Maar er waren ook grote protestantse gemeenschappen die volgens het Edict van Nantes geloofsvrijheid hadden gekregen.Lodewijk gelde het Edict van Nantes ongeldig, ging over tot vervolging. Dus de hugenoten (protestanten) moesten vluchten naar b.v. de Nederlandse Republiek.Lodewijk rechtvaardigde zijn macht omdat hij dacht dat koningen hun recht om op aarde te regeren van god hadden gekregen  volgens droit divin (goddelijke recht) was de koning de plaatsvervangende god op aarde. Hierdoor stond de koning boven de wetten en was zijn macht absoluut.Machtsverdeling in andere Europese staten Ook buiten Frankrijk probeerden vorsten de macht te centraliseren.Rusland In de 17 e eeuw ontwikkelde Rusland zich tot een absolute monarchie. Macht was in handen van 1 familie, de Tsaren beperkten de zeggenschap van adel en geestelijkheid en schaften vormen van 1 / 2

lokaal zelfbestuur af, en ze trokken alle militaire en administratieve taken naar zich toe. De Russisch- orthodoxe kerk werd een instrument in handen van de staat ook het leger werd een modern en goed gedrild apparaat. Peter de Grote regeerde, hij hoopte dat Rusland zijn achterstand op west europa snel kon inlopen  om te kijken hoe dit kon bezocht hij het westen.Pruisen (1 v.d. 300 staten in het Duitse rijk) Pruisen ontwikkelde na de 30 jarige oorlog tot een belangrijke grootmacht. Frederik Willem regeerde, hij moderniseerde het leger en de ambtenaren. Dit waren de steunpilaren voor de vorsten.Het leger groeide door Frederik Willem 1 tot 1 van de modernste en sterkste van Europa. Hij vernieuwde ook het belasting stelsel  hierdoor kon hij het leger en ambtenarij goed en op tijd betalen. Pruisen stelde zijn grenzen open voor mensen die ergens anders door hun geloof werden vervolg hierdoor was er geloofsvrijheid.Republiek der Nederlanden Had geen vorst als hoofd, hadden zich vrij gevochten van de Spaanse landheren want de spanjaarden wilden centralisatie van belastingen en bestuur en 1 geloof. Stadhouders probeerden macht uit te breiden. Toen de Oranjes het stadhouderschap vervulden hadden ze veel invloed maar ze werden uiteindelijk geen koning over het Noordelijke Nederlanden.Engeland, Ierland en Schotland Hier was geen absoluut koningschap. De meeste invloed hadden de leden uit de burgerij en de lage adel, ze hielpen de economie vooruit. De hoge adel voelde zich bedreigd en steunde de koning maar werd verslagen in een burgeroorlog  eindigde met de onthoofding van Karel 1. Koning Jacobus II probeerde een katholieke staat te maken maar het parlement vroeg hulp aan NL stadhouder Willem III  verjoeg de koning met een groot leger en nam daarna zelf plaats op de troon. De protestantse koning-stadhouder Willem 111 werd de grote Europese tegenspeler van de katholieke, absolutistische vorst Lodewijk XIV.

5.2 burgerlijke cultuur en hofcultuur KA: de bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek

Burgerlijke cultuur: de Nederlandse Republiek als voorbeeld

Burgerlijke cultuur= een cultuur die wordt bepaald door de burgers Thema’s burgerlijke cultuur: stilleven, landschappen, religieuze voorstellingen, historische gebeurtenissen, groepsportretten en familieportretten. (Rembrandt, vermeer etc.) Opdrachtgevers burgerlijke cultuur: regenten, burgers, predikanten en bestuurders van weeshuizen, gilden en schutterij.Culture thema’s en financiers In Nederlandse Republiek was de burgerlijke cultuur opvallend aanwezig: er was weinig adel en geen koning en de steden hadden veel te zeggen in het bestuur. De bestuursfuncties waren weggelegd voor de leden van een aantal machtige regentenfamilies. Migranten kwamen want er was een grote welvaart, werkgelegenheid, tolerantie (andere godsdiensten werden achtergesteld maar niet vervolgd), werden in hun land vervolgd en er was een vrijheid van drukpers  ze namen kennis, arbeidskracht en geld mee.

Hofcultuur: Frankrijk als voorbeeld

Hofcultuur= een cultuur die wordt bepaald door de vorst en zijn adellijke hof Thema’s hofcultuur: theater, muziek, oorlog, (katholieke) geloof en (klassieke) literatuur.

Opdrachtgevers: vorst en adel.

• / 2