Het palet van de psychologie

Het palet van de psychologie

H1. Psychologie: een palet vol theorieën

Defnite volgens dit ooe P ysychologie is een eetenschap eaarboi z woeel het gedrbag van meensen eorbdt oestudeerbd als de gevoelens en gedachten die meensen heooen oi z het erbvarben van hun gedrbag en de omestandigheden eaarbin dat plaatsvindt.Manierben ome een eetenschap te typerbenP A.De soorbten vrbagen en prboolemeen (het oo zect) B.De meethoden en theorbieën C.Het meaatschappeli z e drbaagvla van een eetenschap.Functes van theorbieënP 1.Systemeatserbende/orbdenende (een systemeatsche eeerbgave van eat erb eorbdt eaarbgenomeen) 2.Verb larben en voorbspellen 3.Heurbistsch (op grbond van het inwicht dat de theorbie heef opgeleverbd unnen nieuee voorbspellingen gedaan eorbden.MensoeeldP hoe de meens eorbdt opgevat. Teee aspectenP 1.Een oeschrbi zving van de enmeerb ende eigenschappen (de oodeme van het meenseli z oestaan), 2.Een verbei zwing hoe meensen oehorben te wi zn (doeloeeld).Indeling theorbetsche strbomeingen psychologieP 1.Mensoeelden (verbgeli z ing), a.Mechanisch (meinst comeplex)P meens als een meachine opvaten, is sameengesteld uit afwonderbli z e delen.i.Erb eorbdt geen prbincipieel onderbscheid tussen dierben en meensen gemeaa t.Beiden eorbden opgevat als meachines, eaarboi z de meens hooguit ingeei elderb is.ii.Het verb larbingsmeodel dat eorbdt georbui t is lineairb causaal. Dat oete ent dat erb een oorbwaa voorb gedrbag eorbdt gewocht en dat het verboand tussen oorbwaa en gedrbag rbechtli znig is (lineairb).iii.Erb eorbdt van uitgegaan dat als alle onderbdelen oe end wi zn, ee het geheel ennen. Als ee alle stofes in en onderbdelen van de herbsenen wouden ennen, dan wouden ee oo eeten hoe we als geheel functonerben. (het geheel is geli z aan de some derb delen).iv.Mensen en onderbdelen van meensen unnen welfstandig oestudeerbd eorbden wonderb daarboi z rbe ening te houden meet de omegeving eaarbin wi z verb erben.o.OrbganistschP meensen eorbden opgevat als grboeiende orbganismeen, als ssn geheel.i.Erb eorbden oo verbgeli z ingen getrbo en tussen meensen en dierben. Beiden wi zn orbganismeen die in eisseleerb ing staan meet hun omegeving. Erb eorbdt eel uitgegaan van ssn verbschilP meensen heooen een sociale of culturbele omegeving, die oi z dierben ontorbee t.ii.Het verb larbingsmeodel dat eorbdt georbui t is cirbculairb causaal. It oete ent dat erb niet van uit eorbdt gegaan dat erb eenduidige rbelates wi zn tussen een oorbwaa en een gevolg. Erb is zuist sprba e van een eisseleerb ing.iii.Erb eorbdt uitgegaan van de stelling dat het geheel meeerb is dan de some derb delen. Een orbganismee is prbincipieel meeerb dan een optelsome van wi zn spierben, wenueoanen, orbganen, enwovoorbts. 1 / 3

iv.Mensen wi zn niet los van hu omegeving te oestuderben. En delen van meensen wi zn niet los van het geheel te oestuderben.c.yerbsoonli z (meeest comeplex) P Het unie arba terb van meensen oinnen de levende natuurb.i.Mensen meoeten als meens oestudeerbd eorbden. Verbgeli z ingen meet dierben schieten te orbt, omedat dewe geen culturbeel leven ennen. Kennis uit dierbexperbimeenten eorbdt als ontoerbei end gewien.ii.Mensen meoeten als ssn geheel oestudeerbd eorbdenP het ‘op nippen’ van de meensen is afwonderbli z te oestuderben deelt zes eorbdt afgeeewen. Dit standpunt omet overbeen meet het orbganistsch den en.iii.Mensen handelen doelgerbicht, hun gedrbag heef ‘win’ en zuist die wingeving meoet oestudeerbd eorbden. Daarbnaast wi zn meensen welf verbanteoorbdeli z voorb hun gedrbag. Zi z wi zn geen eillowe speeloallen die geheel afan eli z wi zn van sociale omestandigheden of erbfeli z e aanleg.

2.Biopsychosociaal meodel.a.Biologische niveau (lichaame, erbfeli z heid) o.ysychische niveau (gedrbag en cognites) c.Sociale niveau (meaterbiële en sociale omegeving eaarbin meensen functonerben).

• meethoden P

1.Verb larbende (oo zecteve verboanden) 2.Verbstehende (oegrbi zpende  in de huid van meensen rbuipen) 3.Herbmeeneutsche (theorbiegeladen eaarbnemeing  gaat ome de interbprbetate) Niet verbstandig ome de meensoeelden en meethoden tegen el aarb uit te spelen, zuist georbui mea en van de verbschillende inwichten. 2 / 3

H2. Psychoanalyse

Uitganspunten:

1.Uitgaan van de suo zecteve erbvarbingen van meensen 2.Wi z sturben ons gedrbag niet alt zd oeeust aan.

3.Mensen heooen een onoeeuste 4.Confictmeodel (al ons gedrbag is te wien als het rbesultaat van dit confict; een comeprbomeis tussen een eens en een (welf opgelegd) verbood.

5.Al ons gedrbag heef (verboorbgen) oete enis. (toevallig gedrbag oestaat niet) 6.Erbvarbingen uit de eerbste levens zarben oepalen in oelangrbi z e meate de perbsoonli z heid van de voleassene.Sigmeund Frbeud (1856-1939)P uitvinderb van de psychoanalyse. Hi z heef eerbst de theorbie onteorbpen ome daarbna te i z en of en wo za hoe de feiten erbin pasten. Als die niet pasten, dan eerbd de theorbie aangepast.  eerb ei zwe oelangrbi z ome psychoanalyse te oegrbi zpen. Worbdt vaa verbschillend geïnterbprbeteerbd, o.a. doorbdat het wo vaa verbanderbd is. Teeede rbeden verbschillende interbprbetatesP oeïnvloedt doorb teee oelangrbi z e eetenschapstheorbieënP natuurbeetenschappeli z e (neurbologie) en rbomeantsche (hypnose, drboomeduiding).Mensbeelden: Mechanistsch (vanuit de natuurbeetenschappeli z e ant) en perbsonalistsch (herbmeeneutsch). yerbsonalistsch is domeinant in de hedendaagse psychoanalyse.  dualismee (teeewi zdig)P psychoanalyse ent teee verbschillende meensoeelden.Technie P uitleg unde DoelP oeeusteorbding van onderbliggende oorbwa en van gedrbag.yessimeistsche interbprbetateP meensen wi zn geen oaas in eigen huis en drbifen (eaarbonderb agrbessie) oesturben ons leven.Teee aangeoorben drbifenP levens- of se sualiteitsdrbif en de doods- of agrbessiedrbif.Gedrbag eorbdt oepaald doorb onwe levensgeschiedenis Erb an geen duideli z onderbscheid tussen norbmeaal en gestoorbd gedrbag gemeaa t eorbden.Optmeistsche interbprbetateP meensen unnen wich oeeust eorbden van hun (onoeeuste) eensen en drbifen en wo hun leven (meeerb) in eigen hand nemeen.ysychoanalyse heef oeeusteorbding van onderbliggende oorbwa en van gedrbag tot doel.Vrboege psychoanalyse te typerben als oiopsychische oenaderbingP aangeoorben (oiologische) drbifen verboorbwa en gedrbag (psychisch).Laterbe psychoanalyse (voorbal na Frbeud) meeerb oiopsychosociaal, meet psychische niveau centrbaalP de oiologische en omegevingsinvloeden op het gedrbag van een individu eorbden geflterbd doorb de suo zecteve erbvarbingen die het heef meeegemeaa t.Vi zf hoofdonderbdelen oinnen de theorbie van FrbeudP 1.Onoeeuste meentale prbocessen a.BeeusteP dat deel van het ‘psychische’ dat alles omevat eat wich op een oepaald meomeent onderb de aandacht afspeelt.o.VoorboeeusteP dat deel van het ‘psychische’ die niet op dat meomeent onderb de aandacht spelen, meaarb die eel op te rboepen wi zn.c.OnoeeusteP dat deel van het ‘psychische’ eaarbvan meen ‘niet eeet’. Cogniteve, emeotonele en meotvatonele prbocessen eaarbvan ee ons niet oeeust wi zn, omedat we oi zv. te veel angst oprboepen als ee ons erb eel oeeust van wouden wi zn.i.Kunnen oo ingedeeld eorbden op oasis van het functonerben erbvanP

• / 3