HOOFDSTUK 1 - ALGEMENE TOXICOLOGIE

1 / 236

TOXICOLOGIE

2022-2023

1 e Master Diergeneeskunde 1 / 10

2 / 236

HOOFDSTUK 1 - ALGEMENE TOXICOLOGIE

1.1 INTRODUCTIE

− Schapen zijn gevoelig aan koper (Cu) intoxicatie bv. te vroeg op een bemeste weide laten met varkensmest waar koper toegelaten is als additief − Lood (Pb) aan de autobatterijen, loodhagel voor wildlife (vogels nemen het op als grid en krijgen dan vleugelverlamming) − Chloor bij dieren die zwembadwater opdrinken dat slecht gedoseerd is − Fluor in boorputwater als waterstoffluoride − Natrium bij zoutvergiftiging (NaCl) zorgt voor disbalans in de osmoseregeling (hevige dorst) − Taxus is de meest giftige plant voor acute intoxicatie: binnen de 15 min. krijgt het dier een hartstilstand. Alles is giftig behalve het rode besje. Houten werpstok voor honden: ook giftig.− Jakobskruiskruid is heel giftig, hoge mortaliteit, weinig therapie, maar verschil met taxus is dat het een chronisch verlopende intoxicatie is. Het is niet dat je na de eerste opname meteen symptomen ziet. Het dier moet er regelmatig van kunnen eten bv. hooi dat gecontamineerd is (“biohooi”), paarden die in natuurgebieden grazen. Het werkt op de lever en bindt op DNA. Sluipmoordenaar.− Moedwillige vergiftiging bv. lokaas met parathion, kippeneieren met Carbofuran, broodje met mengsel van 3 gifstoffen (bromadiolone, brodifacoum, difenacoum), levend lokaas met aldicarb (zwarte korreltjes vast met plakband aan een kuikentje, aldicarb remt AchE)

ONDERZOEK TOXICOLOGIE

− Naast geneesmiddelen onderzoeken, doen ze ook onderzoek naar gifstoffen − Er wordt veel onderzoek gedaan naar mycotoxines: gifstoffen afkomstig van schimmels die we vinden op graan, maïs, tarwe, gerst, ook op zaden en noten, koffie, druiven − In een warme en vochtige omgeving kunnen schimmels snel en efficiënt groeien − Ze kijken naar de interactie tussen de toxines in de voeding en het verloop van infectie (intoxicatie?) − Daarnaast kijken ze ook naar het toxine zelf: de kinetiek, het effect op de darmbarrière, welke stalen je moet nemen, de ontgiftiging in de voedingsindustrie − Finaal wordt er ook gekeken naar de ecotoxiciteit

2 / 10

3 / 236

− Tarwe of maïs kan bv. aangetast worden:

▪ De gifstof bevat hier een 3-ringstructuur (een epoxide)

die heel reactief is: het bindt met eiwitten, reeds in de darm

▪ Bv. werkt in op de tight-junctions waardoor je translocatie krijgt van bacteriën vanuit de darm naar het bloed met mogelijks kans op septicemie, maar je kan ook lekkage krijgen van bloedplasma vanuit het bloed naar de darm, wat een voedingsbron kan zijn voor Clostridium perfringens die zal beginnen prolifereren en aanleiding geeft tot enterotoxemie

▪ Dierproef: DON ingemengd in voeder aan gehaltes die toegelaten zijn en men heeft gekeken of het effect heeft op het verloop van necrotische enteritis → Er werden 4 experimentele groepen (er moet altijd een controlegroep zijn!)

→ Resultaten: als er geen Clostridium is verwachten we geen letsels

→ Clostridium alleen geeft wel letsels, maar als we DON (het mycotoxine) toevoegen, dan zagen we een verdubbeling van de letsels → DUS DON in de voeding is een predisponerende factor voor de ontwikkeling van necrotiserende enteritis

Antigifcentrum Brussel

070/245 245

24h/24h

www.antigifcentrum.be

3 / 10

4 / 236

EPIDEMIOLOGIE VAN DE TOXICOLOGIE

− Welke dieren zijn er betrokken (resultaten voor BE)?

n = aantal analyses die per jaar werden uitgevoerd Top 3 vergiftigingen zijn insecticiden (moedwillige intoxicaties door lokazen te behandelen met deze producten, hoewel ze nu verboden zijn in EU)

Strychnine: tegen mollen

Coumarines: tegen ratten

Lood, Koper

Metaldehyde: tegen slakken

Giftige planten

4 / 10