Hoofdstuk 1 Criminologie; terreinverkenning

• / 2

Hoofdstuk 1 Criminologie; terreinverkenning 1.1Criminaliteit in de maatschappij Criminaliteit, misdaad en straf hebben altijd veel publieke belangstelling gekregen.Veel mensen krijgen er wel eens, of regelmatig, mee te maken en ook in de media is criminaliteit een terugkerend onderwerp. Bijna elke Nederlander heeft er dan ook wel een mening over en deze meningen kunnen sterk uiteen liggen.Dat mensen vaak emotioneel betrokken zijn bij criminaliteit, heeft ermee te maken dat ze zich identificeren met het slachtoffer of de dader. Bij de ervaring van medelijden met daders worden soms ook wel een persoonlijke frustraties op de daders geprojecteerd. Bij ernstige misdrijven hebben mensen vaak medelijden met het slachtoffer en zijn ze blij dat zoiets hen niet overkomen is. Daarnaast kan het horen over slachtofferschap van een ander ook angst oproepen. Dit komt vooral voor als men bepaalde kenmerken deelt met het slachtoffer. Als het risico om zelf slachtoffer te worden klein lijkt, omdat het om iets gaat wat buiten iemands directe omgeving plaatsvindt, ‘smullen’ mensen echter vaak van verhalen, zoals tv- programma’s en boeken over misdrijven. Dit gevoel ontstaat omdat mensen zich prettig voelen omdat zij er beter aan toe zijn dan het slachtoffer. Dit wordt in de psychologie de ‘neerwaartse’ vergelijking genoemd.Naast boosheid op de dader, komt het ook voor dat mensen zich identificeren met de dader. Mensen kijken tegen de dader op omdat hij dingen doet die ze zelf niet durven, of ze raken gefascineerd door de dader. Identificatie met de dader roept vaak schuldgevoelens op - een dader wordt toch ook als slecht gezien - waardoor deze mensen nog meer gaan roepen om het straffen van de dader.Identificatie met de dader kan ook zorgen dat mensen medelijden met hem krijgen.Dit komt vooral voor bij mensen die tot levenslang zijn veroordeeld of de doodstraf opgelegd hebben gekregen. Mensen die zich achtergesteld voelen, zien in de dader een slachtoffer van slechte maatschappelijke omstandigheden.Politie en justitie zijn hierbij vaak zondebok. Dit kan zelfs tot rellen of aanslagen leiden. Omdat mensen zich op zoveel manieren kunnen identificeren met daders en slachtoffers, is criminaliteit een populair onderwerp. Iedereen heeft er zijn eigen mening over. De criminologie kijkt objectief naar criminaliteit waardoor een waardevolle bijdrage aan kennis kan worden geleverd. Ze probeert over emotionele kwesties zo veel mogelijk zakelijke informatie te verzamelen en deze systematisch te ordenen. Daarom wordt de criminologie ook wel het onmisbare koele oog

• / 2