Hoofdstuk 1 Sociale Psychologie

• / 4

Hoofdstuk 1 – Sociale Psychologie 1.1Sociale invloed

1.1.3 Kuddedieren

Need to belong: bij de groepen blijven, zich aanpassen aan elkaar,

belangrijk vinden om erbij te horen

Social tuning: onbewust op elkaar afstemmen van gedrag, gedachten en

gevoelens

Kameleon-effect: sociale band met anderen versterken

Spiegelneuronen: b.v. iemand handlopen zien activeert in je eigen brein

dezelfde cellen basis van empathie 

Hindsight bias: ‘ik heb het altijd al geweten’-effect

Self-fulfilling prophecy: een voorspelling die zichzelf werkelijkheid maakt

 als je iemand op een bepaalde manier behandelt, beïnvloed je zijn gedrag  als je aardig doet, doet hij ook aardig terug bv. telefoongesprek mannen die

 

een beeld van hun gesprekpartner zien de enen een mooie vrouw en  de anderen een lelijke vrouw

Fysiek aantrekkelijkheid: van aantrekkelijke mensen wordt verwacht dat ze

aardig zijn

Brainstormen: liever eerst alleen werken en dan samen bespreken 

mensen in een groep doen soms minder goed hun best

Slijmen: mensen die slijmen verkopen twee keer zo veel lootjes

Hard to get: mensen worden hierdoor alleen nog aantrekkelijker als je hij/zij al aantrekkelijk vond!

1.2Het sociaal-psychologisch perspectief

1.2.1 De kracht van de situatie

Het omstander/bijstander effect: hoe meer andere mensen er aanwezih zijn

bij een noodgeval, des te kleiner is de kans dat iemand gaat helpen des te langer duurt het voordat mensen in actie komen mensen voelen zich niet  persoonlijk verantwoordelijk

Gehoorzaamheid: onderzoek elektrische schokken ‘Befehl ist Befehl’

(Milgram 1963) -Mensen willen een autoriteit vooral gehoorzamen als ze het idee hebben dat hij precies weet wat hij doet.-Veer weg van het slachtoffer en niet dichtbij -Het experiment begint onschuldig met kleine schokjes en niet meteen met 450 volt

1.2.2 De interpretatie van de situatie

Sociale cognitie: een term die verwijst naar ons denken (cognitie) over de

sociale omgeving er kan een grote discrepantie zijn tussen de werkelijkheid  zoals deze “echt” is en zoals deze wordt waargenomen 2 / 4

1. Mensen geven een betekenis in wat ze zien ze zoeken een  samenhang  bv. wanneer we een man zien huilen bij een sentimentele film, heeft dat een andere betekenis dan wanneer een vrouw precies hetzelfde doet 2. Mensen gebruiken hun cognitieve capaciteit efficiënt

ocognitieve capaciteit: hun aandacht en denkwerk zo efficiënt mogelijk

gebruiken omdat we niet alles onthouden kunnen wat we elke dag  zien

3. Motieven en belangen kleuren de waarneming:

obehoefte aan een positief zelfbeeld: goed gevoel over onszelf en dat

anderen gunstig over ons denken wij geven bv. na een scheiding  liever de ex de schuld

obehoeft aan controle: z.B. Lose ziehen und dabei hoffen, dass man

das richtige Los zieht  hilft nicht, aber man hofft es

oAutomatische reacties: Het grootste deel van wat mensen doen is

onbewust. Je kunt dit vergelijken met een ijsberg: het topje dat je boven

water ziet uitsteken is bewust, maar het grootste deel van de berg zit

onder water: het onbewuste.

oExpliciet geheugen: kennis waarvan we weten dat we ze hebben 

bewust

oImpliciet geheugen: bevat kennis en ervaring waarvan we onbewust

gebruik van maken. Het is kennis die ons denken en handelen beïnvloedt, zonder dat we kunnen aangeven waardoor dat komt. onbewust

4. Veel reacties zijn onbewust en automatisch:

oEmbodiment: associaties tussen lichamelijke (body) en mentale

reacties lichamelijke reacties kunnen ons denken en voelen  beïnvloeden

oFacial feedback: De toestand van het lichaam geeft de hersenen

informatie over de gemoedstoestand. Het is een automatische associatie tussen lichamelijke en mentale reacties. (b.v. pen in de mond) lachtherapie jij wordt dus vrolijker lachtherapie ..> jij wordt

  

dus vrolijker

oWarmte: het gevoel van fysieke warmte leidt tot een warmere opstelling

tegenover anderen. In een warm ruim voelen mensen zich ook meer verwant met elkaar. Mensen die zich eenzaam voelen nemen ook vaker een bad of een warme douche.

oGewicht: associatie tussen gewicht en belang bv. vragenlijst met

 klembord dat ofwel licht ofwel zwaar was bij zware klembord vonden  te het onderwerp belangrijker

oReinheid: een schone lichaam geeft ook een gevoel van een schoon

geweten en morele reinheid 

Macbeth-effect: Lady Macbeth die zich

schoon wilde wassen na de moord op King Duncan 3 / 4

1.2.3 Onderschatten van de kracht van de situatie

Correspondentie-vertekening: de invloed van de situatie op het gedrag van

mensen te onderschatten je neemt aan dat he gedrag van mensen  correspondeert met onderliggende persoonlijkheidseigenschappen  andere term fundamentele attributiefout (Harris 1967)

Induced compliance: iets als je eigen keuze ervaren maar je werd gestuurd

Cognitieve dissonantie: b.v. jij schrijft een essay voor een verhoging van

het collegegeld, hoewel jij er eigenlijk tegen bent: je ervaart een tegenstelling

(dissonantie) tussen twee gedachten (cognities), namelijk:

1.‘Ik ben tegen verhoging van het collegegeld’ en 2.‘Ik schrijf uit vrije wil een betoog voor verhoging van het collegegeld.’ (omdat de docent tevoren zei dat hij nog opstellen voor een verhoging nodig hebt.) De toevoeging ‘uit vrije wil’ is hier van belang, want zonder zou je geen spanning voelen. Het uiteindelijke resultaat is dan dat je iets minder tegen een verhoging van het collegegeld bent, omdat je jezelf zeg ‘Zo erg is het ook weer niet als het collegegeld wordt verhoogd.’ (als er geen beloning voor is)  cognitieve dissonantie = jij kan jou gedrag aan niks toeschrijven

egocentrische vertekening: mensen overschatten hun eigen aandeel in de

gang van zaken bv. aannemen dat je een grotere bijdrage aan de  huishoudelijke taken levert dan jouw huisgenoot Onderzoeksmethoden - Experiment vaststellen van causale relaties (oorzaak – gevolg)

experimentele groep: hierbij verander je een variabele

controlegroep: deze is bedoeld om het effect van de andere conditie mee te

vergelijken hierbij laat je de variabele intact nodig  het verschil tussen de twee groepen heet de onafhankelijke variabele we  moeten ervoor zorgen dat de groepen vergelijkbaar zijn De variabele waarvan we willen weten of hij wordt beïnvloed door de onafhankelijke variabele heet de afhankelijke variabele.

X: oorzaakvariabele/onafhankelijke variabele = oorzaak  gemanipuleerd

Y: effectvariabele/afhankelijke variabele = gevolg  gemeten

Beoordelen van onderzoek = validiteit Construct validiteit = zijn de metingen juist? meten we wat we denken dat  we meten oSociale wenselijkheid oExperimenter demand/reactiviteit van metingen oInzicht in eigen drijfveren en gedrag Interne validiteit = zijn er alternatieve verklaringen? Andere redenen waarom je iets hebt uitgevonden

Externe validiteit: zijn de resultaten te generaliseren? ligt het aan de

 opbouw of aan de proefpersonen

oGeneraliseren naar:

• / 4