Hoofdstuk 28 eHealth in het veld van chronisch-somatische aandoeningen

Hoofdstuk 28 eHealth in het veld van chronisch-somatische aandoeningen 28.1 Inleiding Er zal tal van manieren voor toepassing van ehealth in de blended care, voorbeelden:

• Om wachtlijsttijd nuttig in te vullen.
• Na elk gesprek geeft de psycholoog als huiswerk passende online modules.

28.2 Wat is eHealth?Het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren.

28.3 eHealth: een oplossing voor veranderingen in maatschappij en gezondheidszorg?Op dit moment vinden er veranderingen in de maatschappij plaats die bijdrage aan ehealth als

topthema:

– verhouding tussen jongeren en ouderen veranderd: door dubbele vergrijzing daalt het aantal werknemers in de gezondheidszorg. Gelijktijdig stijgt het aantal mensen dat leeft met een chronische aandoening.– De kosten van de gezondheidszorg zijn sterk gestegen – Snelle technologische ontwikkelingen in onderzoeksvelden – de visie op ‘patiënt zijn’ veranderd: er wordt steeds meer nadruk op zelfmanagement gelegd.Ondanks de voordelen (denk aan 24/7 beschikbaar, minder reistijd en mogelijkheid tot personalisering) van ehealth blijft de implementatie achter bij de verwachtingen.Barrières: onbekendheid over de mogelijkheden, zowel bij patiënt als zorgverlener. Daarnaast kunnen gebrekkige gezondheidsvaardigheden van de patiënt of weerstand tegen technologie de inzet van ehealth in de psychologische begeleiding moeilijk maken.

28.4 Zelfmanagement bij mensen met een chronische-somatische aandoeningen: meer dan therapietrouw

Zelfmanagement neemt om twee redenen een steeds grotere rol in:

– zelfmanagement is noodzakelijk omdat persoon met chronisch somatische aandoening (CSA) ca 1 uur per jaar zijn behandelaar spreekt en 9000 uur zelf beslissingen neemt met betrekking tot zijn CSA (b.v voeding, beweging etc.) – zelfmanagement is gewild, omdat patiënt zelf de beste expert is.Om duidelijk onderscheid te maken tussen verschillende zelfmanagementtaken en recht te doen aan verschillende doelen van zelfmanagement, gebruiken we de volgende ordering van

zelfmanagementtaken:

– ziektemanagement: adequaat kunnen omgaan met symptomen, behandeling, communicatie over de ziekte en leefstijlveranderingen – regulatie van emoties – management van maatschappelijke en sociale rollen: rollen aan de ziekte kunnen aanpassen/nieuwe manieren vinden om te participeren in gezin en maatschappij – opbouwen van een betekenisvol levensperspectief Belangrijke taak voor psychologen is het stimuleren en ondersteunen van de verschillende vormen van zelfmanagement.

28.5 Inzet van eHealth voor zelfmanagement bij chronisch somatische aandoeningen Voor het inzet van ehealth bij CSA zijn de volgende aandachtspunten (zie volgende paragrafen) van belang. 1 / 2

28.5.1 Voor welk aspect van de behandeling van CSA zijn de applicaties getest?

Ehealth in het veld van CSA zijn bijna uitsluitend voor 1 specifiek ziektebeeld ontwikkeld.Ehealth-applicaties worden bij ziektes als diabetis, kanker, astma en cardio-vasculaire aandoeningen en COPD het vaakst beschreven. Hierin gaat het voornamelijk om ziektemanagement.Voor psychologen betekend dit dat zij patiënten kunnen helpen om elektrische tools te gebruiken voor het verbeteren van ziektemanagement. Zij kunnen bespreken waarom monitoring van somatische en mentale gezondheid belangrijk is en vervolgens samen oefenen en applicaties uitzoeken die aansluiten bij de zorgvraag.Ook kunnen psychologen hun expertise als gedragswetenschapper gebruiken om applicaties vorm te geven.

28.5.2 Hoe ervaren patiënten eHealth applicaties?

Door gebruik van eHealth hebben patiënten beter zich op hun ziekte en voelen ze zich beter in staat beslissingen te nemen samen met de professional.Ehealth applicaties voor zelfmanagement verhogen de waargenomen controle en mogelijkheden eigen regie in over gezondheid te nemen.Bij het thuis monitoren via elektronische applicatie voelen patiënten zich minder angstig over hun aandoening als de professional meekijkt. Zorgverleners aan de andere kant voelen zich belast en achten de 24/7 bereikbaarheid niet haalbaar.

28.5.3 Hoe effectief zijn de applicaties en welke factoren zorgen voor hogere effectiviteit?

Stabiele positieve resultaten aangaande het gevoel van patiënten om meer controle te hebben over hun ziekte.Ook werd herhaaldelijk afname van onrust en angst gerapporteerd.

28.5.4 Ontstaan er nieuwe ongelijkheden door eHealth?

Niet iedereen beschikt over digitale vaardigheden die nodig zijn om goed gebruik te maken van ehealth en het zijn bepaalde groepen die geïnteresseerd zijn (vaker hoogopgeleide). Terwijl eHealth juist kansen bied om kwetsbare groepen goed te ondersteunen is het essentieel om de toegankelijkheid voor iedereen te bewaken.

28.6 eHealth-zelfmanagement interventies bij CVA: een wereld te winnen

We hebben beschreven dat bestaande ehealth applicaties voor zelfmanagement bij CVA voornamelijk ziektespecifiek zijn. Echter de zelfmanagementtaken bij CVA zijn meestal ziekteoverstijgend, zeker wanneer wordt gekeken naar alle vier de aspecten van zelfmanagement.Wanneer we bedenken dat bij ziekte vaak comorbiditeit voorkomt, en er bij behandeling meestal meerdere disciplines worden betrokken, zouden de krachten gebundeld moeten worden om meer generieke, ziekteoverstijgende ehealth interventies te ontwikkelen. Met aandacht voor de vier verschillend aspecten van zelfmanagement.Bij ontwikkeling van de volgende generatie ehealth applicaties is het belangrijk een person- centered benadering te realiseren (per individu kijken wat nodig is).Blended care lijkt op dit moment een goed passend format.

• / 2