Hoofdstuk 4 reactiesnelheid en chemisch evenwicht Het botsende deeltjes model theorie van botsende deeltjes deeltjes bewegen en botsen voortdurend Effectieve botsing = als de botsing tot een reactie leidt -Belangrijke factor is energie die deeltjes samen hebben bij de botsing om te reageren moeten ze een minimale hoeveelheid bezitten = activeringsenergie -Bij een hogere temperatuur zullen er meer effectieve botsingen plaatsvinden Hoe groter het aantal botsingen per seconden, des te groter het aantal effectieve botsingen, des te sneller de reactie Energie en reactieverloop Bij een exotherme reactie is de energie van de beginstof groter dan die van de reactieproducten wordt energie afgestaan aan de omgeving -In de vorm van warmte, licht of elektriciteit -Energieverlies voor systeem of vrijkomen van energie, bijv. warmte krijgt een negatief teken energie exotherme reactie is negatief Bij een endotherme reactie is de energie van de reactieproducten groter dan die van de beginstoffen er wordt energie onttrokken uit de omgeving -Energiewinst voor systeem of opnemen van energie krijgt positief teken Activeringsenergie Reactie tussen twee moleculen betekent het verbreken van atoombindingen en vormen van nieuwe bindingen -Tussen begin en eind van reactie bevindt de stof zich in overgangstoestand Overgangstoestand of geactiveerd complex = oude bindingen gedeeltelijk verbroken en nieuwe bindingen al gedeeltelijk gevormd -deze toestand heeft een hogere energie dan de begin- of eindtoestand.-Overgangstoestand vormt een energiedrempel Geven dit weer in een energiediagram -Verticaal staat de energie en horizontaal verloopt de reactie -De hoogte van de energiedrempel = activeringsenergie Ea 1 / 2
Exotherme reactie Het verbreken van de bindingen kost minder energie dan het vormen van de nieuwe bindingen aan energie oplevert Exotherme reacties moeten bijna altijd op gang worden gebracht -Om tot een reactie te komen moeten moleculen een hoeveelheid kinetische energie bezitten die ongeveer gelijk is aan de activeringsenergie -Als kinetische energie lager is dan de activeringsenergie kan de overgangstoestand niet ontstaan en zal de reactie niet verlopen geen effectieve botsingen oAls activeringsenergie hoger is dan is de kans op effectieve botsingen kleiner en verloopt de reactie langzamer -Als maar klein aantal moleculen de nodige activeringsenergie heeft dan is de vrijkomende energie voldoende om de andere over de energiedrempel heen te helpen als reactie eenmaal loopt dan houdt deze zichzelf in stand Endotherme reactie Om endotherme reactie te laten plaatsvinden moet er voortdurend energie worden toegevoerd.-Het breken van verbindingen kost meer dan dat de nieuwe gevormde bindingen opleveren Reactiesnelheid Snelheid van een reactie is de maat voor de hoeveelheid stof die per tijdseenheid wordt omgezet of gevormd -Uitgedrukt in de toe- of afname van de hoeveelheid stof in de concentratie van de stof
Formule voor de reactiesnelheid:
-s = gemiddelde reactiesnelheid gedurende het tijdsinterval t -∆[X] = concentratieverandering van stof X (eenheid mol/L) = [X]eind – [X]begin oAls stof X wordt gevormd heeft ∆[X] positieve waarde oAls stof X verdwijnt heeft ∆[X] negatieve waarde minteken voor formule en – teken voor concentratie -∆t = tijdsinterval = teind - tbegin Formule geldt alleen voor homogene systemen systemen waarin alle stoffen op
moleculair niveau gemend zijn: de stoffen verkeren in één fase.
Voorbeeld reactie 2 NO2 2 NO + O2 -Stel dat bij een bepaalde temperatuur de concentratie NO2 in de eerste 20 seconden afneemt met 0,10 mol per liter dan geldt:
- / 2