Hoorcollege 1 2022 Verschillende economische denkscholen.....................................................

• / 4

Inhoud Hoorcollege 1 – 2022 – Verschillende economische denkscholen.....................................................Complexe infrastructuren...................................................................................................................4 Kaders, theorieën en modellen..........................................................................................................5 Kunst van het vereenvoudigen...........................................................................................................6 Actoren in de neo-klassieke economie...............................................................................................6 Instituties en structuren.....................................................................................................................7 Principaal-agent theorie.....................................................................................................................8 Het verklaringsmodel van de Nieuwe institutionele economie..........................................................8 Een dynamisch Framework................................................................................................................9 Hoorcollege 2 –2022 – Property rights en Principaal-Agent verhoudingen in infrastructuren.........Instituties..........................................................................................................................................12 Lagenschema Williamson.................................................................................................................12 Relaties tussen categorieën van instituties.......................................................................................13 Property rights theorie – Eigendomsrechten en economisch gedrag...............................................14 Property rights en de regulering van infrastructuren.......................................................................15 Internationalisering van regulering..................................................................................................16 Principaal-agent theorie...................................................................................................................16 Endogene zekerheid: Energiegebruik en besparing..........................................................................17 Hoorcollege 3 –2022 – Financial statement Analyses – Vaardigheden Finance...............................Why does financial management matter?........................................................................................19 Types of Firms...................................................................................................................................20 Focus on three Financial statements................................................................................................20

• Balance Sheet...............................................................................................................................22
• Assets = Liabilities + Shareholder’s equity.....................................................................................22

The Income Statement.....................................................................................................................25 Financial Performance: Return on Equity (ROE):..............................................................................28 Three Determinants of ROE – The DuPont Identity..........................................................................29 Hoorcollege 4 – 2022 – Transactie Kosten, Contracten en Coördinatie...........................................Terug naar Coase (1937): Waarom bestaan er bedrijven?...............................................................32 Williamson (1975): Make or buy?.....................................................................................................32 Privaat-publieke coördinatie............................................................................................................36 Technologies in the supply chain......................................................................................................36 Economics of the supply chain.........................................................................................................37 2 / 4

En de industrie … Integration and coordination of the value chain!.................................................38 Why??? An example of the LNG value chain…..................................................................................38 Hoorcollege 5 – 2022 – De betrouwbaarheid van regulering van infrastructuren...........................De brug van Millau...........................................................................................................................39 Transaction cost regulation..............................................................................................................39 Oorzaken vanuit transactiekosten perspectief.................................................................................40 Institutionele kenmerken politiek systeem (“positive political theory”)...........................................40 Delegation to independent agencies................................................................................................41 Contract Law.....................................................................................................................................41 Third party opportunism..................................................................................................................42 Hoorcollege 6 – Is er meer dan markten en overheidsregulering? – De wereld volgens Ostrom.....Goederen, diensten en infrastructuren............................................................................................45 Wat is de toekomst van onze energievoorziening?..........................................................................46 Wat kunnen we leren van ecologische systemen?...........................................................................46 Begrijpen, voorspellen, kwantificeren..............................................................................................47 Het werk van Vincent en Elinor Ostrom...........................................................................................47 IAD Framework – Institutional Analysis and Development framework............................................47 De interne structuur van de “action situation”.................................................................................48 Interpretatie design principles..........................................................................................................49 Polycentriciteit.................................................................................................................................50 Hoorcollege 7 – 2022 – Actuele vraagstukken.................................................................................Traditionele neoklassieke economie (NCE).......................................................................................51 NCE/NIE............................................................................................................................................52 Statisch en comparatief statisch.......................................................................................................52 Dynamische analyse (logische tijd)...................................................................................................53 Williamson (Nobelprijs 2010)...........................................................................................................55 3 / 4

Hoorcolleges Economie van Infrastructuren Hoorcollege 1 – 2022 – Verschillende economische denkscholen Thema focust zich op nieuwe energieën. Vragen die hierbij op economisch vlak naar voren komen zijn bijvoorbeeld de capaciteit van het Netwerk, de productie capaciteit van energie, het aanbod van energie, de prijzen van stroom, de concurrentie met fossiele energie.•Smart City: alles is slim aangelegd, infrastructuur (ICT, Stroom etc) is beter controleerbaar, transparanter. Duurzaamheid is beter de realiseren.Wat heeft de economie hierover te zeggen?•Traditionele (neoklassieke) theorie o Kwantitatiever, hiermee kun je modellen maken.

o Vraag en aanbod, evenwichtspunten etc. o In de Energiesector: bij kopen van

elektriciteit  vraag en aanbod  elektriciteitsmarkt o Bij overschot aan energie moet je dit overschot zien weg te werken wat voor een negatieve prijs zorgt.•Institutionele economie o Minder kwantitatief dan de traditionele economie o Nieuwe tak van de economie o Europese instituties reguleren wetgeving  CO2 beleid in Europees verband. o Subsidieregelingen voor groene energie op EU niveau

• Instituties zijn regels  deze regels hebben invloed op o.a. prijzen  dus economische

effecten •Bedrijfseconomie o Grote energiebedrijven maken minder winst omdat de nieuwe energieën concurreren o Grote investeringen als gascentrales lonen zich niet meer.Wanneer gebruik ik welke benadering? Je moet precies weten hoe deze benaderingen in elkaar zitten.We hebben te maken met technologieën, instituties en economische effecten. Daar tussen in zitten de actoren. Een multidisciplinair, multi-level en multi-actor systeem. Op deze complexiteit proberen wij grip te krijgen.Complexe infrastructuren •Stroom kiest de weg met de minste weerstand  hoeft dus niet de “contractuele route” te nemen  buurlanden kunnen dus last krijgen van de stroom o De technologie moet je mee nemen als je wilt kijken naar de gevolgen op de economie op deze technologische veranderingen.•Noordzee: al vol met scheepvaart, visserij, militair etc.  offshore wind energie moet er ook nog bij.  Veranderingen van eigendomsrechten moeten gebeuren, verantwoordelijkheden en afspraken moeten gemaakt worden  hiervoor is de institutionele economie nodig.

•Technologie: interdependenties, innovatie

• / 4