Hoorcollege cellen en weefsels

Hoorcollege cellen en weefsels De cel

• de kleinste eenheid waaruit ons lichaam is opgebouwd en die zelfstanding kan

leven

• cellen zijn bouwstenen voor de structuur en de functie van levende wezens
• alle cellen zijn het product van andere cellen

Cel differentiatie

• differentiatie is een proces waarbij specifieke cellen zich dusdaning ontwikkelen,

waardoor ze een specifieke functie kunnen uitvoeren oElke cel in het menselijke lichaam ontplooit de activiteiten die noodzakelijk zijn om in leven te blijven.oEen groep gelijksoortige cellen die morfologisch en functioneel een eenheid in het menselijk lichaam vormen, wordt een weefsel genoemd.oEen orgaan bestaat uit verschillende weefselsoorten oOrganen en structuren die gezamenlijk een bepaalde taak uitvoeren noemt men een orgaanstelsel.oAlle orgaansystemen samen vormen een organisme.Celmembraan

• bestaat uit een dubbele laag fosfolipiden waarin eiwitmoleculen drijven
• hydrofiel (hoofd) en hydrofoob (staart)

Functie celmembraan

• vormt een scheiding tussen het cytoplasma (de intracellulaire ruimte) en de

extracellulaire ruimte (in dit geval het interstitium)

• is selectief in het doorlaten van stoffen

- passief membraantransport: kost geen energie (diffusie en osmose)

- actief membraantransport: kost energie

Celkern (nucleus)

• het is het centrum van de cel waaruit alle processen worden gestuurd
• kernmembraan met poriën (doorlaatbaar voor mRNA)
• nucleulus (productie van ribosomen
• DNA (chromatine)

genetisch bibliotheek voor proteinebouw (transscriptie) Chromosomen

De chromosomen bestaan uit twee chromatiden die zijn opgebouwd uit DNA:

desoxyribonucleinezuur Belangrijke functies!

• replicatie (nucleus)

synthese/verdubbeling van DNA door de celdeling

• transcriptie (nucleus)

van DNA naar mRNA

• translatie (ribosomen in RER)

van mRNA naar proteine (eiwit)

Normale cellen: 2n (diploïd)

geslachtscellen: 1n (haploïd)

1 1 / 3

Chromosomen komen in paren voor, genen en allelen dus ook Gen: onderdeel van chromosoom voor bepaalde eigenschap: deel van DNA die een code heeft voor een eiwit

Allel: een van de verschillende varianten van een bepaald gen

Kralenketting van DNA kralenketting van mRNA

• adenine - adenine
• cytosine - cytosine
• guanine - guanine
• thymine - urasil

oATG is het start signaal voor een eiwit oElke drie basen coderen voor één aminozuur oAminozuren vormen een eiwit oAlle stukken DNA in een chromosoom die coderen voor een eiwit worden genen genoemd Afhankelijk van het weefseltype zijn er per cel verschillende eiwitten actief o.a.

• enzymen
• ademhaling (metabolisme)
• signaaleiwitten
• hormonen
• immuuneiwitten

DNA naar DNA (replicatie in nucleus altijd voor de celdeling = kopie van de hele DNA) transcriptie = stukje DNA naar mRNA translatie = van mRNA naar aminozuren / eiwit (in de ribosomen / RER) met behulp van tRNA Cytoplasma

• bestaat voor ¾ uit water
• voedingsstoffen, mineralen
• bevat organellen met eigen functie

Verschillende soorten organellen

• Mitochondrien
• Endoplasmatisch reticulum
• Ribosomen
• Golgi-apparaat
• Lysosomen
• Centrosomen

Mitochondriën

• energie voorziening
• produceren van ATP

Endoplasmatisch reticulum

- sterk vertakte holten: een soort buisjes of kanaaltjessysteem

• grenst met de nucleus
• snel transport van opgeloste stoffen

2 2 / 3

Ribosomen

• in het RER of in het cytoplasma
• verantwoordelijk voor het omzetten van mRNA in proteïnes
• geproduceerd in de nucleolus

Centrosomen

• spelen een rol bij celdeling

Lysosomen

• opruimen van niet verteerbare stoffen, met behulp van enzymen (andere pH)

Celmetabolisme

• de cel – chemische fabriek
• energie voor de cel komt door stofwisseling bekend als hydrolyse van ATP
• de mitochondria zijn de krachtcentrales van de cel
• ze zijn verantwoordelijk voor productie van atp

Mitose = celdeling

• van 2n (diploid) naar 2n (diploid)
• alle cellen (muv geslachtscellen)

Meiose = reductiedeling

• van 2n (diploid) naar 1n (haploid)
• geslachtscellen

Weefsels

• verzameling van vellen met dezelfde functie en bouw
• histologie = weefselleer
• onderzoekt de opbouw en de bijzondere functies (specialisatie) van weefsels

Epitheelweefsel

• bestaat geheel uit aaneengesloten cellen
• bekleedt zowel buiten als binnen het lichaam de vrije oppervlakken
• kan goed genereren
• heeft geen bloedvaten

Epitheelweefsel

• Dekweefsel
• Klierweefsel
• Zintuigweefsel

Epitheel- dek weefsel

• overal waar het lichaam in contact staat met de buitenwereld vinden een laag

epitheelweefsel (huid, spijsvertering, ademhalingsorganen, nieren/ urine wegen, geslachtsorganen) Functies epitheel

oLong: uitwisselen van CO2 en O2

oMaag-darm: resorberen voedingsstoffen

oNier: excretie van stoffen

oSecretie: slijm, zweet, enzymen, hormonen

oWaarnemen prikkels: huid, oog

• / 3