Inleiding in de biologie 7 paginas

Inleiding in de biologie (7 paginas) 1.1 Wat is biologie organismen= levende wezens -vertonenlevensverschijnselen(voortplanten, groeien,ontwikkelen, stofwisseling) -stofwisseling= alle chemische reacties in een organisme -enzymenspelen belangrijke rol -katalyseren= chemische reacties van stofwisselingsprocessen versnellen -dood= organisme wat ooit levensverschijnselen heeftvertoond, doet dat niet meer -levenloos= dingen die nooit levensverschijnselenhebben vertoond soort= organismen kunnen onderling met elkaar voortplanten levensloop= loop van het leven van één individu levenscyclus= loop van het leven van één soort biologische eenheden(van klein naar groot) 1.molecuul(bijv DNA) 2.cel 3.orgaan(bijv bot) 4.organisme 5.populatie -groep individuen die in een bepaald gebied leeft en zich onderling voortplant 6.ecosysteem -min of meer begrensd gebied met bepaalde eigenschappen 7.biosfeer -geheel aan ecosystemen emergente eigenschap= eigenschap die op hoger organisatieniveauontstaat maar er op lager organisatieniveau niet is -lopen -> doorinteractietussen spieren (organen)kan een mens (organisme) lopen, maar spieren op zichzelf kunnen niet lopen 1.2 Organen, weefsels en cellen orgaanstelsel= organen dat samen een bepaalde functieuitoefent weefsel= groep cellen met dezelfde vorm en functie -dekweefsel(epitheel) = bekleedt en beschermt inwendigeen uitwendige lichaamsoppervlakten (slijmvlies) -cellen zijn rechthoekig en heel dicht tegen elkaar aan -zenuwweefsel= in organen van je zenuwstelsel -geven informatie door -sterk vertakte uitlopers die een netwerk vormen -spierweefsel= langgerekte cellen die kunnen samentrekken -bindweefsel= geeft steun en vorm aan het organismeen aan afzonderlijke organen -cellen liggen verder uit elkaar met daartussen vezels en tussencelstof 1 / 4

tussencelstof= stof tussen cellen -soort hangt samen met functie van het weefsel 1.3 Plantaardige en dierlijke cellen organel= elk deel van een cel met een eigen functie celmembraan= buitenste laag van een cel -bestaat grotendeels uit vetmoleculen celwand(bij planten!) vacuole(bij planten!) -gevuld met vacuolevocht en omgeven metvacuolemembraan -belangrijke rol bij stevigheid -kan kleurstoffen bevatten cytoplasma (celplasma)= inwendige van de cel -bestaat uitgrondplasmamet daarinorganellen -grondplasma = water en opgeloste stoffen celkernligt in cytoplasma -kernmembraan= buitenste laag van celkern plastiden(bij planten!) -leukoplasten, chromoplasten, chloroplasten(bladgroenkorrels) -chloroplasten bevatten groene kleurstof (chlorofyl) -chromoplasten bevatten gele, oranje en rode kleurstoffen -leukoplasten slaan sloffen als vet, zetmeel en eiwit op -plastiden kunnen in elkaar overgaan -chloro- wordt idechromoplast tijdens het rijpen van vruchten intercellulaire ruimten= ruimten gevuld met luchtof vocht tussen plantaardige cellen 2 / 4

transmissie-elektronenmicroscoop (TEM)- elektronenbundel gaat door het object -voor delen die met lichtmicroscoop niet zichtbaar zijn -onder in de microscoop ontstaat een beeld van eht object scanning-elektronenmicroscoop (SEM)- object weerkaatstelektronenbundel 1.4 Celorganellen celkern bevatkernplasma -liggenchromosomenin -lange moleculen DNA om een aantal eiwitten gewikkeld -nucleolus= plaats waar ribosomen worden gemaakt -verlaten celkern viakernporiën endoplasmatisch reticulum en golgisysteem endoplasmatisch reticulum= netwerk van dubbele membranendat is aangesloten op kernmembraan -ruw (RED) en glad (GED) -op de membranen van het RED bevinden zichribosomen= bolvormige organellen die eiwitten produceren -geven eiwitten af aan holten van membranen -worden afgesnoerd -RED maakt meer membraan om afsnoeren mogelijk te maken -GED heeft geen ribosomen -functie verschilt per celtype -kan vetten of hormonen maken golgi-systeem= opeengestapelde platte membranen inhet cytoplasma -neemt de blaasjes met eiwitten op en bewerkt ze tot hun definitieve vorm 3 / 4

-snoert daarna de blaasjes af -exocytose= door het celmembraan de blaasjes naarbuiten de cel transporteren -secretie= het afgeven van stoffen door cellen -lysosomen= door het golgisysteem afgesnoerde blaasjesdie in de cel blijven -endocytose= door het celmembraan blaasjes in de celop nemen -endosoom= blaasje dat zich afsnoert van het celmembraan -in de cel versmelten lysosoom en endosoom, waarna enzymen uit lysosoom de stoffen in het endosoom verteren -fagocytose= via endosomen wordt voedsel opgenomenin de cel -voedingsvacuole= een blaasje met ingesloten voedseldeeltje mitochondriën en chloroplasten mitochondriën= bolvormige organellen -dubbele membranen met sterk geplooid binnenmembraan -in cytoplasma worden eiwitten, vetten en koolhydraten afgebroken -bij afbraak is zuurstof nodig en komt energie (ATP)vrij -enzymen die nodig zijn voor de productie van ATP liggen in het binnenmembraan -door plooiing oppervlakte binnenmembraan wel 5x zo groot als buitenmembraan bijchloroplastliggen platte blaasjes gerangschiktals stapels muntjes in het binnenmembraan cytoskelet cytoskelet= netwerk van eiwitvezels binnen in cellen -zorgt voor vormbehoud van cel en houdt organellen op hun plek -zorgt ervoor dat een cel zich kan verplaatsen

-twee soorten vezels:

-microtubuli= buisjes gevormd door eiwitten -microfilamenten= gedraaide dubbele draad gevormddoor eiwitten motoreiwitten= speciale eiwitten die zich langs hetcytoskelet kunnen verplaatsen om blaasjes en eiwitten te transporteren

• / 4