INLEIDING.........................................................................................................................................................3

• / 4

Contents INLEIDING.........................................................................................................................................................3

• ANALYSE.......................................................................................................................................................4

1.1 Aanleiding sociaal vraagstuk.......................................................................................................................4 1.2 Belanghebbende op macroniveau..........................................................................................................4 1.3 Belanghebbende op mesoniveau...........................................................................................................5

1.3.1 X.......................................................................................................................................................5

1.3.2 Procedures dwang en nadeel: Triple-C methode.............................................................................6

1.4 Belanghebbende op microniveau: beeldvorming cliënt.........................................................................8 1.5 (On)rechtvaardigheidsvraagstuk............................................................................................................9

• HET CO-CREATIEF PROCES..........................................................................................................................11

2.1 Aanleiding inspiratie.............................................................................................................................11 2.2 Co-creatie.............................................................................................................................................11 2.2.1. STERKplaats Hogeschool...............................................................................................................13

2.2.2 Gedragsdeskundige locatie Utrecht en Wzd functionaris X...........................................................13

2.2.3 Wzd-café........................................................................................................................................13

2.2.4 Feedback collega vanuit een andere discipline..............................................................................15

• CREATIEVE ROUTE & ONTWERP.................................................................................................................17

3.1 Creatief proces.....................................................................................................................................17 3.2 Creatieve route.....................................................................................................................................19

3.2.1 Golden Circle model......................................................................................................................19

3.3 Ontwerp poster....................................................................................................................................21

3.4. Het eindproduct..................................................................................................................................22

• EVALUATIE..................................................................................................................................................23

4.1 Evaluatie (on)rechtvaardigheidsvraagstuk...........................................................................................23 4.2 Evaluatie product.................................................................................................................................23 4.3 Evaluatie samenwerking.......................................................................................................................23 4.4 Evaluatie knelpunten en tegenslagen...................................................................................................25 LITERATUURLIJST............................................................................................................................................26 Bijlage 1: Dagprogramma Alexandra..............................................................................................................28 Bijlage 2: Wzd poster en LFB magazine..........................................................................................................29 2 / 4

INLEIDING

Dit portfolio bevat de toetsopdracht ‘Sociale Rechtvaardigheid’ voor de opleiding Social Work aan de Hogeschool Utrecht. Binnen de werkplaats Sociale Rechtvaardigheid hebben wij diverse vraagstukken verkend die op gemeenschapsniveau terugkomen in de samenleving. Deze vraagstukken zijn gerelateerd aan het thema sociale rechtvaardigheid.Voor de uitvoering van onze gezamenlijke toetsopdracht hebben wij gekozen voor het vraagstuk Wet zorg en dwang (Wzd) bij zorginstelling X in Utrecht waar wij de opdracht hebben mogen uitvoeren. Tijdens deze opdracht hebben wij gewerkt aan een co-creatie die binnen deze werkplaats wordt behandeld. In dit verslag wordt beschreven hoe wij tot deze co-creatie zijn gekomen en met welke actoren en factoren wij hebben samengewerkt.We hebben voor zorginstelling X gekozen, omdat de Wet zorg en dwang hierin wordt toegepast.Esterruth werkt bij X en heeft hier ervaring mee. De rest van onze groep heeft geen ervaring met deze doelgroep waarbij deze wet in de praktijk voorkomt. Het leek ons zeer interessant dat Esterruth ons meenam in haar praktijkervaringen en haar contacten.Daarnaast hebben wij ook gebruikt gemaakt van de ervaringsdeskundigen van de opleiding STERKplaats van de Hogeschool Utrecht. Dit heeft ons veel opgeleverd en zal in dit verslag uitgebreid behandeld worden. We danken hierbij de STERKplaats voor de samenwerking.Het eindproduct is tot stand gekomen met veel inzet en creativiteit. We zijn zeer tevreden met het product waarin wij verschillende processen hebben doorlopen om dit te bereiken.Dit portfolio is ingedeeld in vier hoofdstukken. Hoofdstuk één geeft een toelichting op onze analyse op macro-, meso- en microniveau.Hoofdstuk twee presenteert het co-creatie proces. Hierin leggen wij de definitie van co-creatie uit, het belang hiervan en hoe de co-creatie heeft plaats gevonden.Hoofdstuk drie beschrijft de creatieve route en ontwerp binnen dit proces. Doormiddel van oplossingsrichtingen hebben wij getracht om verbindingen, belevenissen en waarden te creëren in de vorm van een ontwerp.Hoofdstuk vier sluit dit portfolio af met een evaluatie van het (on)rechtvaardigheidsvraagstuk, het product en de samenwerking.Dit portfolio wordt door een aantal bijlagen ondersteund: Bijlage 1: Dagprogramma Alexandra; Bijlage 2: Wzd poster en LFB-magazine; Bijlage 3: Wzd poster. 3 / 4

lO Mo A RcPS D| 26 6 83 34

1. ANALYSE

Dit hoofdstuk geeft een verkenning van de Wet zorg en dwang (Wzd) op macro-, meso-, en microniveau weer. Deze verkenning is gebaseerd op literatuurstudie.Hiernaast wordt de behandel- en organisatiemethode van X , het Triple-C model, uiteengezet. Tenslotte wordt aan de hand van de analyse van deze niveaus een (on)rechtvaardigheidsvraagstuk wat betreft de Wzd geformuleerd waaruit een conclusie gevormd wordt.

1.1 Aanleiding sociaal vraagstuk Tijdens het eerste werkcollege, hebben wij uitleg gekregen over wat sociale rechtvaardigheid daadwerkelijk betekent en aan wat voor soort onderwerpen wij moesten denken om aan de slag te kunnen. In onze groep hebben wij een brainstormsessie gehouden, waarbij iedereen heeft gekeken of hij/zij een interessante casus op zijn/haar werkplaats had. We waren al gauw op een onderwerp gekomen aan de hand van een cliënt, Alexandra (fictieve naam om privacy van cliënt te waarborgen), die begeleid werd, waarvoor begeleiding terug moest naar haar basis. Haar wereld moest kleiner gemaakt worden en gepeld worden als een ui. Dit betekende dat de cliënt weinig regie had over haar eigen keuzes in haar dagprogramma. Zie bijlage 1: Dagprogramma Alexandra, waar er stukjes uit haar programma is gehaald om zo te laten zien hoeveel regie ze wel of in dit geval niet heeft in haar dagelijkse leven. Sommige momenten uit haar programma waren shockerende feiten en zo werd al gauw de vraag gesteld: ‘Waarom is dit zo besloten en wie heeft dit besloten voor Alexandra?’ En zo werd de Wet Zorg en Dwang benoemd en kregen wij meer interesse over wat dit was en hoe dit toegepast werd in zorg instellingen.

1.2 Belanghebbende op macroniveau Vanaf 2020 is de Wet Bijzondere Opneming Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) vervangen door de Wet verplichte ggz (Wvggz) en de Wet zorg en dwang (Wzd). De Wet Bopz had als uitgangspunt dat het een gedwongen opname in een instelling regelt bij wet (opnamewet). Een nadeel van de Bopz was dat een eventuele behandeling niet geborgd en vanzelfsprekend is (Hendriks & Frederiks, 2019).Volgens het College voor de rechten van de mens (z.d.) is de overgang van de wet Bopz naar de wetten Wvggz en Wzd tot stand gekomen doordat Nederland als één van de laatste landen het VN- verdrag en resolutie met betrekking tot de ‘rechten van personen met een handicap’ heeft ondertekend en borgt hierbij de rechten van mensen met een beperking. Dit VN-verdrag, die in december 2006 door de Verenigde naties is aangenomen, is op 14 juli 2016 door Nederland geratificeerd (bekrachtigt) waarmee de overheid een verplichting is aangegaan om zorg te dragen voor de uitvoering van dit VN-verdrag.Het uitgangspunt van de nieuwe wet zorg en dwang is: ‘Nee, tenzij’. Dit houdt in dat vrijheidsbeperkingen of onvrijwillige zorg in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel voor de cliënt of zijn of haar omgeving. Als het vervolgens niet lukt om een vrijwillig alternatief te vinden voor de onvrijwillige zorg, wordt er steeds meer deskundigheid ingeschakeld om mee te denken (Haarsma, 2018).Het belangrijkste doel van de wet is minder dwang en meer zorg op maat. Het kenmerk van de wet is dat het meer een ‘behandelwet’ is dan een ‘opnamewet'. Een andere belangrijke verandering in de Wet zorg en dwang, is dat het gewicht dat wordt toegekend aan de signalen die door familie en andere directe naasten woorden afgegeven (Haarsma, 2020). Zo stelt de wet: ‘Bij de voorbereiding en uitvoering, de wijziging en de beëindiging van een crisismaatregel, machtiging tot voortzetting van de crisismaatregel of zorgmachtiging worden de familie, de directe naasten van betrokkene en de huisarts zoveel mogelijk betrokken.’ (Wet zorg en dwang, 2020).

• / 4