KNGF Richtlijn Reumatode Artritis RA

KNGF Richtlijn Reumatoïde Artritis (RA) Reumatoïde Artritis [een chronische, systemische ontstekingsziekte van onbekende oorzaak, die voornamelijk gelokaliseerd is in de perifere gewrichten] > Epidemiologie

• Prevalentie varieert van 0,3 tot 1,5 procent
• Incidentie in Nederland wordt geschat op 0,3 tot 1,8/1000/jaar.
• Vrouwen > Mannen (twee- tot driemaal zo vaak bij vrouwen)
• Begint meestal tussen de 40 en 60 jaar.

> Pathofysiologie

• Ontsteking in synoviaal weefsel (kenmerkend)
• Ontstoken synovium kan lokaal ingroeien ter plaatse van o.a. de overgang tussen het synovium en

het kraakbeen en wordt dan pannus genoemd.

• Ter plaatse van dit ingroeiende ontstekingsweefsel ontstaat lokale schade aan kraakbeen en bot.
• Erosies van het bot
• Diffuse afbraak van kraakbeen, resulterend in een versmalling van de gewrichtsspleet
• Verstoorde aanmaak van kraakbeen (resulteert in minder dikke kraakbeenlaag.
• Auto-immuunziekte, waarvan de oorzaak idiopathisch is.

Aangenomen wordt dat er sprake is van een ontspoorde afweerreactie (door onder andere macrofagen, lymfocyten, (T- en B-cellen, plasmacellen), mestcellen, natural-killercellen, neutrofielen, en fibroblastische synoviocyten) op een nog onbekend antigeen (mogelijk een infectie), in combinatie met een specifieke genetische achtergrond.Risicofactoren Genetische factoren (zoals de Human Leukocyt Antigenen HLA-DR4 en HLA-DRB1) Aanwezigheid van autoantistoffen, zoals reumafactoren en anti- CCP-antilichamen Prognostische factoren De aanwezigheid van reumafactoren en anti-CCP-anti-lichamen bij de start van de ziekte en de ernst van de ziekte bij presentatie (hoge ziekteactiviteit en radiologische afwijkingen) De medicamenteuze en niet- medicamenteuze behandeling.

> Algemeen klinisch beeld:

• over het algemeen de gewrichtsklachten op de voorgrond
• beginnende RA  chronische, symmetrische ontsteking van de gewrichten van handen en voeten
• Men name de metatarsofalangeale (MTP) Gewrichten, de polsen, de proximale interfalangeale (PIP)

en de metacarpofalangeale (MCP) gewrichten aangedaan

• Bij de eerste presentatie zijn er minder vaak ontstekingen van de overige gewrichten, zoals de

ellebogen, schouders, knieën, heupen en enkels

• Atypische eerste presentaties van RA kunnen bijvoorbeeld bestaan uit ontsteking van één of enkele

(grotere) gewrichten of uit voorbijgaande aanvallen van gewrichtsontstekingen, die soms met koorts gepaard gaan (palindroom reuma).> Symptomen

• Gegeneraliseerde ochtendstijfheid (frequent)
• Vermoeidheid (frequent)
• Koorts en algehele malaise (meer zeldzaam) 1 / 2

• Ca. 90% PT met persisterende gewrichtsontstekingen  na verloop van tijd blijvende beschadigingen

(kraakbeen, bot, omliggende pezen, ligamenten, gewrichtskapsel)  Mogelijk leiden tot deformiteiten van de gewrichten en/of instabiliteit.

• Aandoeningen van de inwendige organen kunnen tegelijk met of na de gewrichtsontstekingen

optreden (bijv. pericarditis, pleuritis)

• Noduli (knobbels) kunnen in de huid, maar ook in de organen voorkomen, zoals longen en hart.
• Kan een ontsteking van de bloedvaten optreden (vasculitis) die, afhankelijk van de locatie en

uitgebreidheid, diverse afwijkingen kan veroorzaken, zoals nierfunctiestoornissen, neuropathieën en huidafwijkingen (ulcera).Algemene gevolgen Pijn, ochtendstijfheid en vermoeidheid Gewrichtspijn is veelal gerelateerd aan lokale ontstekingsactiviteit, destructie of een combinatie van beide Verminderde spierkracht, spierUHV en aeroob vermogen Zijn sterk verminderd. Mogelijk door verminderde lichamelijke activiteit door pijn, stijfheid of vermoeidheid, door het langdurig gebruik van corticosteroïden of door aan RA gerelateerde pulmonale en/of cardiovasculaire afwijkingen.Specifieke lokale gevolgen Klachten in/rondom pols en kleine handgewrichten 80% van de PT met RA > Verweking kapsels en ligamenten  mogelijk deformaties

• Typische deformaties vingers
• zwanenhalsdeformiteit (‘swan-neck’) = hyperextensie van het PIP-

gewricht met flexie van het DIP-gewricht

• knoopsgatdeformiteit (‘boutonnière’) = flexie van het PIP-gewricht en

hyperextensie van het DIP-gewricht.

• Typische deformaties pols
• supinatiestand van de carpus t.o.v. de radius en ulna
• bajonetstand, afglijden van de carpus ten opzichte van de radius naar

ulnair en volair.

• Z-deformaties worden gekarakteriseerd door het ulnair deviëren van

de vingers en het roteren van de carpus naar radiair.Meer dan de helft van de patiënten met RA ontwikkelt schouderklachten. Deze klachten kunnen worden veroorzaakt door ontsteking of destructie van het glenohumerale gewricht, bursitiden, tendinitiden of zelfs rupturen van de rotator cuff.Pijnlijke voeten 80 - 90% van de PT met RA, bijvoorbeeld;

• hamerteenstand
• hallux valgus

Knieklachten Mogelijk pijn, zwelling, een verminderde bewegingsuitslag, laxiteit van de collaterale ligamenten, atrofie van de musculus quadriceps of een posterieure uitstulping van het gewrichtskapsel Heupklachten Gekenmerkt door pijn in de lies, de bilregio, pijn in de lage rug bij staan of andersoortige belasting van de heup, en door pijn op de trochanter major.Temporomandibulair gewricht veelal bilaterale pijn, gevoeligheid en zwelling in de pre-auriculaire regio en een bewegingsbeperking van het temporomandibulaire gewricht  problemen/moeite met kauwen Cervicale wervelkolom (CWK) 80 - 90% van de PT met RA  mogelijk instabiliteit (door laxitiet/erosie)

• / 2