Kus de visie wakker - 1.1 Nederlandse managers verlangen een visie Wa...

Kus de visie wakker Hoofdstuk 1: visie: tussen verlangen en verwaarlozing 1.1 Nederlandse managers verlangen een visie Waaruit bestaat het nut van een visie: een visie werkt samenbindend, het inspireert medewerkers en het heeft een positief effect op de omzet en de winst van de organisatie

Voor het ontwikkelen van een visie zijn twee factoren:

• Fusies
• Wisselingen aan de top: het werken aan een nieuwe visie is een goede gelegenheid om zijn

intenties duidelijk te maken en de groep managers te leren kennen.

1.2 En in het buitenland is het niet anders In 81% van de bedrijven worden medewerkers actief gestimuleerd om de kernwaarden na te leven.

Dit gebeurd op verschillende manieren:

 Door voorbeeldgedrag van de CEO;  Door presentatiebeoordeling;  Door interne communicatie;  Door opleiding en training;  Door feedback en waardering;  Door werving en selectie van nieuwe mensen;  Door meten;  En door beloning.

1.3 Visieverwaarlozing als keerzijde

Er worden vier soorten kussen onderscheiden:

 Gepassioneerde kus: organisaties zoals Starbucks, Apple, Disney, Ikea etc. zijn ondernemingen die hun visie omarmen met volle overtuiging. Vriendschapskus: visie wordt hier gezien als een belangrijk onderdeel van de dagelijkse managementpraktijk. Vluchtige kus: het thema visie wordt kortstondig en met weinig overtuiging aangeraakt  Luchtkus: het management geeft een stafafdeling, werkgroepje, of consultant de opdracht om een mooie visie te maken om vervolgens direct over te gaan op de orde van de dag.

1.4 Een visie, wat is dat?Visie: overkoepelend begrip voor zowel het toekomstbeeld als de basisfilosofie van een organisatie.

Een visie bestaat uit vier componenten, vierluik:

 Kernwaarden: waarvoor een organisatie staat;

 Hoger doel: waarom een organisatie bestaat;

 Gewaagd doel: waar een organisatie heengaat;

 Kernkwaliteiten: waarin een organisatie uitblinkt.

Kernwaarden: waarvoor een organisatie staat

 Diepgewortelde overtuigingen die aangeven wat de leden van een organisatie juist en van wezenlijk belang vinden. Waarden in organisatorische context zijn: klantgericht, ondernemend, innovatief, resultaatverantwoordelijk, vooruitstrevend, toonaangevend, continue verbetering van kwaliteit, open, communicatief, teamgericht, resultaatgericht en integer. 1 / 4

Er worden drie soorten kernwaarden onderscheiden:

• Bestaande waarden: waarden die een onlosmakelijke bestanddeel van de bestaande cultuur

vormen.

• License to operate-waarden: waarden waar een organisatie, gezien de omgeving, minimaal aan

moet voldoen.

• Wenselijke waarden: waarden die geen bestanddeel van de bedrijfscultuur vormen, maar die de

organisatie wenselijk acht met het oog op de realisatie van het hoger en gewaagd doel.Deze drie samen, mogen niet meer dan drie tot zes kernwaarden bedragen, meer zorgt voor verwarring.

Hoger doel: waarom bestaan wij?

 Wat is de bestaansgrond van de organisatie? Het hoger doel geeft op een heldere wijze weer wat de idealen van de organisatie zijn  Het is een diepgaande, doordachte reflectie van wat de essentie of kern van een organisatie is. Door steeds de waarom-vraag te stellen komt men achter de essentie.

Gewaagd doel: waarheen gaan wij?

 Het is een uitdagend toekomstbeeld dat slechts door uiterste inspanningen bereikt kan worden, maar dat in principe binnen handbereik ligt. Het heeft betrekking op de droom of dromen die een organisatie wenst te realiseren. Wil een gewaagd doel het juiste effect bereiken, dan moet men het eindresultaat zo concreet mogelijk beschrijven en moet men een termijn stellen waarbinnen het doel bereikt wordt.

Kernkwaliteiten: waarin blinken wij uit?

 Bepalen waar een organisatie extreem goed in is, waarin zij excelleert. Kernkwaliteiten zijn dieper liggende eigenschappen, gaven of sterktes die kenmerkend zijn voor een organisatie en die tot superieure prestaties leiden. Wanneer mensen worden gewaardeerd om wat ze goed kunnen en aangemoedigd worden om hun kwaliteiten voortdurend te verbeteren, zullen zij (en daarmee de hele organisatie) gemotiveerd zijn en de energie hebben om beter te presteren. Kernkwaliteiten liggen diep in de organisatie, en zijn niet zichtbaar. Ze moeten ontdekt worden, dit kan aan de hand van de methodiek kernkwadrant.

Kernkwadrant: is een handig hulpmiddel om een gegeven kernkwaliteit vanuit verschillende ingangen op te bouwen en op juistheid te controleren. Het bestaat uit vier elementen:

• De kernkwaliteit zelf;
• De vervorming van die kernkwaliteit als gevolg van te ver doorschieten (valkuil)
• De positieve uitdaging van die kernkwaliteit
• De negatieve allergie van die kernkwaliteit

• / 4

Hoofdstuk 2: Het dubbelgevoel over visie

2.1 De visievijandige bovenstroom Taylor legde de basis voor het ‘scientific management’ waarin doelrationaliteit, scheiding van denken en doen, gestandaardiseerde processen en systemen, sturing op basis van exacte informatie en continue verbetering overheersen. Door de rationele denkmodellen en technische beheersingsdrang kwamen waarden als emotionaliteit, esthetiek, zingeving en godsdienst onder vuur te liggen. Dat gold ook voor visie.

Visieaversie: de kern van dit systeem wordt gevormd door machinale productieprocessen. Het verloop vereist nauwkeurige onderlinge afstemming van alle onderdelen en fasen, maar ook permanente aandacht voor sturing en bijsturing. Alles draait om het beheersen en verder perfectioneren van het systeem. Dit is een actieve afwijzing van visie.

Visievrees: mensen willen zich er liever niet mee inlaten. Moderne managers zijn bang om met softe zaken als emotie, zingeving en cultuur te worden geassocieerd.

2.2 De visievriendelijke onderstroom

De visievriendelijke onderstroom kent drie varianten:

De visionaire ondernemers: Dit is ontstaan in de industriële revolutie. Door Darwins ideeën toe te passen op het zakenleven, raakten de industriebaronnen ervan overtuigd dat hun succes betekende dat zij van nature goed waren. Visionaire ondernemers zijn mensen die eigenzinnig zijn en tegen de stromen ingaan zoals Steve Jobs (Apple), Ingvar Kamprad (Ikea).

De visionaire ondernemingen: een charismatische, visionaire leider is absoluut niet vereist voor een visionair bedrijf. Om een visionaire onderneming te creëren moet men in staat zijn om een sterke organisatiecultuur te bouwen. Een sterke cultuur draagt op zich niet bij aan het leveren van betere prestaties, maar dat men deze sterke interne cultuur weet te verbinden met een even sterke externe oriëntatie, die gericht is op het leveren van prestaties voor klanten en het realiseren van successen

op de markt. Wat deden visionaire ondernemen beter en anders dan concurrenten:

• Visionaire ondernemingen zijn niet afhankelijk van geweldige ideeën of leiders, zij komen pas na

een lange periode van trail and error tot het gewenste en succesvolle businessmodel.

• Visionaire ondernemingen houden rotsvast aan hun hoger doel en hun kernwaarden. Deze

vormen een fundament en bewegen niet mee met de modes van de dag. Ze streven voortdurend naar vernieuwingen, spelen nimmer op safe, maar nemen risico’s en proberen andere een stap voor te zijn.

• Visionaire ondernemingen hechten minder waarde aan hun visiedocument dan aan de vertaling

ervan in de dagelijkse praktijk. Zij richten zich op het bouwen van duurzame organisaties met een sterke organisatiecultuur.

Persoonlijke visie: dit gaat over de stroom van de recente boeken.

2.3 Waar staan wij?Visievijandige of visievriendelijke omgevingen lopen naast of door elkaar heen. Dit leidt tot een dynamisch krachtenveld. Zie figuur 2.2 op bladzijde 61.

Een visie heeft goede en slechte kanten.

2.4 Een visie is van grote waarde Een visie is een onmisbaar hulpmiddel om in een onzekere en flexibele wereld te overleven.

• / 4

De functie van een visie:

Een visie geeft.. Beschrijving Voorbeeld Betekenis Een visie geeft een betekenisvol kader waarin mensen zich kunnen oriënteren en dat het in staat stelt te begrijpen wat er om hen heen gebeurd.

The Matrix: de

rode en blauwe pil.Doelen Een visie geeft een einddoel waarnaar men streeft. Zij geeft ook een gewaagd doel dat de ambities belichaamt. Een visie fungeert daarmee als kompas voor het doen en laten.Mozes Binding Een visie verbindt mensen door middel van gemeenschappelijke doelen en waarden. Vanuit dit gevoel van verbondenheid is een visie ook een bron van inspiratie. Een visie integreert en inspireert.Spartacus Energie Een visie zorgt voor beweging en stuurt de activiteiten.Doordat een visie richting geeft, vergemakkelijkt zij ook het maken van keuzen Pike Place Fish Market.Continue verbetering Een visie reikt de criteria aan waarmee men activiteiten en gedrag kan beoordelen

Postbank: de

krachtmeting.

Betekenis: een visie is een betekeniskader waarover mensen bewust hebben nagedacht.Doelen: een visie maakt duidelijk waar een onderneming naartoe wil, wat haar ultieme bestemming is.Binding: mensen binnen een organisatie zich actief bewust zijn dat zij deel uitmaken van een samenhangend geheel.

Energie: een visie vormt een krachtige energiebron

Continue verbetering: een visie zorgt ervoor om steeds beter te presteren en niet de prestaties te vergelijken met anderen. Visionaire ondernemingen bepalen zelf of zij succesvol zijn of niet.

2.5 De effecten van visie meten 88% vindt een visie een nuttig instrument en 53% vindt dat het een positief effect heeft. Daarnaast geeft 72,5% aan dat het leidt tot een verheldering van de organisatiedoelstellingen, een grotere prestatiegerichtheid (61.7%) en meer betrokkenheid van medewerkers (52.7%).

Hoofdstuk 3: Visie als kloppend hart van de cultuur

3.1 Een visie is geen ‘ding’ De meeste organisaties blijven steken bij het opleveren van een visiedocument. Hierdoor komt de cultuur niet tot stand, het vertalen van de visie naar de werkelijkheid is een proces.

Cultuur: is mozaïek van allerlei stukjes

• Diepte: onder de oppervlakte schuilt een onzichtbare kant. Om een cultuur te veranderen is een

mate van diepgang noodzakelijk.

• Diversiteit: enerzijds heeft cultuur betrekking op het overleven in de externe omgeving en

anderzijds draagt de cultuur bij aan de interne integratie.

3.2 Cultuur kent diepte

Drie cultuurlagen kunnen onderscheiden worden:

• Activiteiten: wat mensen doen. Het gaat hier om zichtbare aspecten zoals gedrag, kleding, taal

omgangsvormen, inrichting, huisstijl en symboliek. Dit kan door observaties zichtbaar worden.

• Intenties: wat mensen denken. Tussen intenties (het denken) en consequenties (het doen) gaapt

meestal een diepe kloof. Dit kan door gesprekken zichtbaar worden, maar ook door documenten naast elkaar te leggen en te vergelijken.

• Essenties: wat mensen zijn. Dit hangt af van een hun drijfveren, passies en kwaliteiten.
• / 4