lOM oA RcPSD 266 833 4

lOM oA RcPSD |266 833 4 1 / 3

lOM oA RcPSD |266 833 4 Leerdoelen les 1 ➢De verschillende perspectieven op gezondheid beschrijven. (1) Hippocrates: ziekte is verstoord evenwicht van 4 circulerende lichaamsvloeistoffen. Humores.

Galenus: een lichamelijke of pathologische basis voor alle ziektes.

Vroege middeleeuwen werd gezondheid verbonden met geloof en spiritualiteit.Decartes 17 e eeuw: lichaam en geest zijn afzonderlijke entiteiten. Wel is er interactie tussen de twee entiteiten.

Dualisme: lichaam en geest zijn afzonderlijke eenheden.

Biomedisch model (diagnose-receptmodel): De opvatting dat ziekten en symptomen een achterliggende fysiologische verklaring hebben. Dit model stelt: een symptoom van een ziekte heeft een achterliggende oorzaak die via medische interventie kan worden genezen. Er bestaat een directe causale relatie tussen een ziekte en de symptomen ervan. Het wegnemen van de oorzaak laat de symptomen verdwijnen en de gezondheid zal worden herstelt. Bij het biomedische model blijft weinig ruimte over voor subjectiviteit en kwalitatieve aspecten. Het biomedische standpunt wordt wel reductionistisch genoemd; Gezondheid is afwezigheid van ziekte of gebrek.WHO: Biopsychosociaal : het standpunt dat ziekten en symptomen door een combinatie van lichamelijke, sociale, culturele en psychologische factoren kunnen worden verklaard.Dit model neemt nadrukkelijk de subjectiviteit/beleving van de gezondheid en ziekte mee in de beoordeling van de gezondheid. Daarnaast wordt gekeken naar de sociale en culturele factoren die mede bepalen of iemand gezond dan wel ziek te noemen is. Het vormt een complex en multidimensionaal handvat voor het bestuderen van de menselijke beleving van ziekte en gezondheid.Machteld Huber : Gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte, maar het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zoveel mogelijk de eigen regie te voeren.•Lichaamsfuncties oMedische feiten, medische waarnemingen, ervaren gezondheid, lichamelijk functioneren, klachten en pijn, energie oIk voel me gezond •Mentale functies/beleving (mentaal welbevinden) oCognitief functioneren, emoitonele toestand, eigenwaarde, gevoel controle te hebben, zelfmanagement, veerkracht, je situatie begrijpen oIk voel me vrolijk •Spiritueel/existentiele dimensie (zingeving) oMeaningfulness, doelen nastreven, toekomstperspectief ervaren, acceptatie oIk heb vertrouwen in mijn toekomst •Kwaliteit van leven oWelbevinden, geluk beleven, genieten, lekker in je vel zitten, levenslust oIk geniet van mijn leven •Sociaal-maatschappelijke participatie (meedoen) oSociale en communicatieve vaardigheden, sociale contacten, betekinsvolle relaties, geaccepteerd worden, maatschappelijke betrokkenheid, betekenisvol werk oIk heb goed contact met anderen mensen •Dagelijks functioneren oBasis algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL), instrumentele ADL, werkvermogen, gezondheidsvaardigheden oIk kan goed voor mezelf zorgen 2 / 3

lOM oA RcPSD |266 833 4 ➢Uitleggen wat positieve gezondheid inhoudt. (2) Gezondheid als het vermogen om je WEL aan te passen en WEL je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. (de 6 dimensies van Huber waarbij kwaliteit van leven en dagelijks functioneren de meest gezondheidsbepalende factoren zijn).➢Sociale verschillen in ziekte en gezondheid beschrijven. (1) De invloed van omgevingsfactoren, en van culturele en sociale factoren op onze gezondheid is minstens even groot. Gezondheidsverschillen: de verschillen in gezondheid en levensverwachting tussen verschillende groepen. Hierbij zijn duidelijke verschillen tussen landen onderling. Deze verschillen zijn mede te verklaren door economische, sociale en omgevingsfactoren. Ze hebben te maken met: gebrek aan drinkwater, slechte voeding en beperkte toegang tot de gezondheidszorg.Iemands sociaaleconomische status wordt uitgedrukt in opleiding, beroepsstatus of inkomen.•Het opleidingsniveau vormt een weergave van de materiële, intellectuele en overige middelen van de familie. Het is een sterke voorspeller van werk en inkomen en we verkrijgen er vaardigheden en kennis uit die mede bepalend zijn voor onze gezondheid.•Het beroep is belangrijk voor de plaats op de sociale ladder. Sommige beroepen vormen vanwege de slechte arbeidsomstandigheden een gevaar voor de gezondheid.•Het inkomen hangt sterk samen met de materiële hulpbronnen waarover iemand kan beschikken. Iemand die meer verdient kan zorgen dat de gezondheid zo min mogelijk wordt geschaad.•Etniciteit vormt niet alleen een biologische maar ook een sociale determinant van gezondheid. Het is soms het gevolg van discriminatie en sociale uitsluiting.•Naast leeftijd en geslacht blijft het opleidingsniveau een van de belangrijkste determinanten van chronische gezondheidsproblemen.•De omgeving vormt de schakel tussen de ongelijke verdeling van macht, geld en middelen en het ontstaan van gezondheidsachterstanden.oDe fysieke en sociale omgeving is van invloed op de leefstijl van mensen en andere psychosociale factoren, zoals stress, maar kan ook direct de gezondheid schaden.

▪Fysieke omgeving: woonomstandigheden, de materiële

levensstandaard/financiële situatie, fysieke arbeidsomstandigheden en de fysieke buurtomgeving. Afhankelijk van de kwaliteit kan de fysieke omgeving de gezondheid zowel bevorderen als schaden.▪Sociale omgeving: sociale netwerken, sociale steun, sociaal kapitaal, sociale cohesie en sociale participatie en integratie. Soms is er sprake van sociale uitsluiting.•De gezondheidszorg: de toegankelijkheid en kwaliteit van de geboden zorg voor verschillende sociaaleconomische en etnische groepen heeft een rechtstreeks effect op de gezondheid. De gezondheidszorg heeft als belangrijke taak gezondheidsproblemen of een verslechtering van de gezondheid te voorkomen en de situatie van de patiënt te verbeteren. Ze draagt er op deze manier aan bij dat gezondheidsproblemen geen (of minder) gevolgen hebben voor de sociaaleconomische positie van mensen en dat participatie en eventuele re-integratie mogelijk blijven.•Armoede heeft van alle sociale en economische factoren misschien wel de meeste impact op de gezondheid. Deze cijfers worden deels door de omgevingsfactoren veroorzaakt, deels door economische en sociale factoren.Voor de ongelijkheid tussen sociaaleconomische klassen in geïndustrialiseerde landen bestaat een

aantal verklaringen:

1.De verantwoordelijkheid ligt bij het individu, gezondheidsproblemen is dus een gevolg van het eigen gedrag.

2.Het behoren tot een sociale klasse kan op zich al invloed hebben op de gezondheid.

• / 3