Ontwikkelingspsychologie

Ontwikkelingspsychologie Hoofdstuk 1 Het terrein van de ontwikkelingspsychologie.

1.1Een definitie van ontwikkeling

Ontwikkeling: de groei die je doormaakt zonder dat je weet wat het

uiteindelijke doel is. Denk aan computertechnologie . Ontwikkeling is een soort trap, waar iedere trede dichter bij het eindresultaat is dan de trede ervoor.

Psychologie: menselijk gedrag beschrijven en verklaren

Ontwikkelingspsychologie: ‘’ontwikkeling wordt opgevat als een reeks

progressieve veranderingen die tot hogere niveaus van differentiatie en functioneren leiden.’’

1.2 Kinder- en jeugdjaren: een afbakening

-Babyperiode (0-12 maanden): groei- en ontwikkelingstempo is heel

hoog, vooral motorisch. Belangrijkste ontwikkeling:

gehechtheidsrelatie

-Peuterperiode (1-4 jaar): toename verkenningsmogelijkheden en

leerervaringen. Belangrijkste ontwikkeling: taalontwikkeling,

egocentrisme (denken en handelen vanuit eigen belevingswereld, zonder in te leven in een ander)

-Kleuterperiode (4-6 jaar): rijke fantasie, meer gericht op andere

kinderen.

-Schoolperiode (6-12): concreet  abstract. Belangrijkste

ontwikkeling: cognitieve ontwikkeling

-Adolescentie (12-18): puberteit. Belangrijkste ontwikkeling: ontwikkeling van seksualiteit en identiteit. Sociale contacten worden belangrijker.Ontwikkelingsfa se Leeftij d Omgeving Kenmerken Babyperiode 0-12 m Gezin, opvang Snelle groei Geheel afhankelijk Eerste gehechtheidsrelatie Peuterperiode 1-4 jGezin, opvang, peuterspeelz aal Autonoom door beweging en spraak Denkt en handelt nog egocentrisch Kleuterperiode 4-6 jGezin, gr 1-2, buurt, opvang Sociale ontwikkeling neemt toe Speelt in fantasiefase Schoolperiode 6-12 jGezin, gr 3-8,Cognitieve ontwikkeling 1 / 4

Ontwikkelingspsychologie buurt, sportstaat centraal Meer sociale contacten Adolescentie 12-18 j Gezin, VO, leeftijdsgenot en Lichamelijke verandering door puberteit Begin seksuele belangstelling identiteitsontwikkeling 1.3Ontwikkelingspsychologie in historisch perspectief

Locke (1632-1704):

Locke stelde dat ieder kind als een ongeschreven blad ter wereld kwam (tabula rasa), dus zonder erfelijke eigenschappen van de ouders. Alle opgedane ervaringen waren bepalend voor de levensloop ervan.Ook pleitte Locke voor een strikte opvoeding, deze zou er uiteindelijk voor zorgen dat het kind goede zelfdiscipline en vorming van de geest zou ontwikkelen.Weinig mensen hadden deze vorm van opvoeden al gehanteerd. Volgens Locke kon je kinderen beter iets aanleren dan afleren en wanneer ze niet naar hun ouders luisterde konden ze er flink van langs krijgen.

Rousseau (1712-1778):

Rousseau geloofde heel erg in de aangeboren natuurlijke goedheid van de mens. Ook geloofde hij erin dat een ‘onbedorven’ kind weinig sturing en correctie nodig had van de ouders/verzorgers, het kind zou met zijn nieuwsgierigheid en energie enkel ruimte en respect nodig hebben.Rousseau zag het kind als een actief en onderzoekend wezentje .

Charles Darwin (1809-1882):

Charles Darwin bestudeerde zijn zoontje in zijn eerste 3 levensjaren voor zijn Evolutietheorie. Deze theorie zorgde ervoor dat observatietechnieken verbeterd werden. Ook had Darwin een groot aanpassingsvermogen .

Correlatie: eigenschappen die met elkaar samenhangen, bijvoorbeeld

iemand die lang is weegt meer dan iemand die kort is.

Causaal/oorzakelijk verband : een eigenschap dat de oorzaak is van de

ander, bijvoorbeeld ‘’Ik ben zwaarder dan jij, omdat ik langer ben dan jij’’ 2 / 4

Ontwikkelingspsychologie 1.5 Meten in de gedragswetenschappen

Om een eigenschap te meten moet je operationaliseren, dit betekent:

de eigenschap zodanig ‘vertalen’ zodat er meetbare gegeven aan gekoppeld kunnen worden.

Betrouwbaar: de meting die gedaan is, geeft ongeacht het tijdstip en de

persoon, steeds dezelfde uitslag.

Valide: een test is valide als alle materialen geijkt zijn en ze naar behoren

werken

Verschillende methoden om gegevens over kinderen te verzamelen:

1.5.1Observatie -Het observeren van een kind, meestal zo onopvallend mogelijk.

Voorbeeld: vreemde-situatieprocedure , hiermee observeer je het

gehechtheidsgedrag van jonge kinderen.

1.5.2Interview en vragenlijst

-Open interview: dit gesprek wordt geleid door gegeven

antwoorden. Ieder gesprek met een kind kan dus een andere kant op gaan en wordt vaak gebruikt als eerste verkenning van een bepaald onderwerp.

-Gestructureerd of gesloten interview : dit gesprek bestaat uit

een vaste reeks vragen die bij verschillende kinderen in dezelfde volgorde gesteld worden. Hierdoor kan je goed gegeven antwoorden met elkaar vergelijken.

-Vragenlijst: bij deze techniek heb je niet alleen een bepaald aantal

vragen in dezelfde volgorde, maar ook maar een beperkt aantal antwoordmogelijkheden.

-Deze ondervragingstechnieken hebben ook nadelen: het kind moet

voldoende taalvaardigheid hebben om de vragen te kunnen begrijpen, de vragen moeten goed geformuleerd zijn en passen bij de belevingswereld van het kind.

1.5.3Methoden om ontwikkeling te meten

-Dwarsdoorsnedeonderzoek: bij deze techniek vergelijk je op één

specifiek moment de meetresultaten van kinderen van verschillende leeftijden met elkaar. Nadeel hieraan is dat een generatieverschil de testuitslag kan beïnvloeden, dit noemen we het cohorteffect.

-Longitudinaal onderzoek: bij deze techniek vergelijk je 2

uitkomsten van één groep tussen minstens 2 tijdstippen met duidelijk tijdsverschil. Bv. Je neemt een geheugenonderzoek af bij 20 4-jarige, 4 jaar later neem je met dezelfde 20 kinderen nog een keer een onderzoek af. Nu heb je van die 20 kinderen 2 momentopnames met informatie. 3 / 4

Ontwikkelingspsychologie

• / 4