Outreachend Werken Basisboek voor werkers in de eerste lijn.

• / 4

Outreachend WerkenBasisboek voor werkers in de eerste lijn.Hoofdstuk 1.Bij ambulante hulpverlening gaat het in de regel om hulpverlening aan cliënten die gemotiveerd zijn om hulp te ontvangen, en gaat de hulpverlener op afspraak naar de cliënten toe.

Outreachend werken gaat een stapje verder: De hulp wordt desnoods

ongevraagd aangeboden in de thuisomgeving, op straat of op andere plaatsen waar potentiële cliënten zich kunnen bevinden. De termen ‘achter de voordeur’

en ‘bemoeizorg’ komen in grote lijnen op hetzelfde neer: De kern van deze

benaderingen is dat sociale professionals een proactieve attitude hebben, dat zij erop afgaan. In alle gevallen is er géén sprake van een hulpvraag vanuit de cliënt zelf.

Enkele nuanceverschillen:

Achter de voordeur Outreachend werken Bemoeizorg -Huisbezoeken- Thuis maar ook bij mensen

• Term wordt vaak

gebruikt -Vooral gebruikt bij die zich op andere plaatsenbij zorgmijders.woningcorporaties en bevinden zoals op straat.- Vaker gedwongen hulp.jeugdhulpverlening. - Vrijblijvend- Wordt bij mensen gebruikt -Uiteenlopende vormen van die vaak ook nog hulp- en dienstverlening bij gespecialiseerde hulp nodig mensen thuis.hebben zoals GGZ.Onvrijwillige hulp- en dienstverlening (drang en dwang) Vrijwillige hulp en dienstverleningen voorwaardelijke hulp- en dienstverlening.Outreachend werken Bij de vrijwillige variant (links) hebben cliënten zelf contact gezocht met de hulp- of dienstverlener.Bij de onvrijwillige variant (rechts) is de hulp door anderen aan de cliënt opgelegd via drang- of dwangmaatregelen. Daarnaast bevindt zich aan de rechter kant ook een mildere variant, voorwaardelijke hulpverlening. Daarbij zijn er in de regel (wettelijke) sancties die kunnen worden uitgevoerd als de cliënt niet vrijwillig meewerkt. Bij voorwaardelijke hulpverlening hebben sociale professionals dus een stok achter de deur om de cliënt tot medewerking te bewegen.

Twee soorten onvrijwillige cliënten:

1.Wettelijk onvrijwillige cliënt. Daarbij heeft de cliënt het hulpverleningscontact opgelegd gekregen op grond van een wettelijke uitspraak of een op de wet gebaseerde beslissing.

2.Sociaal onvrijwillige cliënt. De cliënt zoekt dan niet uit zichzelf begeleiding, maar onder druk van anderen in zijn omgeving.

Vrijwillige cliënten:

De mate van vrijwilligheid van de cliënt staat los van de vraag hoe het hulpverleningscontact tot stand komt. Zo kan een cliënt die bij de reclassering of 2 / 4

de verslavingszorg komt omdat hij van de rechter moet, wel degelijk een probleem erkennen, bereid zijn om daar over te praten en gemotiveerd zijn om zaken in het vervolg op een andere manier aan te pakken. 3 / 4

Outreachend werken biedt meerdere mogelijkheden:

1.Ten eerste biedt het kansen voor kwetsbare burgers.

2.Het biedt kansen voor innovatie van de beroepsuitoefening en voor het verhogen van beroepstrots en werkplezier.

3.Ten derde grijpen organisaties die outreachend werken , dit aan om zich te

profileren om hun maatschappelijk nut te bewijzen: tegenover de overheid,

burgers en financiers.

Risico’s van outreachend werken:

1.Door het toename van outreachend werkers die vanuit disciplines ongevraagd erop afgaan neemt de noodzaak tot goede onderlinge afstemming van deze acties toe.

2.Ook is er reëel gevaar dat deze proactieve manier van contactlegging zich ontwikkelt in een richting waarbij de handhavingoptiek (de wens om burgers te controleren of overlast te bestrijden) de overhand krijgt, en de zorgoptiek naar de achtergrond verdwijnt.Hoofdstuk 2.Door de eeuwen heen zijn er altijd ‘uitvallers’ geweest.Uitvallers zijn mensen die als gevolg van oorlog, hongersnood, schulden, ziekte, verwaarlozing, verslaving, criminaliteit, aanpassingsmoeilijkheden, familietwisten, handicaps en of pure pech buiten de structuren van de samenleving vallen.Het opmerkelijke van de historie van het outreachend werken is dat het zich meestal heeft ontwikkeld in de marge van gevestigde armenzorg, of die nu uitging van de lokale overheid, van kerken, of van verenigingen van sociaal voelende burgers. Deze min of meer officiële instanties van de armenzorg namen in verschillende tijdsperioden sterk wisselende posities in. Het is een misverstand om te denken dat outreachend werken altijd op applaus kon rekenen. Ongevraagd naar cliënten toegaan werd in vroegere eeuwen en tot nog kortgeleden verguisd, want dat zou ‘dweilen met de kraan open’ of zelfs paternalistisch zijn (je neemt beslissingen voor anderen). Sinds de late jaren negentig is outreachend werken weer terug van weggeweest.Fundamenten van de armenzorg.Gedurende de middeleeuwen en tot ver in de 17 e eeuw was er sprake van armoede in Europa. In de middeleeuwen werden al de fundamenten gelegd van armenzorg en van wat wij later het sociaal werk zijn gaan noemen. Er waren

twee soorten fundamenten:

Ideële fundamenten . Deze bestonden uit eeuwenlang volgehouden sociaalchristelijke motivatie om naastenliefde te betonen en goede werken te verrichten. Caritas (dienende liefde) was een kernwaarde in deze traditie. Opvallend in die traditie is de identificatie met de mensen die hulp nodig hebben en ook met mensen die het meest zijn buitengesloten. Het christelijke geloof werd in de 4 e eeuw een officiële verplichte staatsgodsdienst  De kerk versmolt met de macht van vorsten en heersende elites. Toch stonden er altijd mensen op die kritiek hadden op de rijkdom van de kerk en de verwaarlozing van de armenzorg. Zij

probeerden hier dan ook tegen in te gaan:

-Fransiscus van Assisi (1182-1226). Hij keerde zich af van de plaatselijke kerk en koos voor een leven in armoede. Met zijn radicale

• / 4