Over de grenzen van disciplines Jaap Bos

Over de grenzen van disciplines – Jaap Bos

College 1: Wat kunnen we weten?

Toetsing:

Open-boek essayvraag over literatuur en colleges: 3x = 60 procent van eindcijfer

oKennis: boek, artikelen, colleges

ZKP (individueel): 3x schrijven, 2 inleveren = 40 procent eindcijfer

oVerwerken van literatuur uit cursus oOmgaan met Chat-GPT

Deadlines vanaf week 2:

Om de vrijdag voor 17.00: ZKP

Om de woensdag, na college, openboek tentamenvraag over literatuur en college 2x ZKP inleveren ter beoordeling

Geschiedenis Sociale Wetenschappen:

Wetenschap als kennis-systeem o‘Take nobody’s word for it’ oKennis, methode, instituties (infrastructuur)

Gescheidenis sociale wetenschappen:

oLate start, 2e helft 19e eeuw oTraditie natuurwetenschappen en geesteswetenschappen Roots in natuurkunde, geneeskunde, filosofie, literatuurwetenschappen, religiewetenschappen Van causaliteit naar statistische voorspelbaarheid

100 jaar sociale wetenschappen: van Weber tot nu

Vragen Weber:

oBetrouwbare kennis, zuivere methoden, kennis altijd tijdelijk oWetenschappelijke onafhankelijkheid, waarheidsvinding

Huidige debat:

oWetenschappelijke vrijheid vs externe belangen oBureaucratisering van onderwijs en onderzoek 20 e

eeuw: Robert Merton – CUDOS

C – Communalism: kennis product van gemeenschappelijke activiteit

U – Universalism: criteria ware kennis zijn universeel en onpersoonlijk 1 / 3

D – Disinterestedness: wetenschap niet om de roem of de eer maar belangeloos

O – Orginality: wetenschap/onderzoek moet nieuwe kennis voortbrengen

S – Organized Skepticism: claims op kennis altijd kritisch onderzoeken

3 kernvragen sociale wetenschappen:

Ontologie: zijnsleer

Epistemologie: kennisleer

Methodologie: onderzoeksmethoden

Ontologie – zijnsleer: Waaruit of hoe bestaat de sociale werkelijkheid?

Monisme vs dualisme Monisme: er is slechts een substantie met eventueel meerdere verschijningsvormen

oSpinoza: Lichaam en geest verschijningsvormen van dezelfde (goddelijke)

substantie, doen en laten gedetermineerd, geen vrije wil

oMarx: maatschappij resultaat van historisch noodzakelijk materieel proces,

wel vrije wil

oNeurowetenschappers (Swaab): denken bepaald door electro-chemische

materiele processen in brein, geen vrije wil  Reductionisme of holisme? Twee kanten op redeneren Dualisme: lichaam en geest zijn twee fundamenteel verschillende substanties die op elkaar inwerken of uit elkaar voortkomen oDescartes: lichaam is uitgebreid en deelbaar, geest is niet-uitgebreid en niet- deelbaar, wisselwerking via de pijnappelklier, mens heeft vrije wil

oChalmers: bewustzijn logisch autonoom tov fysische processen waaruit het

voortkomt. Gat tussen subjectieve ervaring en objectieve processen ‘Consciousness. It's what we are and know, since reality doesn't exist for us if we can't experience it. Yet it's also the most mysterious thing in the cosmos.’

oDurkheim: dualism mens en maatschappij eigen causaliteit

Social facts: vormen van handelen, denken en voelen die buiten het

individu plaatsvinden en hem/haar beinvloeden Social facts oefenen controle uit over het individu, zegt Durkheim letterlijk

Dus: een institutie kan invloed uitoefenen op jou. Maar hoe gaat dat

dan?Epistemologie - kennisleer: Wat is kennis? Hoe weet ik of mijn kennis van de wereld waar en betrouwbaar is?Kennis van de wereld  Epistemische claim  toestand in de wereld

Epistemische claim:

Doet aanspraak op waarheid [‘zus of zo is het geval’] Wordt geschraagd door 1 of meer rechtvaardigingen Elke rechtvaardiging kan zelf weer een epistemische claim zijn, die op zijn beurt wordt geschraagd door rechtvaardigingen. 2 / 3

Searl’s paradox - Ontologie en Epistemologie komen samen: Hoe kunnen dingen die objectief bestaan alleen bestaan dankzij het feit dat wij ze erkennen als feit?Geld Huwelijk Searl: geld heeft geen intrinsiek bestaan. Het bestaat dankzij het feit dat wij waarde toekennen aan een stukje papier/metaal/cijfers. Maar vanaf het moment dat dat het geval is, bestaat die waarde echt en kun je die niet meer ontkennen.Methodologie: Welke (soc. wet) methoden om kennis te nemen van de wereld?  Iedere methode veronderstelt ontologische en epistemologische keuzes.

•Genetisch onderzoek: biologische determinanten

•fMRI scan: hersenprocessen

•Diepte interview: sociale betekenissen

•Case study: historische samenhang factoren

•Experiment: causale relaties

•Survey: statistische verbanden

•Participerende observatie: cultuur leren kennen

Positivisme: (Hume, Comtes, Durkheim, Wiener Kreis)

•Gaat uit van ware, obseveerbare feiten •Empirisch georienteerd / niet-speculatief •Gericht op causale verklaringen en abstracte wetten, in de geest van de natuurwetenschappen

•Eén methode: experiment

•Voorspellen •Accumulatie van kennis

Positivisme en empirisme gecombineerd:

•Deductief-nomologisch model •Verklaring gedrag afgeleid uit algemene wetten •Covering law theory •Om bepaald gedrag te begrijpen wordt een beroep gedaan op achterliggende causale wetten

•Voorbeeld:

•Frustratie-agressie hypothese •Bystander effect

Voordelen:

•Suggestie van precisie en volledigheid •Lijkt op natuur-wetenschappen •Vooruitgang in kennis

Nadelen:

•Wetten voldoen niet altijd: hoe kan dat?

•Menselijk gedrag misschien niet gedetermineerd?Hermeneutiek (Dilthey, Gadamer, Billig) •Gaat uit van intenties, betekenissen en historische processen •Onderzoek naar betekenisverlening en ontcijfering •Gericht op vinden verbanden / regelmatigheden ipv wetten •Begrijpen (Verstehen) ipv voorspellen •Contingentie ipv vooruitgang

• / 3