PABO aardrijkskunde toelatingstoets samenvatting en oefenvragen 2025

PABO aardrijkskunde toelatingstoets samenvatting en oefenvragen 2025 1 / 4

PABO aardrijkskunde toelatingstoets samenvatting en oefenvragen 2025 2 / 4

PABO aardrijkskunde toelatingstoets samenvatting en oefenvragen 2025 3 / 4

PABO aardrijkskunde toelatingstoets samenvatting en oefenvragen 2025 Voor beginners / 1 e jaar studenten – de kernzaken Samenvatting aardrijkskunde PABO

• Aarde, klimaat en landschappen

1.1 DE AARDE

De aarde is een planeet in ons zonnestelsel. In één jaar draait de aarde in een baan rond de zon (aardbaan). Tegelijkertijd draait de aarde ook nog rond haar eigen as (aardrotatie), dat duurt één dag. De aardas staat een beetje scheef. Dit heeft een aantal gevolgen voor de planeet aarde, door de scheve stand van de aardas hebben we seizoenen.De aarde is een bol die mensen denkbeeldig hebben opgedeeld in een westelijk en een oostelijk halfrond en een noordelijk en een zuidelijk halfrond. De scheiding tussen de laatste noemen we de evenaar. De plaatsen waar de denkbeeldige aardas doorheen loopt noemen we Noordpool en Zuidpool. Doordat er een noordelijk en zuidelijk halfrond is (en oostelijk en westelijk halfrond) kunnen we geografische coördinaten gebruiken om de precieze plaats te vinden op aarde. Een tweede manier van indelen heeft te maken met dag en nacht. Niet overal op aarde is het dag en even laat. Er zijn verschillende tijdzones.

1.2 KLIMATEN

Op aarde komen verschillende klimaten voor. Klimaten op aarde zijn grotendeels gebonden aan de verdeling van temperatuur en neerslag op aarde. We onderscheiden drie zones: de tropen, de gematigde gebieden en de poolgebieden. De keerkringen en de poolcirkels zijn de grenzen tussen deze zones. Rond de evenaar is het warm en nat, verder naar het noorden en zuiden neemt de eerste hoeveelheid neerslag af tot de droge klimaten (woestijnen). Verder naar de polen wordt het kouder en komen de gematigde klimaten waar Nederland deel van uitmaakt. De poolklimaten zijn erg koud. Met het veranderen van de klimaten verandert ook de vegetatie (de begroeiing van een of meer plantensoorten in de natuur). In warme gebieden vinden we naarmate de neerslag afneemt achtereenvolgens tropische bossen, savannen, steppen en woestijnen. In de gematigde gebieden en poolgebieden is temperatuur de belangrijkste factor. We vinden er achtereenvolgens loofbos, naaldbos, toendra en, waar de temperatuur niet boven het vriespunt uitkomt, sneeuw en ijsvlakten.Dezelfde variatie in landschappen vinden we waar de temperatuur daalt omdat de hoogte toeneemt.Het voorkomen van verschillende klimaten is gebonden aan een aantal factoren. Van grote invloed is de breedteligging. In de maanden maart en september staat de zon loodrecht boven de evenaar en is er veel zonnewarmte per m 2 . In de maanden juni en december staat de zon loodrecht boven de noorderkeerkring achtereenvolgens de zuiderkeerkring. Hoe verder van de keerkringen af, hoe minder zonnewarmte het aardoppervlak ontvangt per m 2

en hoe lager de temperatuur is. andere belangrijke factoren die het klimaat bepalen zijn de ligging ten opzichte van grote wateroppervlakten zoals de zee of de oceaan en hoogteligging of het reliëf. Hoe dichter bij een groot wateroppervlakte, hoe minder groot de temperatuurverschillen tussen zomer en winter zijn. Water neemt langzaam warmte op in de zomer en koelt langzaam af in de winter. Warme zeestromen kunnen voor ijsvrije havens zorgen, zoals in het noorden van Europa. De winden die waaien van zee naar het land (aanlandige wind) zijn vaak vochtig terwijl aflandige wind (wind vanaf de kust richting zee)

• / 4