Publiekrecht: tussen burger en overheid

• / 4

Publiekrecht: tussen burger en overheid

➢Bestuursrecht ➢Strafrecht ➢Staatsrecht

Privaatrecht: tussen burgers onderling

Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de rechtsorde in het Koninkrijk, alsmede in de landsdelen Nederlandse Antillen en Aruba, en in Nederland.De landsdelen behartigen zelfstandig hun eigen belangen en verzorgen op voet van gelijkwaardigheid de gemeenschappelijke belangen. Ook verlenen zij elkaar wederkerig bijstand. Het Statuut regelt verder onder meer de instelling, inrichting, taken en bevoegdheden van de rijksorganen, de vertegenwoordiging van de Nederlandse Antillen en Aruba in de rijksregering en de wijze van tot stand brengen van rijkswetten.Het Koninkrijk omvat de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten.Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten verlenen elkander hulp en bijstand.

LEERDOELEN WEEK 1:

1.Wat is een Grondwet?In de grondwet staan de grondrechten van de burgers. Hierin zijn klassieke en sociale grondrechten in verwerkt. Bij klassieke grondrechten mag de overheid zich niet bemoeien en bij sociale grondrechten moet de overheid juist actief ingrijpen. De grondwet bepaalt wie de macht in de praktijk uitoefent in een staat en hoe dat gebeurt. De Nederlandse Grondwet regelt wat de rol is van de koning(in) en van de ministers. De grondwet bepaald hoe wetten gemaakt moeten worden, wat de rechters doen en wat het werk is van gemeenten en provincies.

2.Wat zijn de kenmerken van een staat?1-Grondgebied 2-Bevolking/gemeenschap 3-Gezag

3.Bronnen van een staatrecht:

1 2 / 4

1.Internationale verdragen 2.Statuut van het koninkrijk Der Nederlanden 3.Grondwet + andere wetten

4.AMVB

5.Ministeriële regelingen 6.Provinciale verordeningen 7.Gemeentelijke verordeningen 8.Gewoonterecht 9.Jurisprudentie 10.Organieke regeling

• t/m 7 staan het hoogst in de hiërarchie.

4.Begrippen statenbond, bondsstaat en

gedecentraliseerde eenheidsstaat:

Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Ooit was Nederland een statenbond. Statenbond komt niet meer voor in de EU.

Bondsstaat:

-Deelstaten -Zelfstandig (niet volledig, macht ligt bij het hoogste gezag) -Eigen grondwet (regels verschillen per staat) -Federale regeling (hoogste gezag)

Eenheidsstaat:

-Gedecentraliseerde eenheidsstaat (Nederland) -Gecentraliseerde eenheidsstaat (Frankrijk)

Gedecentraliseerde eenheidsstaat:

➢Macht verdeeld over verschillende overheidsverbanden (provincies, gemeentes etc. Eigen gezag. Hoeveelheid wordt bepaald en bewaakt door het Rijksoverheid.) ➢Eenheid wordt op centraal niveau bewaakt

Gecentraliseerde eenheidsstaat:

➢Macht wordt geregeld vanuit 1 centraal punt

Statenbond:

➢Bond van soevereine (zelfstandige) staten

2 3 / 4

➢Onafhankelijke staten die aan elkaar verbonden zijn op basis van een verdrag 5.Historische ontwikkeling die Nederland heeft doorgemaakt

van statenbond tot de huidige staatsvorm:

Het gebied wat nu Nederland en België omvat, bestond vroeger uit zeven soevereine (zelfstandige) provinciën, verbonden tot de Republiek der Zeven Vereenigde Nederlanden. Deze bestonden uit zelfstandige staten die verbonden met elkaar waren door middel van een verdrag. Nederland was dus een statenbond. Iedere provincie had zijn eigen bestuur, et aan het hoofd een stadhouder en eigen wetgeving. Het leger en vloot waren gemeenschappelijk en men werkte samen op het gebied van defensie en buitenlands gebied. Er was geen centraal gezag, wel een algemene vergadering van de Staten- Generaal. In Frankrijk had de koning destijds de absolute macht. Hierdoor ontstond er verzet. Ook in de Republiek der Zeven Nederlanden ontstond er verzet. Willen IV was stadhouder van alle provincies en maakte dit een erfelijke functie. Voorstanders van gelijke rechten voor alle burgers en van gekozen bestuur verzetten zich tegen het stadhouderlijk bewind. De protestdemonstraties en relletjes brachten hier geen verandering in. In 1975 veroverden de Fransen de Republiek der Nederlanden. De laatste stadhouder, Willem V, vluchtte naar Engeland. Hierdoor ontstond er een eind aan de soevereiniteit van de provincies. Nederland werd in 1798vastgelegd als een (gedecentraliseerde) eenheidsstaat met onzelfstandige provincies. Mannen die ouder waren dan 20 jaar, een vast salaris en een vaste woonplaats hadden en onder ede verklaarden dat zij tegen het stadhouderschap waren, mochten stemmen op volksvertegenwoordigers. In 1813 werd Nederland bevrijd van de Fransen en in 1814 is het Koninkrijk der Nederlanden inclusief de gebieden overzees vastgelegd in de Grondwet. België scheidde zich in 1831 zich af van het Koninkrijk.

6.Hoe is het Koninkrijk der Nederlanden georganiseerd op basis van

het Statuut voor het Konikrijk der Nederlanden en de Grondwet:

Het koninkrijk der Nederlanden bestaat uit Nederland, Curaçao, Aruba en Sint-Maarten.

7.De vier pijlers van de rechtsstaat (MLOG):

1.Scheiding der machten (parlement, regering en rechters)

• / 4