samenvatting handboek groepsdynamica jan remmerswaal 11e editie 9789024402328

samenvatting handboek groepsdynamica jan remmerswaal 11e editie 9789024402328 1 / 4

samenvatting handboek groepsdynamica jan remmerswaal 11e editie 9789024402328

• / 4

samenvatting handboek groepsdynamica jan remmerswaal 11e editie 9789024402328 Hoofdstuk 1. Groepsdynamica tussen psychologie en sociologie 1.Inleiding Ieder mens is sterk sociaal bepaald door de groepen waartoe hij vroeger behoord heeft, m.n. het ouderlijk gezin, en door de groepen waarvan hij nu deel uitmaakt. Je vroegere en huidige groepslidmaatschappen bepalen grotendeels je identiteit. Door groepen is het individu aan de maatschappij en cultuur verbonden. Via groepen leer je taal en spreken, denken en waarnemen, waardensysteem, en hoe emoties en gevoelens beleefd worden, door de gezinsgroep die bepaalde emoties wel en andere niet toestaat. De sociale invloeden zijn zelf sterk meebepaald door maatschappelijke omstandigheden.Maatschappij  groep  individu Ieder individu beïnvloedt ook actief zijn omgeving. De invloedslijnen kunnen dus ook in omgekeerde richting gelden. Individuen beïnvloeden het functioneren van groepen. Om als individu de maatschappij te beïnvloeden is erg moeilijk. Dit lukt alleen enkele politieke/economische topfiguren.Wel kun je als individu invloed uitoefenen op maatschappij via de groep waartoe je behoord. Bijv.belangengroep, actiegroep, politieke groep etc.Individu  groep  maatschappij Psychologie = nadruk op individu Sociologie = nadruk op maatschappij Psychologie en sociologie kwamen eerder tot bloei dan groepsdynamica. Deze ontwikkelde zich later in de geschiedenis. Groepsdynamica is de verbindende schakel tussen psychologie en sociologie.Psychologie  groepsdynamica  sociologie 2.Enkele weerstanden tegen groepsdynamisch denken Veel mensen denken dat wat in groepen gebeurt vooral door individuen wordt bepaald, in het bijzonder door hun goede of slechte eigenschappen.Bestaan groepen eigenlijk wel?Volgens Allport zijn groepen niets meer dan reeksen van waarden, ideeën, gedachten, gewoonten enz, die gelijktijdig bestaan in de gedachten van individuen. Dus dat groepen een soort herenschimmen zijn die alleen in gedachten bestaan. Maar groepsverschijnselen kunnen niet in psychologische termen verklaard worden, dus moet het gaan over het niveau van de groep.

Individualistisch denken over leiderschap:

Het individualistische denken = psychologisch niveau. Leiderschap zou volgens deze zienswijze bestaan door persoonlijke eigenschappen die leiden tot effectief leiderschap.In de groepsdynamica wordt de eigenschappenbenadering vervangen door de functionele benadering. Hierin is leiderschap een groepsverschijnsel dat bestaat uit het uitvoeren van gedragsvormen die de groep helpen in het bereiken van de door haar gewenste resultaten.

Neiging tot narcisme:

Om te denken in groepsdynamica moet je de neiging kunnen loslaten om jezelf als individu centraal te stellen. Antropocentrisme = neiging tot het centraal stellen van zichzelf en de eigen positie. Bijv. mens als koning van de dieren en aarde als centrum van heelal. 3 / 4

samenvatting handboek groepsdynamica jan remmerswaal 11e editie 9789024402328

Gebrek aan aandacht voor de context:

Jezelf zien als autonoom handelend individu kan leiden tot gebrek aan aandacht voor de groepen waarbinnen je behoort en behoord hebt. Niet het individu staat op de voorgrond, maar individu en groep wisselen elkaar af als figuur en als achtergrond. Deze wisseling van hoofdaandacht en wisselwerking tussen individu en groep zijn centrale thema’s in de groepsdynamica. De maatschappij en omgeving verandert onze identiteit. Bijv. opgroeien in armoede geeft negatiever zelfbeeld dan opgroeien in welvaart.

Spanning tussen individu en groep:

Groepen kunnen een bedreiging vormen voor de individuele vrijheid en autonomie. Bijv pressie tot conformiteit. Deze spanning tussen autonomie en conformiteit kan vertaald worden als een spanning tussen individu en groep.

Gevaar van kleine groepen:

Zowel voor collectieve organisaties als voor de maatschappij in het algemeen kunnen kleine groepen een potentieel gevaar zijn. Elke kleine groep die zich isoleert, kan een samenzwering vormen tegen het grotere geheel.

De kar van de visboer:

Lang waren groepen een zodanig natuurlijk gegeven dat men niet de distantie kon nemen om ze te besturen in de historie. Bepaalde vormen van leven in groepen werden zo vanzelfsprekend beschouwd dat men zich niet bewust was van wat een groep is. Toen in de periode van de renaissance het wetenschappelijk denken ging bepalen, kwamen de mensen als eerst met vragen over de natuur. De natuurwetenschappen zouden dus eerst emanciperen van het magisch denken in de middeleeuwen. In de Verlichting ontwikkelde de mens steeds meer individualiteit en kwam de psychologie in opkomst. Als tegenpool daarvan kwam de sociologie in bloei. Groepsdynamica vormde later (slechts) een brugfunctie tussen die twee.

3.De mogelijke brugfunctie van groepsdynamica De gedachte dat individu en maatschappij twee gescheiden entiteiten zijn die vervolgens weer

verbonden moeten worden, hangt samen met het mensbeeld homo clausus: gesloten

persoonlijkheid, De mens is een gesloten persoonlijkheid, een kleien wereld op zichzelf, die los staat van de omringende wereld. De maatschappij zou iets zijn dat buiten en voorbij de individuen bestaat. Hiermee is dus duidelijk dat psychologie en sociologie pas konden opkomen in een cultuur met individualistisch mensbeeld.

Toegenomen individualisering:

De opkomst van dit mensbeeld is gestimuleerd door de toenemende individualisering sinds de renaissance in Europa. Het is een type zelfervaring dat karakteristiek is voor een bepaalde trap in de historische ontwikkeling van de samenlevingsverbanden tussen mensen. In ik-culturen ligt de nadruk op het individu en zijn ontwikkeling en ontplooiing. In wij-culturen ligt de nadruk op respect, eergevoel en beleefdheid. Deze verschillende waarden zijn historisch en cultureel bepaald.

Brugfunctie:

Zo lang we individu en maatschappij als gescheiden fenomenen blijven zien, kan de brugfunctie van de groepsdynamica slechts bescheiden zijn. Door aan te tonen op welke manier individu en groep, individu en maatschappij, op elkaar zijn aangewezen en interdependent zijn van elkaar, kan de groepsdynamica bijdragen tot meer inzicht in de nauwe onderlinge vervlechting van aspecten die als individueel en als maatschappelijk worden opgevat.

• / 4