Samenvatting Jeugdrecht incl. hoorcolleges, arresten en

Samenvatting Jeugdrecht (incl. hoorcolleges, arresten en voorgeschreven artikelen) RUG - Master Privaatrecht , collegejaar 2025-2026 Hoorcollege week 1. Minderjarigheid, afstamming en gezag Minderjarigheid

Minderjarigheid, art. 1:233 BW

Minderjarigen zijn personen die jonger zijn dan 18 jaar én niet meerderjarig zijn

verklaard door de rechter (art. 1:253ha BW).

-Wie kan meerderjarig worden verklaard? De minderjarige vrouw die als degene die het gezag heeft, haar kind wenst te verzorgen en op te voeden. Dus de minderjarige moeder kan meerderjarig worden verklaard.

Wel moet zij zestien jaar zijn (art. 1:253ha BW).

-Het verzoek van meerderjarigheid kan ook worden gedaan vóór de bevalling door of ten behoeve van de vrouw, alsmede indien de vrouw eerst omstreeks het tijdstip van haar bevalling de leeftijd van zestien jaar zal hebben bereikt. In dat geval wordt op het verzoek niet eerder dan na de bevalling, of indien de vrouw op dat tijdstip nog geen zestien jaar is, nadat zij die leeftijd heeft bereikt beslist (lid 3).-De rechter willigt het verzoek slechts in, indien hij dit in het belang van de moeder en haar kind wenselijk oordeelt (lid 4).-Een jongen kan dus niet meerderjarig worden verklaard!Gevolgen minderjarigheid Gevolgen minderjarigheid Minderjarigen staan onder gezag (art. 1:245 BW) en zijn zelf onbevoegd tot gezag

(art. 1:246 BW);

-Handelingsonbekwaam (art. 1:234 BW): oMinderjarigen zijn handelingsbekwaam , mits hij met toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordiger handelt, voor zover de wet niet anders bepaalt.oToestemming kan slechts worden verleend voor een bepaalde rechtshandeling of voor een bepaal doel; oToestemming wordt aan de minderjarige verondersteld aanwezig te zijn, indien het een rechtshandeling is ten aanzien waarvan in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is dat minderjarigen van zijn leeftijd deze handeling zelfstandig verrichten.oNiet handelingsbekwaam? Dan is de rechtshandeling vernietigbaar (art. 3:32 en 3:33 BW).-Procesonbekwaam (niet altijd in het bestuursrecht, art. 8:21 Awb); 1 / 4

Wettelijke uitzonderingen op civiele procesonbekwaamheid -Art. 1:28 lid 4 BW: verzoek geslachtswijziging vanaf 16 jaar; -Art. 1:227 lid 6 BW: adoptie vanaf 16 jaar; -Art. 1:235 lid 4 BW: verzoek handlichting (eigen bedrijf) vanaf 16 jaar; -Art. 1:250 BW: verzoek benoeming bijzondere curator; als minderjaren een procedure willen voeren, dan hebben zij daar een wettelijke vertegenwoordiger voor nodig. Dat zijn de ouders. Maar als de procedure gaat over de ouders, wil je een bijzonere curator hebben. Je mag dan een verzoek benoeming bijzondere curator doen.-Enkele regelingen betreffende het kinderbeschermingsmaatregelenpakket; Voorbeelden van uitzonderingen op handelingsonbekwaamheid vanaf 16 jaar -Art. 4:55 BW: testament maken; -Art. 7:447 BW: aangaan geneeskundige behandelingsovereenkomst (+ mag zelf in rechte verschijnen); -Art. 7:612 lid 1 BW: aangaan arbeidsovereenkomst (+mag zelf in rechte verschijnen); -Art. 1:204 BW: kind erkennen.Het ontstaan van juridisch ouderschap

NB: er kunnen maar twee mensen de juridische ouders zijn van een kind.

Hoe kan een juridische afstammingsband tot stand komen?

Dit kan op vier manieren:

1.Van rechtswege; 2.Erkenning; 3.Gerechtelijke vaststelling ouderschap; 4.Adoptie.

Juridisch moederschap ontstaat dus door, art. 1:198 BW

-De vrouw die het kind baart; -Haar echtgenote of gp-partner, mits donorverklaring (doorgaans ook als de duomoeder is overleden); -De vrouw die het kind heeft erkend; -De vrouw wier ouderschap gerechtelijk is vastgesteld; -De vrouw die het kind heeft geadopteerd.

Juridisch vaderschap ontstaat dus door, art. 1:199 BW

-De echtgenoot of gp-partner van de moeder (doorgaans ook als de man al is overleden); -De man die het kind heeft erkend; -De man wiens ouderschap gerechtelijk is vastgesteld; -De man die het kind heeft geadopteerd.

1.Van rechtswege

2 2 / 4

Moederschap van rechtswege, art. 1:198 BW

-Geboortemoeder (sub a) -De geboortemoeder is de moeder die het kind baart . Uit deze vrouw is het kind geboren  het is niet relevant of het genetisch materiaal ook van deze vrouw afkomstig is. Dus ook de draagmoeder die een kind voor een ander draagt, is de geboortemoeder. Uit deze vrouw is het kind immers geboren. Zij heeft het kind gebaart.-Huwelijks moederschap, ofwel de duomoeder (sub b) -Dit is de echtgenote of gp-partner van de geboortemoeder; -Duomoeder leidt van rechtswege tot moederschap indien

donorverklaring:

oBevruchting in Nederlands kliniek; oSperma van donor aangemeld bij Stichting donorgegevens; oOnbekendheidsverklaring Stichting, identiteit donor onbekend bij geboortemoeder; oOverleggen bij geboorteaangifte.

NB:

oEen donorverklaring kan dus niet worden overlegd als voor de bevruchting gebruik is gemaakt van het sperma van een bekend donor of door zelfinseminatie.oWordt de verklaring niet (tijdig) overlegd, dan kan de duomoeder nog wel juridisch moeder worden door erkenning.oAls de duomoeder gehuwd of in gp verbonden is met de geboorte moeder, op het tijdstip van de geboorte niet van rechtswege of door erkenning de juridische moeder is geworden van het kind, heeft zij nog wel een in juridisch opzicht relevante rol door de werking van art. 1:253s BW: zij oefent met de geboortemoeder het gezamenlijk gezag over het kind uit, tenzij het kind voor de geboorte is erkend door iemand anders.Hoe zit het met draagmoederschap?Draagmoeder houdt in dat een vrouw met wensouders afspreekt dat zij voor hen een kind zal dragen en baren om het nadien aan hen af te staan om te verzorgen en opvoeden.-De bevruchting vindt doorgaans plaats met behulp van kunstmatige inseminatie met sperma van de wensvader of een donor. Bevruchting kan ook buiten het lichaam plaatsvinden met een eicel van de wensmoeder en de zaadcel van de wensvader of een donor. De bevruchte eicel van de wensmoeder wordt dan in de baardmoeder van de draagmoeder geplaatst waarbij het de genen van de wensmoeder/wensvader behoudt.-Leidt dit tot zwangerschap en geboorte, dan wordt uit de draagmoeder een kind geboren dat in genetische zin haar kind is en dat van de wensvader of donor.

3 3 / 4

-De draagmoeder is dus eigenlijk de geboortemoeder van het kind; zij baart het kind. Om de familierechtelijke betrekking met deze geboortemoeder te verbreken, is adoptie nodig.oIn deze situatie kan een van de wensouders, in de praktijk vaak de wensvader, het kind al voor de geboorte erkennen, met toestemming van de draagmoeder. Na geboorte kan hij de rechter verzoeken om hem in plaats van de draagmoeder te belasten met

het ouderlijk gezag over het kind (gezagwissel, art. 1:253c BW). De

wensmoeder kan vervolgens het kind adopteren, mits aan de voorwaarden van adoptie is voldaan. De gezagswissel is nodig omdat een van de voorwaarden voor adoptie is dat de draagmoeder

niet langer belast is met het gezag over het kind (art. 1:228 lid 1

onder g BW). Omdat het kind nog maar net is geboren, kan de minimale verzorgingstermijn van een jaar ertoe leiden dat de adoptie nog enige tijd op zich moet laten wachten.Wat het ingewikkelder maakt is als de draagmoeder op het tijdstip van de geboorte is gehuwd of in een gp is verbonden met een man.

Op grond van art. 1:199 onder a BW staat het juridisch vaderschap

direct vast. Nu even aangeduid als draagvader. De gang van zaken is dan ingewikkelder. Gewacht moet worden tot het kind is geboren en dan zal eerst een bijzondere curator benoemd moeten worden (art. 1.212 BW). De bijzondere curator kan namens het kind een verzoek doen tot gegrondverklaring van het vaderschap van de

draagvader (art. 1:200 BW). De wensouders kunnen dit verzoek niet

zelf doen, omdat mag worden aangenomen dat de draagvader heeft ingestemd met de kunstmatige inseminatie.

Vaderschap van rechtswege, art. 1:199 BW

-Huwelijks vaderschap (sub a) -Hoofdregel is dat de man die op het tijdstip van de geboorte van het kind is gehuwd met de moeder of met haar een gp is aangegaan, is de vader van het kind.-Ongeacht genetische band en intentie. Dus ook als de man niet de verwekker is van het kind.

-Juridisch vaderschap kan worden ontkend ex art. 1:200 BW (hierover later

meer).

2.Erkennen Erkennen, art. 1:203 en 1:204 Een kind dat slechts één juridische ouder heeft, kan worden erkend door de verwekker of door een andere man of vrouw.-De erkenning kan voor de geboorte van het kind worden gedaan of daarna; -Ook een meerderjarig kind kan worden erkend; -De wet stelt geen eisen aan het leeftijdsverschil tussen de erkenner en te erkennen persoon (dit is wel het geval bij adoptie).

• / 4