Samenvatting Sociale Psychologie 10 editie hoofdstuk 1 tm 13

Samenvatting Sociale Psychologie (10 editie) hoofdstuk 1 t/m 13 (H2 alleen hindsight bias)

Hoofdstuk 1: Inleiding tot de sociale psychologie

Psychologie: de wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijk leven (gedachten en gevoelens) van mensen.Sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de manier waarop de werkelijke of denkbeeldige aanwezigheid van mensen de gedachten, gevoelens en gedragingen van andere mensen beïnvloedt.De kern van de sociale psychologie is de sociale invloed: het effect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens, houdingen en/of gedrag. -> Mensen beïnvloeden elkaar altijd. (Dit kan bewust of onbewust gebeuren en hoeft niet alleen waarneembaar te zijn).*Sociaal psychologen proberen sociale invloed op een andere manier te begrijpen dan op basis van gezond verstand of volkswijsheid.Om sociaal gedrag te verklaren kan gebruik worden gemaakt van de empirische methode: op waarneming en/of onderzoek gebaseerde methode voor het toetsen van hypothesen (een als voorlopige waarheid aangenomen, maar nog te bewijzen veronderstelling).Sociale psychologie is gerelateerd aan diverse wetenschappelijke disciplines (biologie, neurowetenschap, evolutionaire psychologie, persoonlijkheidspsychologie, sociologie, economie en politicologie) -> houden zich bezig met onderzoek naar determinanten: bepalende factor in ontwikkeling of toestand (menselijk gedrag).

Verschillen met andere wetenschappelijke disciplines:

Evolutionaire psychologie verklaard gedrag op basis van erfelijke factoren die zich door de tijd heen hebben ontwikkeld (door natuurlijke selectie: organismen die zich aan omgeving aanpassen, hebben meer overlevingskans) -> sociale psychologie richt zich op het hier en nu.Persoonlijkheidspsychologie verklaart sociaal gedrag op basis van individuele verschillen -> sociale psychologie verklaart naast persoonlijkheidsverschillen sociaal gedrag in termen van de macht van de sociale situatie.Sociologie richt zich op sociale klasse, sociale structuur en sociale instituties -> sociale psychologie richt zich op de beïnvloeding van de interpretatie of het construct van de sociale omgeving.Analyseniveau van de sociale psychologie betreft het individu in de context van een bepaalde sociale situatie.Doel is het beschrijven en verklaren en hoe mensen elkaar, als elkaars sociale omgeving, in hun voelen, denken en doen beïnvloeden -> crosscultureel onderzoek is essentieel. 1 / 4

Om te verklaren waarom mensen doen wat ze doen gaan we naast de evolutionaire of biologische benaderingen ook uit van individuele verschillen: de aspecten van de persoonlijkheid die mensen onderscheiden van anderen. -> Vergroot onze kennis over het menselijk gedrag.Sociale psychologen houden zich vooral bezig met hoe mensen hun sociale omgeving interpreteren, dus hoe hun construct (de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren) hen beïnvloedt.*Sociale psychologie beweegt zich tussen de sociologie en persoonlijkheidspsychologie.Fundamentele attributiefout (ook wel de correspondentievertekening): neiging om de mate waarin iemands gedrag wordt veroorzaakt door de rol van persoonlijke eigenschappen en andere interne factoren te overschatten en de rol van externe situationele factoren te onderschatten. -> Bijv. een persoon is onaardig door zijn persoonlijkheid en niet door de omgevingsfactoren.Attributie: toeschrijven van oorzaken aan het eigen of aan andermans gedrag en het daarmee voorzien van verklaringen.

Psychologische stromingen en sociale psychologie:

Behaviorisme: psychologische stroming die ervan uitgaat dat je om menselijk gedrag te kunnen begrijpen slechts hoeft te kijken naar de bekrachtigende of straffende eigenschappen van de omgeving.Gestaltpsychologie: psychologische stroming die het belang benadrukt van het bestuderen van de persoonlijke (subjectieve) manier waarop een object wordt waargenomen (het gestald of geheel), in plaats van het bestuderen van de manier waarop de objectieve, fysieke eigenschappen zich combineren tot het object.Fenomenologie: filosofische stroming die probeert door de geestelijk-intuïtieve beschouwing (door de directe ervaring) van de dingen, niet door rationele kennis, de wereld en het wezen der dingen te beschrijven.Naïef realisme: de overtuiging dat we dingen waarnemen ‘zoals ze echt zijn’, daarbij onderschattend hoeveel we dat wat we zien, interpreteren of zelfs verdraaien.*We hebben de behoefte om ons goed te voelen over onszelf (positieve zelfwaardering) en de behoefte om de wereld accuraat waar te nemen (nauwkeurigheid). -> trekken ons in verschillende richtingen, maar geeft ons de waardevolste inzichten over menselijke gevoelens en gedachten.Zelfwaardering: beoordeling van mensen van wat ze zelf waard zijn. -> Positieve zelfwaardering: een positieve waardering van zichzelf.*We hebben een voorkeur voor informatie die ons in een positief daglicht stelt, die onze zelfwaardering doet stijgen = zelfverheffingsmotief.

Belangrijkste bevindingen van het zelfverheffingsmotief:

Mensen zijn gemotiveerd een positief beeld van zichzelf in stand te houden, deels door hun eigen gedrag te rechtvaardigen.Dit brengt hen ertoe om in bepaalde omstandigheden dingen te doen die in eerste instantie verrassend of paradoxaal lijken. (Zo geven ze voorkeur aan mensen en dingen waarvoor ze hebben geleden boven associaties met gemak en plezier). 2 / 4

*Een mens heeft een hoog vermogen om logisch na te denken.We zijn vaardig in sociale cognitie: hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld; het selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken van sociale informatie om oordelen te vormen en beslissingen te nemen. -> Kan worden vertekend door selffulfilling prophecies: gedrag wordt bepaald door verwachtingen.Onderzoekers gaan van het accuraatheidsmotief uit: de behoefte van mensen om een beeld te creëren dat zoveel mogelijk met de werkelijkheid overeenkomt. -> We beschikken niet over alle feitelijke informatie, dus we maken fouten in het begrijpen en voorspellen van situaties.*Biologische drijfveren, angst, beloningen (met sociale uitwisseling) en de behoefte aan controle zijn ook motieven die onze gedachten, gevoelens en gedragingen in situaties beïnvloeden.Hoofdstuk 2: Methodologie: hindsight bias Hindsight bias: de neiging van mensen om hun vermogen om een uitkomst te voorspellen te overdrijven nadat ze te weten zijn gekomen hoe die uitkomst eruitziet. -> Bijv. als we weten wie een verkiezingen heeft gewonnen, we achteraf een reden zoeken waarom die kandidaat heeft gewonnen. Of dat we denken dat uitkomsten van experimenten makkelijk zijn te voorspellen, nadat we weten wat de uitkomsten zijn. 3 / 4

Hoofdstuk 3: Sociale cognitie: hoe we denken over de sociale wereld

2 typen sociale cognitie:

Automatisch denken: denken dat onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig en zonder inspanning plaatsvindt.Gecontroleerd denken: denken dat bewust, opzettelijk en uit vrije wil plaatsvindt en dat inspanning vereist.Automatisch denken doen we aan de hand van schema's: mentale structuren die mensen gebruiken om hun kennis over de sociale wereld te organiseren in categorieën en om nieuwe informatie te begrijpen. -> Deze structuren beïnvloeden de informatie die we opmerken, waarover we nadenken en die we ons herinneren.*Mensen met het syndroom van Korsakov maken geen nieuwe schema’s aan. -> Elke situatie is voor hen nieuw. Schema’s zijn heel belangrijk, vooral bij informatie die we op verschillende manieren kunnen interpreteren. -> Hoe dubbelzinniger de informatie, hoe meer we a.d.h.v. schema’s de lege plekken opvullen.Scripts: schema's over specifieke gebeurtenissen, oftewel de beschrijving van hoe zo'n gebeurtenis gewoonlijk verloopt.Sociale categorisatie: het begrijpelijker maken van de sociale wereld door mensen op basis van enkele kenmerken in te delen in categorieën. -> Doen we ook met plaatsen, voorwerpen en situaties.Toegankelijkheid van schema's: mate waarin schema's en concepten zich op de voorgrond van ons bewustzijn bevinden waardoor het waarschijnlijk is dat we ze gebruiken bij onze interpretatie van de sociale wereld. (Blijvend toegankelijk of tijdelijk toegankelijk).Priming: het proces waarbij recente ervaringen de toegankelijkheid van schema, kenmerk of concept verhogen. -> Bijv. je leest een boek over psychische stoornissen, deze informatie zal je dan sneller gebruiken om een nieuwe gebeurtenis te interpreteren.Perseveratie-effect: fenomeen dat opvattingen van mensen over zichzelf en de sociale wereld aanhouden, ondanks bewijzen van het tegendeel. -> Bijv. bij een test scoort de ene helft heel goed en de andere helft heel slecht. Achteraf horen ze dat ze het aantal goede of foute antwoorden toegewezen hebben gekregen en het nergens op is gebaseerd. Dan toch denkt de groep die goed heeft gescoord dat die het ook goed heeft gedaan en de groep die slecht heeft gescoord het slecht heeft gedaan.↓ Onze opvattingen kunnen dus vasthoudend zijn, maar bij ontkrachtend bewijs ook omslaan.Bestraffingseffect: het fenomeen dat positieve opvattingen over de sociale wereld waarvan bewezen wordt dat ze onjuist zijn, kunnen omslaan naar zeer negatieve opvattingen. -> Mensen stellen door nieuwe informatie hun opvatting bij, maar schieten te veel door naar de negatieve kant.Negativiteitsbias (negativiteitseffect): het verschijnsel dat we negatieve gebeurtenissen en informatie gemakkelijker opmerken dan positieve, dat die ons sterker beïnvloedt en dat we ons deze gemakkelijker herinneren.Selffulfilling prophecy: de verwachtingen van het eigen of andermans gedrag komen sneller uit, omdat deze verwachtingen onze interpretaties en gedrag sturen. -> Automatisch denken.

• / 4