samenvatting sociologie een inleiding elchardus 3e editie 2021

samenvatting sociologie een inleiding elchardus 3e editie 2021

• / 4

samenvatting sociologie een inleiding elchardus 3e editie 2021

• / 4

samenvatting sociologie een inleiding elchardus 3e editie 2021

Hoofdstuk 1: De sociologische verzuchting

1.1 Wat is sociologie? Een poging tot definitie, die gelukkig mislukt Sociologie is een recente wetenschap. De werkelijkheid, zoals ze is kan nooit in een exacte definitie vastgelegd worden. Raymond Aron was op het goeie spoor; hij en zijn vakgenoten waren het over 1 ding eens: het is moeilijk om een definitie van de sociologie vast te leggen. Max Weber is een van de grondleggers en legt het zelfde probleem vast.

1.4 Waarom al die zorgen om orde?Sociale orde en het behoud ervan = behoud van de mogelijkheid om tot nageleefde regels te komen. (niet naar het behoud van bestaande machtsverhoudingen, wetten, instellingen, regels, gewoonten en instellingen)

Beperkingen = nodig Mens kan de orde waarin hij leeft in eigen handen nemen als er een bewustwording is dat de bestaande orde, de geldende wetten en de instellingen die het leven regelen niet door god gegeven zijn of door de natuur bepaald zijn. Zonder beperkingen en zonder respect voor de regels, zou het leven volkomen onvoorspelbaar zijn en daardoor ook onleefbaar worden (resultaat: oorlog)

Twee fundamentele sociologische vragen:

1) Probleem van de orde Hoe worden voorspelbaarheid en een mate van orde gerealiseerd in het sociale leven? ( afstand nemen van ons eigen handelen om het vanzelfsprekende te problematiseren) 2) Probleem van de niet-arbitraire contingentie = Welke regels zijn absoluut nodig en dus niet-arbitrair? (verklaring voor de bijzondere soort rusteloosheid, typisch voor moderne mens: de orde is niet onproblematisch gegeven door god, natuur of traditie. Het bestaande is steeds voorlopig, nooit vanzelfsprekend.)

1.5 De legitimerende derden: natuur, geschiedenis en samenhang

a) Natuur

Mensen zijn fysieke organismen, we verleggen en overwinnen wel zelf onze fysieke beperkingen (verlenging levensduur, leren vliegen,...). De natuur legt ons fysieke

beperkingen op, maar sommige gedragingen zitten op rand van natuur en cultuur:

Bv: uitdrukking bepaalde emoties

Ekman & Friesen stam in Nieuw-Guinea zonder contact met westerse cultuur foto’s getoond van gelaatsuitdrukkingen die emoties uitbeelden uit onze cultuur en die foutloos herkend werden.Het is niet duidelijk welke kenmerken van onze sociale organisatie beschouwd kunnen worden als bepaald door de natuur = niet-contingent.Natuur = bovenmenselijk 19 e eeuw & begin 20 e eeuw werd vaak naar de natuur gegrepen zonder de wetenschap in achting te nemen, om een bepaalde maatschappelijke orde te verdedigen. Dit werd gedaan omdat iets natuurlijk werd beschouwd als iets dat bovenmenselijk was => iedereen moest zich hier dus maar gewoon bij neerleggen.

Sociologie = kind van Verlichting en onderdeel van een emancipatieproces 3 / 4

samenvatting sociologie een inleiding elchardus 3e editie 2021

Hayek (liberale denker, economist) Zijn idee over de markteconomie hield in dat ordening overeenstemt met “aangeboren instincten” van de mens die in vorige maatschappijtypes werden onderdrukt.⟶ Het streven naar rechtvaardige verdeling van goederen & sociale gelijkheid via politieke weg is een beroep op primitieve gemeenschapsgevoelens van vervlogen culturen.= tegennatuurlijk en t ypisch voor primitieve culturen die nog niet het juiste inzicht hebben verworven over natuur van de mens. Het inzicht in de ware natuur van de mens leidt volgens hem tot een keuze van radicale vormen van vrijemarkteconomie.Door die onwetenschappelijke methode hebben sociologen lang ontkend dat genetica relevant kon zijn voor het handelen en denken van de mens te verklaren.=> dit is nu niet meer het geval, er is nl een groeiende belangstelling voor de relevantie van genetica en evolutie in sociale en culturele kwesties.Natuur = niet-contingente regels Sommige beperkingen die de natuur ons oplegt aan onze keuzemogelijkheden zijn niet duidelijk, daarbij lukt het ons om via technologische en wetenschappelijke vooruitgangen die grenzen te verleggen.We zijn m.a.w. op de hoogte dat de natuur een bron is van niet-contingente regels, maar we weten niet precies welke regels dit zijn en worden het er niet over eens. => daarom, basishypothese = alles contingent.

b) Geschiedenis

= mogelijke bron voor het niet-contingente/niet-arbitrair. Gemeenschappen en samenlevingen leven met hun verleden. “Keuzes” die samenlevingen/culturen maken beperken de latere keuzemogelijkheden en maken sommige keuzes moeilijk tot onmogelijk.Bv: een samenleving zonder moderne wetenschap en technologie is ondenkbaar doordat onze samenleving hierdoor getekend is.⟶ Dat besef heeft aanleiding gegeven tot talrijke theorieën die in de geschiedenis een bepaalde, dwingende volgorde en ontwikkeling onderkennen.

1) August Comte = religie, metafysica + positivisme onderscheden, ze volgen elkaar namelijk op in een vaste ontwikkelingsgang van de mensheid. Culturen die getekend zijn door het metafysische denken zullen noodgedwongen overstappen tot een positivistische, wetenschappelijkere wijze van denken.Positivisme= logisch en onvermijdelijk gevolg van de geschiedenis.

2) Karl Marx = geschiedenis een dwingende ontwikkeling waarvan het toekomstige stadia kon worden beschreven: • de afwezigheid van beperkingen • een aangename orde waarin niets arbitrair was • handhaven van orde zonder dwang of illusie Een dergelijk geloof van de geschiedenis, godsbeschikking en natuur kan een bepaalde orde legitimeren en kan de mensen doen geloven dat bepaalde regels en ontwikkelingen onvermijdelijk en dus niet-arbitrair zijn.Eigen samenleving, eigen opvattingen, eigen wensen = onvermijdelijke toekomst v/d mensheid en een uitstekend argument.Beperkingen opleggen Natuur & geschiedenis leggen beperkingen op aan de wegen die een samenleving, cultuur of beschaving kan inslaan. Net zoals bij natuur, staat de mate waarin dat werkelijk zo is, centraal in het probleem van de convergentie (samenkomen van een punt). Het is ook niet duidelijk welke beperkingen precies door het verleden zijn opgelegd.⟶ keuzevrijheid beperken en mensen van bepaalde keuzes overtuigen:

• / 4