Samenvatting spelling

Samenvatting spelling Inhoud Werkwoordspelling................................................................................................................................2 Samenstellingen.....................................................................................................................................4 Hoofdletters...........................................................................................................................................8 Leestekens............................................................................................................................................11 Meervouden.........................................................................................................................................14 Congruentie..........................................................................................................................................17 Dat/ wat/ die........................................................................................................................................17 Omdat/ doordat...................................................................................................................................18 Daarom/ daardoor................................................................................................................................18 Als/ dan................................................................................................................................................18 Zij/ hen/ hun.........................................................................................................................................19

1 1 / 3

Werkwoordspelling De persoonsvorm (pv) kan in de tegenwoordige en verleden tijd worden gezet. De persoonsvorm verandert altijd met het onderwerp mee: ik loop, wij lopen. Je kunt de pv ook vinden door er een

vraagzin van te maken. De pv komt dan vooraan: loop ik?

Hieronder vind je een mooi overzichtje over de werkwoordspelling in de tegenwoordige en verleden tijd. Daarnaast vind je ook de gebiedende wijs terug.Stam

De stam vind je door -en van het hele werkwoord af te halen:

halen = hal, werken = werk, leven = lev. Bij sommige werkwoorden krijg je niet meteen een bruikbare vorm. Er zijn

dan 3 regels die je toe kunt passen:

1.Langer klinker in hele werkwoord? Verdubbel dan die klinker in de stam  ik klag  ik klaag.

2.Eindigt de stam op een z of v? dan vervang je die in de

ik- en jij-vorm in een s of f: ik lev  ik leef.

3.Eindigt de stam op 2 medeklinkers? Dan moet je er 1

weglaten: ik pakk  ik pak.

Tegenwoordige tijd regelmatige werkwoorden In de tegenwoordige tijd kun je alleen een -t toevoegen. Er komt dus nooit een -d achter, tenzij dit de stam is (bijvoorbeeld bij vinden  -en eraf  ik vind. MAAR jij vindT).Om het jezelf makkelijker te maken kun je ook een ander werkwoord invullen. Zo weet je altijd of er een -t achter moet of niet. Denk bijvoorbeeld aan het woord lopen of maken.Ik maak  Ik vind Hij maakt  Hij vindt Wij maken  Wij vinden Persoonlijk ben ik een voorkeur van het werkwoord maken, omdat deze niet verandert in de verleden tijd (maak  maakte. Loop  liep).LET OP: Soms staat je na de persoonsvorm: Dan word je ziek (vul het werkwoord lopen in). Je is hierin een onderwerp. Dit hoeft niet altijd zo te zijn: Soms wordt je (= aan jou) van alles beloofd. Wanneer je het werkwoord (ww) lopen of maken invult, wordt dit duidelijker.Tegenwoordige tijd onregelmatige werkwoorden Een groep onregelmatige werkwoorden zijn: hebben, kunnen, mogen, willen, zijn, zullen.Ik ben, jij bent, hij is, wij zijn. Ze hebben hun eigen vervoeging. Voor dit soort onregelmatige werkwoorden bestaan geen algemene regels. Het is een kwestie van weten.Verleden tijd regelmatige werkwoorden De verleden tijd van de persoonsvorm maak je door achter de stam -te(n) of -de(n) te plakken: ik werk, ik werkte, wij werkten.Om zeker te weten of je -te(n) of -de(n) moet gebruiken, kun je het woord ’t ex-kofschip als hulpmiddel gebruiken. Als de laatste medeklinker in het hulpmiddel zit, gebruik je -te(n). Ik juich, ik juichte, wij juichten.Als dat niet zo is, dan gebruik je -de. Ik verhuis, ik verhuisde (verhuizen – en = verhuiz), wij verhuisden.LET OP: eindigt het hele werkwoord zonder -en al op een -d of -t? Dan komt daar een extra -d of -t

bij: ik beland, ik belandde.

2 2 / 3

IN DE VERLEDEN TIJD KAN EEN WERKWOORD NOOIT EINDIGEN OP -DT, DIT KAN ALLEEN IN DE

TEGENWOORDIGE TIJD!!

Verleden tijd onregelmatige (sterke) werkwoorden Bij deze werkwoorden verandert in de verleden tijd een klinker. Denk aan de woorden: lopen (liep, gelopen), spreken (sprak, gesproken), lijden (leed, geleden), zweren (zwoer, gezworen), kopen (kocht, gekocht), scheppen (als in de ‘creëren’: schiep, geschapen), schrikken (schrok, geschrokken), zeggen (zei, gezegd).Neigen, (zand) scheppen, klagen en afschrikken zijn regelmatig werkwoorden!Voltooid deelwoord Het voltooid deelwoord begint vaak met ge- en eindigt op -t of -d: gerookt, gebeurd. Gebruik het ’t ex-kofschip om te kiezen tussen -t en -d. Sommige voltooid deelwoorden beginnen met be-, ver-, ont-, er-, her-, mis-.Naast het voltooid deelwoord bestaat ook het tegenwoordige deelwoord: lopend bereikten we onze bestemming. Het tegenwoordig deelwoord maak je door een -d achter het hele werkwoord te zetten.Het krijgt dus NOOIT een -t.Voltooid deelwoord als bijvoeglijk naamwoord Schrijf de bijvoeglijke vorm zo kort mogelijk: het bestede bedrag. Het bijvoeglijk naamwoord zegt iets over het woord daarop.Eindigt het voltooid deelwoord op -t of -d? Schrijf het Bijv. nm. dan zo kort mogelijk (één -t of -d): het is betaald  het betaalde bedrag. Hij verbreedde het tuinpad  het verbrede tuinpad.Eindigt het voltooid deelwoord op -en? De bijvoeglijke vorm verandert niet: de hond is geslagen  de geslagen hond.Uitzonderingen op de regel: schrijf wél dubbel -t of -d wanneer dat voor de uitspraak nodig is: het geredde (niet gerede) kind. De gewitte (niet gewite) gang.Gebiedende wijs De gebiedende wijs drukt een opdracht of verbod uit. De gebiedende wijs bestaat in de meeste

gevallen uit de stam zonder -t: word lid van deze partij. Kom snel even langs!

Uitzondering: de beleefdheidsvorm waarbij ‘u’ het onderwerp is. Deze krijgt wel een -t: Komt u mee.Denkt u gerust nog even na.Let op bij werkwoorden met zich: zich melden, zich wenden. Er is een verschil tussen: Meld u bij de assistente  Meldt u zich bij de assistente.Wend u tot de specialist  Wendt u zich tot de specialist.De zin links bevat een gewone gebiedende wijs, vergelijkbaar met: vergis u niet. In deze zin is u geen onderwerp, in de rechter zin wel.LET OP: Soms eindigt de gebiedende wijs op een -d die je niet uitspreekt: Houd daar rekening mee.Rijd door tot de kruising. Je mag de -d weglaten, maar veel mensen vinden de vorm met -d verzorger.Engels werkwoorden Engelse werkwoorden volgen de Nederlandse regels voor regelmatige werkwoorden. De schrijfwijze wordt soms vernederlandst: ik stres, ik chil, ik scoor. Maar: ik save, ik update.Dubbele medeklinkers in het Engels verandert in een enkele medeklinker. Het is namelijk niet nodig voor een correcte uitspraak.De Engelse spelling blijft onveranderd als dat voor de uitspraak nodig is (update).De -e aan het eind van een werkwoord uit het Engels vervalt in werkwoorden met een o (uitgesproken als ‘oo’). Dus niet ik choke, maar ik chook. Niet ik score, maar ik scoor.Gebruik ook voor deze woorden in de verleden tijd het ’t ex-kofschip!Ook voor deze woorden kun je lopen of maken invullen als je twijfelt!Voor de verleden tijd gelden dezelfde regels als bij Nederlandse werkwoorden.

• / 3