Samenvatting Sterke Rekenaars in het basisonderwijs

Samenvatting Sterke Rekenaars in het basisonderwijs Hoofdstuk 1 – Sterke rekenaars In het onderwijs worden vaak de 20% best presterende leerlingen als sterke leerlingen gezien. Deze leerlingen scoren 80% of meer goed op de methodegebonden toetsen en behalen een hoge A-score (of I-score, bij de nieuwe teling). Maar als je kijkt naar sterke rekenaars, zijn dit niet altjd de rekenaars met de hoogste scores.Typen sterke rekenaars

Er zijn drie typen sterke rekenaars:

De snelle rekenaar oWil te snel oSnelle koppeling oude en nieuwe kennis oSnelle, maar incorrecte oplossingsstrategiën oHoog werktempo  slordigheidsfoutjes De createve rekenaar oGroot inzicht oVeel interesse en plezier in rekenen  doorzetnsvermogen oGrote denkstappen oWerktempo vaak wat trager oDenkt te moeilijk  moeite met CITO De goede rekenaar oGoede prestates  rekent snel en foutloos oVeel rekenplezier en interesse oHoge scores oAngst om te falen oKiest eerder makkelijke opgaven dan moeilijke In de praktjk is een leerling vaak een combinate van verschillende typen sterke rekenaars.Bovendien kan het zo zijn dat hij/zij bij één onderwerp een snelle rekenaar is en bij het andere onderwerp juist een goede rekenaar.Snelle rekenaar De snelle rekenaar is snel van begrip. Er is vaak sprake van een onderliggend rekentalent. Nieuwe kennis wordt razendsnel gecombineerd met bestaande kennis. De snelle rekenaar maakt grote denkstappen en past nieuwe kennis snel toe in vergelijkbare situates. De leerling wil vaak te snel, waardoor ze snelle, maar incorrecte oplossingsstrategieën gebruiken. De taak van de leerkracht is om dit snel op te merken en tjdens de instructe veel controlevragen te stellen. Daarnaast is inoefening noodzakelijk!Snel begrip gaat meestal samen met een hoog werktempo. De snelle rekenaar wil graag als eerste klaar zijn. Er zijn hierdoor vaak veel ‘slordigheidsfoutjes’ in het gemaakte werk van een snelle rekenaar. Oplossing: compacten van de basisstof en daarna pluswerk. Denk er wel om dat de basis juist is en dat de leerling dit voldoende beheerst!Creatieve rekenaar De createve rekenaar heef een heel groot inzicht op het gebied van rekenen. Hij is met deze aanleg geboren, want zelfs op jonge leefijd is dit al zichtbaar. Doordat de createve rekenaar zoveel inzicht heef, weet hij gemakkelijk verbanden te leggen. Naast het grote inzicht heef de createve rekenaar ook veel interesse in rekenen. Hij gaat enthousiast en geconcentreerd aan de slag met 1 / 3

rekenproblemen en toont hierbij een groot doorzetngsvermogen. De createve rekenaar maakt grote denksprongen. Deze leerlingen zien lesdoelen als een beperking, het einddoel. Het is bij deze leerlingen belangrijk dat je een lesdoel hebt, maar daarnaast een plusdoel. Op deze manier bevorder je de creatviteit.De createve rekenaar is vaak wat trager, omdat hij snel is afgeleid, doordat zijn hersenen uitstapjes maken naar andere (reken)onderwerpen. Of een leerling denkt veel te moeilijk na over een relatef simpele opdracht. Dit is ook de reden dat deze leerlingen vaak moeite hebben met CITO, omdat dit redelijk oppervlakkig is.Goede rekenaar De goede rekenaar is een leerling met aanleg voor rekenen. De leerling behaalt goede prestates.Deze leerlingen zijn vanaf jongs af aan al geïnteresseerd in getallen en vormen. Ze hebben rekenplezier en hebben een groot doorzetngsvermogen. Goede rekenaars kunnen de instructe goed volgen. Ze zijn actef betrokken en beantwoorden de vragen vanuit de leerkracht juist. Tijdens het zelfstandig werken nemen ze de strategieën vanuit de instructe zo over, zonder zich te verdiepen in de efciënte hiervan. Ze rekenen de sommen snel uit en beheersen de strategie snel.Een goede rekenaar is vooral te herkennen aan hoge scores. Dit is ook belangrijk, want uit deze hoge scores beleef deze leerling plezier en het vergroot zijn zelfvertrouwen. Het is hierbij wel belangrijk dat de goede rekenaar ervaart dat hij zich ervoor moet inspannen. Te eenvoudig werk leidt tot demotvate. Te uitdagende opgaven zijn echter ook niet gepast. Ze willen namelijk veel succeservaringen met een (in hun ogen) realistsch einddoel. De angst om te falen is namelijk

behoorlijk groot. Oplossing: compacten van de leerstof.

Hoofdstuk 2 – Signaleren van sterke rekenaars In hoofdstuk 1 is al gezegd dat sterke rekenaars niet altjd te herkennen zijn door hoge scores. Maar hoe zijn ze dan wel te herkennen?  Dit kun je onderzoeken met meerdere bronnen: observates, onderzoek, scores, stmuleren van het rekentalent en gesprekken met leerling en ouders.Bij leerlingen waarvan wordt vermoed dat ze een ontwikkelingsvoorsprong hebben, wordt vaak een intelligenteonderzoek afgenomen. Hieruit rolt een verslag. Dit verslag levert veel bruikbare informate voor de leraar. Er staat bijvoorbeeld veel in over de werkhouding en taakaanpak van het kind. Daarnaast kun je zien op welke gebieden de leerling een voorsprong heef en op welke gebieden juist niet. Bovendien staan er in de meeste verslagen adviezen en concrete handelingssuggestes, waarmee je als leerkracht verder kan.Het is niet zo dat leerlingen met een ontwikkelingsvoorsprong een snelle, goede of createve rekenaar zijn, maar ze hebben zeker de potente om één van deze drie te worden!Om sterke rekenaars te signalen is een rijke leeromgeving nodig, waarin een leerling zich maximaal kan ontwikkelen.

Signaleringsmethoden:

Observates van leerlinggedrag (mag ook via opnamebeelden) Je kijkt hierbij naar het gedrag tjdens de instructe, het zelfstandig werken, de taakaanpak, rekenvaardigheid, werkhouding en het maken van toetsen. Deze informate moet je eerst analyseren en interpreteren. In een gesprek met een duo-collega, de leerling en de ouders wordt nagegaan of ze de interpretate herkennen.Prestates De resultaten van de toetsen geven natuurlijk ook een indicate. Een goede rekenaar scoort op alle rekenonderdelen wel redelijk goed, maar het komt zelden voor dat leerlingen alle onderdelen even goed beheersen.Stmuleren rekentalent 2 / 3

Je kunt rekentalent stmuleren door open opdrachten te geven, waarbij leerlingen zelf de inhoud en vorm van de uitkomst bepalen. Dit wordt ook wel opdracht zonder ‘plafond-efect’ genoemd: een leerling die meer kan, kan dat met zo’n opdracht ook echt laten zien.Een andere manier om rekentalent te stmuleren is het stellen van prikkelende vragen tjdens de instructe. Zo zet je leerlingen aan het denken.Gesprekken met de leerling Door een goede sfeer te scheppen, de juiste vragen te stellen en zorgvuldig te luisteren, wordt duidelijk wat een leerling van rekenen vindt en wat nodig is om hem op zijn niveau te laten rekenen.Gesprekken met de ouder(s) Ouders kunnen goed aangeven hoe een kind zich thuis gedraagt en wat een kind thuis vertelt. Je kunt op deze manier het gedrag thuis van een leerling thuis te weten komen.Intuïtte Als leerkracht heb je zelf ook veel ervaring met verschillende leerlingen. Je weet welke kennis en vaardigheden passen bij de leefijd van de leerling.Van talent naar presteren Goede rekenaars zijn wel te herkennen aan hoge scores. Snelle en createve rekenaars scoren vaak lager dan je met hun potente zou verwachten. Hoewel ze wel in staat zijn om goede scores te behalen, komt dit er op een of andere manier niet uit. Hoe kan dit? Het Multfactorenmodel van Heller laat zien waar blokkades kunnen ziten, maar ze geven ook aan waar oplossingen te vinden zijn.Aan de linkerkant zie je talenten, hieronder valt ook het rekentalent. Deze talenten (begaafdheidsfactoren) komen pas tot uitng in prestatedomeinen, wanneer de omgevingskenmerken en de niet-cogniteve persoonlijkheidskenmerken optmaal meewerken. Als deze factoren allemaal meewerken, komen de talenten tot uitng. Werken ze niet mee, kan er sprake zijn van onderpresteren.Onderpresteren Onderpresteren = wanneer talent niet omgezet wordt in prestates

• / 3