Samenvatting voeding bij gezondheid en ziekte stegeman 9e editie 2024 9789001045289

Samenvatting voeding bij gezondheid en ziekte stegeman 9e editie 2024 9789001045289

• / 4

Samenvatting voeding bij gezondheid en ziekte stegeman 9e editie 2024 9789001045289

• / 4

Samenvatting voeding bij gezondheid en ziekte stegeman 9e editie 2024 9789001045289

Samenvatting hele boek in begrijpelijke taal, alleen de kernzaken met veel visuals

Hoofdstuk 1 - Voedingspatronen & voedingsgedrag

1.1 Voedingspatronen en voedingsgedrag

Mensen volgen vaak een min of meer vaste structuur in wat, hoeveel, hoe en wanneer ze eten. Dit geheel wordt aangeduid als het voedingspatroon. Een voedingspatroon beschrijft hoe individuen of groepen zich

voeden: wie eet wat, wanneer, hoeveel, waar en op welke manier?

1.2 Factoren die invloed hebben op voedingspatronen en -gedrag

• Omgevingsfactoren: De beschikbaarheid van voedsel wordt sterk bepaald door geografische ligging, klimaat, technologische vooruitgang, economische situatie en politieke omstandigheden.

• Sociaal-culturele factoren: Deze bepalen welke voedingsmiddelen als acceptabel of gebruikelijk worden gezien, en welke sociale betekenis aan eten wordt toegekend.

• Persoonsgebonden factoren: Zowel lichamelijke behoeften als psychologische drijfveren spelen een rol. Denk aan smaakvoorkeuren, eetlust, herinneringen aan bepaalde gerechten of het troostende effect van voeding.

Het voedingspatroon vormt de stabiele kern binnen het bredere voedingsgedrag.

1.3 Ontwikkeling van het voedingspatroon (1850 - 1980)

Tot circa 1870 vond landbouw plaats op kleinschalige wijze en kende men een karig menu met weinig variatie, waarin dierlijke producten zelden voorkwamen. De industriële revolutie bracht hier grote veranderingen in.

Begin industriele revolutie uitvinding stoommachine Engeland ca. 1760

• Welvaartsgroei: Vanaf 1950 werd het aanbod aan voedsel rijker en luxer. De consumptie van basisproducten als brood en melk nam af, terwijl de voedselindustrie zich richtte op sterk bewerkte producten.

• Veranderde woon- en werksituatie: Door beperkte kookfaciliteiten, kleine woonruimten en lange werkdagen werd thuis koken lastig. Gaandeweg verbeterden leefomstandigheden, zoals de beschikbaarheid van schoon drinkwater.

• Landbouwinnovaties (na 1900): Door samenwerking en mechanisatie groeiden landbouwbedrijven uit. Kunstmest, pesticiden en wetenschappelijke inzichten zorgden voor intensivering. De overheid kreeg een bepalende rol in deze ontwikkeling.

• / 4

Samenvatting voeding bij gezondheid en ziekte stegeman 9e editie 2024 9789001045289

• Opkomst van de voedingsindustrie: Nieuwe technieken werden ingezet voor productie op grote schaal. Nadelige effecten waren veranderingen in smaak en de noodzaak van conservering door chemische toevoegingen.

• Moderne distributiekanalen: De directe verkoop door producenten maakte plaats voor winkels en later supermarkten. Toenmalige praktijken zoals het toevoegen van schadelijke stoffen leidden tot toezicht en regelgeving.

• Overheidscontrole op voedselkwaliteit: In eerste instantie lag de focus op straffen bij misstanden.Met de invoering van de Warenwet werd kwaliteitsbewaking wettelijk verankerd. Later groeide ook de Europese regelgeving op dit gebied.

Opkomst van de voedingsindustrie

1.4 Het huidige voedingspatroon

Sinds het midden van de twintigste eeuw is de consumptie van dierlijke en sterk bewerkte voedingsmiddelen fors toegenomen, terwijl de inname van onbewerkte plantaardige producten juist is afgenomen.

Deze verschuiving leidt tot een hoger energieverbruik, meer verzadigde vetten, suikers en zout, en minder vezels en micronutriënten. Dit draagt bij aan het ontstaan van welvaartsziekten, zeker in combinatie met een zittende levensstijl.

Verandering in eetmomenten en gewoonten

• De traditionele drie hoofdmaaltijden worden steeds vaker overgeslagen of vervangen door snacks of kleine eetmomenten.• De voorkeur verschuift richting calorierijk en minder voedzaam voedsel.• Gezamenlijke eetmomenten binnen het gezin verdwijnen naar de achtergrond.

Toename van externe voedselbereiding

• Bereide maaltijden van winkels, afhaalrestaurants of cateraars nemen een grotere plaats in.• Ingrediënten worden vaker kant-en-klaar of halfbewerkt aangeschaft.

Grotere variatie in het menu

• Door globalisering worden gerechten uit andere culturen steeds vaker gegeten.

Meer buitenshuis eten

• Eten in restaurants of andere horecagelegenheden neemt toe.

• / 4