SAMENVATTINGBASISKENNIS

SAMENVATTINGBASISKENNIS

TAALONDERWIJS

mondelinge taalvaardigheid woordenschat beginnende geletterdheid voortgezet technisch lezen begrijpend lezen stellen jeugdliteratuur taalbeschouwing spelling 1 / 4

• Taalonderwijs en taal

belang van taalonderwijs taalonderwijs op de basisschool fases geletterdheid het taalsysteem (functies van taal, niveaus van taal)

• Mondelinge taalvaardigheid

theorieën over taal taalverwervingsproces spreek- en luisterstrategieën en doelen gesprekssoorten

• Woordenschat

woordgeheugen woordenschatverwerving woord-leesstrategieën soorten taalgebruik

• Beginnende geletterdheid

tussendoelen ontwikkeling (schrijfontwikkeling, leesontwikkeling) auditieve / visuele vaardigheden elementaire leesbehandeling

• Voortgezet technisch lezen

theorieën over leesproces strategieën voordracht aspecten begrijpend en technisch lezen

• begrijpend lezen

leesvaardigheden strategieën informatieverwerking

• Stellen

functies van schrijven schrijfproces schrijf strategieën stelvaardigheden

• Jeugdliteratuur

literaire genres functies van jeugdliteratuur beoordeling

• Taalbeschouwing

taalsysteem taalbeschouwingsstrategieën

• Spelling

schriftsystemen spellingsprincipesINHOUDSOPGAVE DomeinSubdomein 2 / 4

Samenvatting basiskennis taalonderwijs Hoofdstuk 2, taalonderwijs en taal Begrippen

Traditioneel taalonderwijs: lesgeven met behulp van een methode

Geletterdheid: vermogen om schriftelijke taal te begrijpen en gebruiken

Traditionele grammatica: zinsdelen ontleden en woordsoorten benoemen

Recursief systeem: element van taal kan een eenzelfde element van taal bevatten. Bijv.een zin kan weer een andere zin bevatten, je kan eindeloos uitbreiden. Hij liegt. Hij liegt, omdat hij een knalrood hoofd heeft, etc.

2.1.1 belang taalonderwijs

Apart taalonderwijs belangrijk

• Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan (mondeling, praten wel)
• Je leert schooltaal, hij heb → hij heeft, spreekwoorden

- - Je leert verschillende taalvormen die je thuis niet leert, bijvoorbeeld brieven schrijven Plezier in boeken bijbrengen

2.1.2 taalonderwijs op de basisschool

Domeinen taalonderwijs

- Mondelinge taalvaardigheid: spreken, luisteren en mondelinge gespreksvormen

- Woordenschat: betekenis woorden, uitdrukkingen, spreekwoorden

- - - - - - -

Beginnende geletterdheid: ontwikkeling van geletterdheid van groep 1 t/m 3

Voortgezet technisch lezen: ontcijferen letters, hardop voorlezen, leesstrategieën

Begrijpend lezen: begrijpen wat er staat

Stellen: schrijven van teksten

Jeugdliteratuur: lezen van literaire teksten, in aanraking komen met verschillende genres

Taalbeschouwing: taalvormen, gebruik van taal, bijvoorbeeld je weet wat de

persoonsvorm is

Spelling: correcte spelling, spellingsregels toepassen

Fases geletterdheid:

Ontluikende geletterdheid:voorschoolse periode, nul tot vier jaar oud

Beginnende geletterdheid:ontwikkeling van geletterdheid, groepen 1 t/m 3

Gevorderde geletterdheid:periode na groep 3

Aanvankelijk lezen: leren lezen in groep 3

Voortgezet lezen: niet alleenvlot en nauwkeurig lezen, maar begrijpen wat er staat 3 / 4

2.2 Het taalsysteem

2.2.1 Functies van taal

Taal heeft verschillende functies:

Communicatieve of sociale taalfunctie:

Betekenis: spreker geeft boodschap door

-bijv. mening geven, de weg vragen, etc.

Functies:

-zelfhandhaving: zichzelf beschermen, verdedigen

-zelfsturing: woorden ordenen en plannen aankondigen

-sturing van anderen: bijv. ga je mee?

-structurering van het gesprek: ‘nu moeten jullie dit zeggen’

Communicatieve competentie:

Betekenis: het vermogen om de communicatieve functie van taal te gebruiken.

• Bijv. een kind leert eerst: ‘koekje!’ en daarna pas ‘mag ik alsjeblieft een koekje?’ Je

leert om dingen netjes te vragen.

Deelcompetenties:

-grammaticale/linguïstische competentie: regels over taal, juist woordenschat

gebruik -tekstuele competentie: gesproken/geschreven, hoe voer je gesprek, regels teksten

-strategische competentie: strategieën met schrijven/spreken, iemand overhalen

De conceptualiserende of cognitieve functie:

Betekenis: taal als hulpmiddel om gedachten te ordenen en greep op werkelijkheid.

• Bijv. mening vormen over stelling, je hebt niet direct mening paraat.

Functies:

-rapporteren: verslag van de werkelijkheid, bijv. beschrijving van ongeluk

-redeneren: extra denkstap, oorzaak/gevolg: door de heg was de fietser onzichtbaar,

conclusie trekken: de fietser lette niet goed op.

-projecteren: verplaatsen in gevoelens of gedachte van iemand anders, bijv. hij vond het heel erg.

De expressieve taalfunctie:

Betekenis: taal wordt gebruikt als expressiemiddel

• Bijv. gevoelens uitten, cabaretvoorstelling, persoonlijke emoties
• / 4