scriptie social work betrekken sociale netwerk verstandelijk beperkten

scriptie social work betrekken sociale netwerk verstandelijk beperkten 1 / 3

scriptie social work betrekken sociale netwerk verstandelijk beperkten 1.Inleiding Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van ORGANISATIE , LOKATIE in PLAATS (voortaan te noemen LOKATIE ). Het betreft een kwalitatief Praktijkgericht Onderzoek aan de opleiding Social Work (voortaan te noemen SW) vanuit de HZ University of Applied Sciences (voortaan te noemen HZ). Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van het afstudeerjaar in de opleiding tot Social Worker.ORGANISATIE is een organisatie die zorg en hulp biedt aan ongeveer 700 mensen, met voornamelijk een verstandelijke beperking, in West-Brabant. De woonvoorziening LOKATIE biedt zorg aan tien cliënten met een licht tot matig verstandelijke beperking (Van der Kruis & Van de Laar, 2017).‘Samen’ is één van de drie kernwaarden van ORGANISATIE . ORGANISATIE beschrijft ‘samen’ als het samenspel tussen professionals, familie, vrijwilligers en andere betrokkenen. Er wordt van de medewerkers verwacht dat ze het sociaal netwerk van de cliënt betrekken bij de zorg. De samenwerking tussen de professionals en het sociaal netwerk van de cliënt heeft volgens ORGANISATIE als doel: het bevorderen van de kwaliteit van leven van de cliënt (ORGANISATIE, 2025) (Nuyts, 2017).Vanuit gesprekken met de opdrachtgever blijkt dat het ‘samen’ dat ORGANISATIE beschrijft, wordt ervaren als een probleem in de praktijk. De begeleiders signaleren dat de cliënten die wonen op woonvoorziening LOKATIE een klein sociaal netwerk hebben. Baars, Uffing en Dekkers (1990) definiëren sociaal netwerk als: ‘Al die mensen met wie iemand rechtstreekse min of meer duurzame banden onderhoudt voor de vervulling van de dagelijkse levensbehoefte’ (Baars, Uffing en Dekkers,

1990).

Er zijn zorgen bij de begeleiders, dat vereenzaming en verveling bij de cliënten ontstaat, wanneer het sociaal netwerk ontbreekt (Nuyts, 2017) (Verplanke & Duyvendak, 2010). De Jong Gierveld en Van Tilburg (in Van Beuningen & De Witt, 2016) definiëren eenzaamheid als: ‘Het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde relaties’ (Van Beuningen & De Witt, 2016). Verveling blijkt een lastig begrip om eenduidig te definiëren, Weert Prins (2007) noemt een aantal verschillende definities van verveling. Eén definitie is als volgt: ‘Een onaangenaam gevoel van leegte, zodat de tijd lang valt’ (Weert Prins, 2007). Het probleem is, dat de cliënten verveling ervaren, mogelijk omdat ze een klein sociaal netwerk hebben dat niet actief betrokken is in het leven van de cliënt. Dit probleem kan de kwaliteit van leven van de cliënten belemmeren (ORGANISATIE , 2025). Het voornaamste vraagstuk van de opdrachtgever is, hoe de begeleiders het sociaal netwerk van de cliënten actief kunnen betrekken bij de zorg (Van Asselt-Goverts & Embregts & Hendriks & Frielink, 2010).Bovenstaand probleem lijkt voort te komen uit de tendens in de zorg van de laatste jaren. De maatschappij heeft een ontwikkeling doorgemaakt van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving. Deze ontwikkeling heeft plaatsgevonden in de zorg door de decentralisatie (macroniveau). De zorginstellingen ontwikkelden zich van aparte en gespecialiseerde voorzieningen (met de kernwaarde bescherming) naar gezinsvervangende tehuizen (normalisatie), naar wonen in de wijk (integratie) (Van Gemert & Minderaa, 2000). Deze ontwikkelingen speelden zich af op mesoniveau, met als doel participatie en een inclusief leven voor de cliënten (microniveau). Toch blijkt uit onderzoek dat de nieuwe ontwikkelingen in de zorg niet hebben geleid tot meer maatschappelijke participatie van mensen met een verstandelijke beperking. Dit geldt vooral voor de domeinen van Schalock en Verdugo (in Nass, 2015): sociale inclusie en interpersoonlijke relaties.Onder deze domeinen vallen de indicatoren: sociale contacten, werk, dagactiviteiten en sport (Beltman, 2012) (Van Lieshout, 2010). 2 / 3

scriptie social work betrekken sociale netwerk verstandelijk beperkten Het doel van dit onderzoek is achterhalen hoe de begeleiders het sociaal netwerk van de cliënt actief kunnen betrekken bij de zorg. Door middel van beschrijvend en explorerend, kwalitatief praktijkgericht onderzoek wordt gepoogd resultaten te verkrijgen die relevant zijn voor de opdrachtgever. Er is onderzocht hoe het betrekken van het sociaal netwerk door de begeleiders momenteel wordt uitgevoerd, wat hierin ontbreekt en waarnaar gestreefd wordt. Vanuit het onderzoek zijn aanbevelingen gedaan met betrekking tot het actief betrekken van het sociaal netwerk bij de zorg, deze zouden relevant kunnen zijn voor LOKATIE , maar ook voor andere voorzieningen van ORGANISATIE en andere zorgorganisaties voor licht tot matig verstandelijk beperkte cliënten. De opdrachtgever wenst met de resultaten inzicht te krijgen in hoe de professionals het sociaal netwerk van de cliënt actief kunnen betrekken bij de zorg. Wanneer inzicht hierin is verkregen, kan er gewerkt worden aan het verbeteren van de zorg aan de cliënten, met als doel een actieve samenwerking tussen de professionals en het sociaal netwerk.De onderzoeksvraag luidt als volgt: Wat hebben de begeleiders van ORGANISATIE nodig om het sociaal netwerk te betrekken bij de zorg aan licht tot matig verstandelijk beperkte cliënten die wonen op LOKATIE ?Om de onderzoeksvraag goed te kunnen beantwoorden, zijn de volgende deelvragen opgesteld: 1)Op welke wijze wordt door de begeleiders, van de licht tot matig verstandelijk beperkte cliënt, het sociaal netwerk betrokken bij de zorg?2)Wat ontbreekt nog in het betrekken van het sociaal netwerk bij de zorg, door de begeleiders van de licht tot matig verstandelijk beperkte cliënt?3)Waar is behoefte aan in het betrekken van het sociaal netwerk bij de zorg, door de begeleiders van de licht tot matig verstandelijk beperkte cliënt?4)Waar is behoefte aan bij de licht tot matig verstandelijk beperkte cliënten in het contact met het sociaal netwerk?

De resultaten van het onderzoek leveren de opdrachtgever een beter beeld op over het betrekken van het sociaal netwerk van de cliënt. Vanuit deze resultaten zou de opdrachtgever mogelijk aan de slag kunnen gaan met het probleem, omdat uit de resultaten naar voren is komen wat er ontbreekt in het betrekken van het sociaal netwerk. De uitkomsten van het onderzoek zouden ook gebruikt kunnen worden door andere locaties van ORGANISATIE en andere zorginstellingen die kampen met dezelfde problematiek. Het onderwerp van dit onderzoek ligt mogelijk ten grondslag aan de hervorming in de zorg van de laatste jaren, daarom kan dit onderzoek een relevant onderwerp op maatschappelijk niveau zijn (Van Lieshout, 2010).Het onderzoeksverslag vangt aan met een persoonlijk voorwoord van de auteur. Na dit voorwoord volgt een samenvatting, deze is autonoom leesbaar. De samenvatting is in het Nederlands en Engels beschikbaar. De inleiding, het hoofdstuk dat u momenteel leest, vormt de grondslag van het onderzoek. Hoofdstuk twee van het onderzoek is het theoretisch kader. Binnen het theoretisch kader worden de kernbegrippen verantwoord en uitgewerkt aan de hand van de wetenschappelijke literatuur. Het derde hoofdstuk ‘Methode’ beschrijft de opzet van het onderzoek, waarin aspecten zoals de onderzoeksstrategie, dataverzamelingsmethode, onderzoeksinstrumenten en data-analyse uitgebreid aan bod komen. In hoofdstuk vier is het verloop van het veldwerk beschreven en zijn de belangrijkste resultaten vanuit de interviews met de twee respondentgroepen weergegeven aan de hand van de topics. Vanuit de resultaten en aan de hand van de deelvragen en onderzoeksvraag, zijn er in hoofdstuk vijf conclusies getrokken. In hoofdstuk zes volgt een discussie op basis van de resultaten en conclusies, waarin de methodische discussie, inhoudelijke interpretatie en bespreking van het onderzoeksproces en onderzoek gedrag aan bod komen. Het hoofdstuk ‘Aanbevelingen’ bevat aanbevelingen voor de opdrachtgever. Deze aanbevelingen zijn verdeeld in aanbevelingen

• / 3