Theorielijn Coronaire Aandoeningen - Sportkunde Jaar 4

Theorielijn Coronaire Aandoeningen - Sportkunde Jaar 4 PowerPoint Chronische Aandoeningen – Coronaire Hartziekten

Coronaire hartziekten

Coronaire hartziekten vallen onder hart- en vaatziekten → een brede groep ziekten

die zich in het hele lichaam kunnen voordoen, op te delen in 3 groepen:

1) Hart → o.a. coronaire hartziekten vaak als gevolg van vernauwingen van kransslagaders rondom het hart. Ook aangeboren hartafwijkingen zoals hartfalen en ontstekingen van het hart vallen in deze groep.

2) Perifeer → aan de buitenkant van het lichaam: in de armen, benen, hals of voeten o.a. claudicatio intermittens als gevolg van vernauwingen van de beenslagaders (etalagebenen / perifeer arterieel vaatlijden)

3) Hersenen → o.a. herseninfarct als gevolg van vernauwingen in de vloedvaten van de hersenen.o.a. hersenbloeding als gevolg van ruptuur van de bloedvaten.Beroerte (infarct en bloeding) → gevolg is deel van de hersenen werkt niet meer

Coronaire hartziekten → aandoeningen die worden veroorzaakt door afwijkingen in de kransslagaders (coronaire arteriën).Afwijkingen in de kransslagaders veroorzaakt ischemie → onvoldoende doorbloeding naar de onderdelen van de hartspier.

Twee vormen Coronaire hartziekten: Angina Pectoris en Myocard Infarct

Bloedvoorzieners van het hart → Kransslagaders

• Linkerkransslagader
• Circumflexskransslagader (vertakking van de linkerkransslagader)
• Rechterkransslagader
• Vertakkingen

Epidemiologie Coronaire hartziekten

• Nationaal 4

e doodsoorzaak (2017)

• Mannen 2017 → 3

e doodsoorzaak na dementie (1 e

• en longkanker (2

e )

• Vrouwen 2017 → 6

e doodsoorzaak na dementie (1 e ), longkanker (2 e ), beroerte (3 e ), hartfalen (4 e

• en

COPD (5

e )

• 2018 → 778.900 mensen met coronaire hartziekten
• 2018 → 8400 doden in NL
• 2017 → 122.900 nieuwe gevallen (incidentie)

• Trend sterfte neemt af door lager risico en betere behandeling
• Incidentie neemt sinds 2000 af door veranderingen in de verdeling van de risicofactoren → positieve

trends in risicofactoren meer invloed hebben op de trends in coronaire hartziekten dan de negatieve

trends in risicofactoren:

• daling percentage rokers (positief)
• daling percentage mensen met hoog cholesterol, vaak door medicatie (positief)
• daling inname transvetzuren, door voedingsmiddelenindustrie (positief)
• toename aantal mensen overgewicht / DM 2 (negatief)
• daling consumptie groente/fruit en vezels (negatief)

• In de periode 2001-2011 is de prevalentie van coronaire hartziekten voor mannen met ruim 25% en voor

vrouwen met ruim 15% gestegen → oorzaak demografische ontwikkelen (groei + vergrijzing bevolking)

• Uitgaande van alleen demografische ontwikkelingen zal het absoluut aantal personen met een coronaire

hartziekte tussen 2011 en 2030 bij mannen met 50% stijgen en bij vrouwen met 41%

• Komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen en stijgt met leeftijd. Dit komt doordat de hogere

oestrogeenconcentratie in het bloed van vrouwen hen tot aan de menopauze tegen coronaire hartziekte beschermt. 1 / 4

Theorielijn Coronaire Aandoeningen - Sportkunde Jaar 4 Rol van Cholesterol

Cholesterol → vetachtige (steriod) bouwstof die het menselijk lichaam nodig heeft als bouwsteen voor lichaamscellen en hormonen. Het menselijk lichaam neem cholesterol op uit voeding en wordt aangemaakt in de lever.

• Cholesterol wordt gebruikt om hormonen, lichaamscellen, zenuwcellen en galvloeistof te maken • Totaal Cholesterol (TC) bestaat uit een goed cholesterol (HDL) en een slecht cholesterol (LDL) • Klein gedeelte cholesterol uit de voeding komt in het bloed • Cholesterol vooral aangemaakt in de lever • Consumptie van verzadigd vet heeft meer invloed op het surcumcholesterolgehalte dan cholesterol uit voeding.

Cholesterol gehalten in het bloed → verhoogd risico op coronaire hartziekten:

• TC > 6 mmol/l
• LDL > 2,5 mmol/l
• Sterk verhoogd risico → TC > 8mmol/l of LDL > 5 mmol/l

Cholesterol wordt in de lever gekoppeld aan een eiwit/proteïne → koppeling met lipoproteïne (transporteiwit).

Je hebt 2 soorten cholesterol:

• HDL cholesterol → goede cholesterol Brengt overtollig cholesterol terug naar lever om afgebroken te worden

• LDL cholesterol → slecht cholesterol Transporteert cholesterol van lever naar lichaam en zorgt dat het makkelijk door de celwand heen kan

Hoog HDL gehalte → kans op slagaderziekte kleiner Hoog LDL gehalte → kans op slagaderziekte groter

Etiologie (oorzaak) Coronaire hartziekten

Grootste oorzaak van coronaire hartziekte → Atherosclerose Atherosclerose → aandoening waarbij (middel)grote slagaders vernauwd zijn als gevolg van plaquevorming en thrombusvorming, waardoor bloed minder gemakkelijk of zelfs helemaal niet meer door de slagader heen kan stromen.

Ontstaan artherosclerose

Kleine beschadigingen/ ontstekingen aan de binnenwand van de slagader (splitsingen) → vetten (lipiden) en ontstekingscellen nestelen zich → ontstaan atherosclerotische plaques → plaque vult zich geleidelijk met vetten, ontstekingscellen, bloedplaatjes, gladde spiercellen en kalk → slagader vernauwd → bloedstroom verminderd

Plaque → verdikking van de bloedvatwand • ontstaat door ontstekingen in de vaatwand waarin witte-bloedcellen, gladde spiercellen, bloedplaatjes, bindweefsel, calcium (kalk) en vetten zoals cholesterol zich gaan nestelen in de cellen → deeltjes uit het afweersysteem komen in actie om schade te herstellen → dikke verharde plak blijft achter = plaques.

• het ontstaan van plaque is een proces van jaren

• de aanwezigheid van bepaalde witte bloedcellen (lymfocyten, monocyten en macrofagen) wijst er op dat ontstekingen waarschijnlijk een rol spelen bij het ontstaan van artherosclerose.

• over de ophoping van vetten, ontstekingscellen etc groeit uiteindelijk een spierlaagje overheen

• plaquevorming en beschadigingen in de vaatwand zorgt ervoor dat de vaatwand brozer wordt. Hierdoor hoger risico op bloedingen en verminderde dilitatie functie

• brozer worden van plaquevorming niet te zien in hart, wel in hersenen → hersenbloeding 2 / 4

Theorielijn Coronaire Aandoeningen - Sportkunde Jaar 4 Thrombusvorming

Artherosclerose → vaatwand verzwakt → scheur in plaque → inhoud komt vrij in het bloedvat → bloedstolsel wordt gevormd (repareren scheur) → bloedstolsel raakt los → vernauwing kransslagader → blokkering bloeddoorstroom • Stolsel kan meegenomen worden met het bloed en ergens anders het bloedvat blokkeren, hierdoor sterft weefsel af → infarct Wanneer dit gebeurd in een kransslagader → hartinfarct

Trombose → afsluiting (krans)slagader door een bloedprop (trombus)

Vormen van coronaire hartziekten

→ Chronisch: Angina Pectoris

→ Acuut: Hartinfarct

Angina Pectoris → pijn of drukkend gevoel achter het borstbeen als gevolg van tijdelijk zuurstoftekort in de hartspier • gebrek aan zuurstof kan optreden bij overgang koud naar warm, na eten, bij emotionele opwinding of bij inspanning → bij inspanning moet hart harder werken waardoor er meer zuurstof nodig is dan bloedvat kan aanvoeren

• wordt vrijwel altijd veroorzaakt door een of meerdere vernauwingen in een van de kransslagaders of verminderde dilitatie functie

• Pijn duurt vaak enkele minuten en kan uitstralen naar rug, keel, schouders of de linkerarm

• Symptomen verdwijnen kort na beëindiging inspanning • Pijn op de borst kan ook veroorzaakt worden door

• een hartklepaandoening: er stroomt bloed terug naar de andere hartruimten en het hart kan minder goed

druk opbouwen om het bloed rond te pompen

• (ernstige) hartritmestoornissen: de hoeveelheid bloed die wordt rondgepompt, wisselt bij een

onregelmatige of snelle hartslag

• Stabiele Angina Pectoris → pijn treedt op na inspanning (vaakst) • Onstabiele Angina Pectoris → pijn treedt op volgens een onverwacht patroon

Myocard Infarct (hartinfarct) → totale afsluiting van een van de kransslagaderen door een bloedstolsel (trombus) of een stuk atherosclerotische plaque. Hierdoor krijgt een deel van het hart geen bloed (zuurstof) meer en trekt niet meer samen. Dit deel sterft geleidelijk af en er ontstaat een litteken.• Symptomen → plotselinge hevige en lang aanhoudende pijn (typisch centraal of links op de borst uitstralend naar de arm/kaak/rug), transpireren, ademnood, misselijkheid • Pijn gaat niet weg na stoppen inspanning / rust of na het gebruiken van (nood)medicatie • Hartinfarct kan ook zonder klachten of symptomen optreden → stil infarct • Hoe erg het infarct is geweest hangt af van de plek

→ Pijn bij AP langer dan 5 minuten misschien kans dat het een hartinfarct is.

Ontstaan hartstilstand Bij een hartstilstand staat het hart meestal niet helemaal stil maar trillen de kamer heel snel en chaotisch.Het hart heeft daardoor geen tijd meer om te vullen → hierdoor wordt er geen bloed meer rond gepompt en staat de bloedsomloop stil. Daarmee stop de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen naar de rest van het lichaam.

• / 4

Theorielijn Coronaire Aandoeningen - Sportkunde Jaar 4 Hartinfarct naar hartstilstand

Risicofactoren Coronaire hartzieken / Artherosclerose

• Diabetes type 2 en atherosclerosis → door overbelasting van compensatoire route die de functie van

insuline overneemt tijdens diabetes 2 wordt er bijgedragen aan progressie van atherosclerose.De verhoogde concentratie inflammatoire markers, gevonden tijdens diabetes type 2, kan leiden tot endotheeldisfunctie en schade aan het cardiovasculair systeem

• Verhoogde hyperglycaemie leidt tot proteineglycatie. Dit geeft oxidatieve stress en een prothrombotische

toestand.

• Hoge glucose waarden in het bloed kunnen zorgen voor apoptose van endotheelcellen in het bloed.

Het belang van risicofactoren voor (on)gezondheid kan zichtbaar gemaakt worden door het eraan toe te schrijven gezondheidsverlies te schatten.Hiervoor wordt gebruikgemaakt van het populatie

attributieve risico (PAR). Deze is gebaseerd op:

• de prevalentie van de risicofactor in de populatie
• de kans op het optreden van ziekte gegeven de

risicofactor

• de ernst van de ziekte (wegingsfactor);
• de sterftekans.

PAR = populatie attributieve risico = % gezondheidsverlies a.g.v. risicofactor

→ tabel: factoren die grootste invloed hebben op het ontwikkelen van artherosclerose

Ontstaan litteken weefsel Afsluiting kransslagader Prikkelgeleiding ontregeld → ritmestoornissen

Boven: abnormaal ritme

Onder: normaal ritme

Risicofactoren Niet beïnvloedbaar *Hogere leeftijd *Mannelijk geslacht *Voorkomen van hartziekte bij naast familielid (<50-55 jaar) Beïnvloedbaar *Hoge CL gehalte in bloed *Hoge BD (≥140mmHg) *Roken *Hoge inname verzadigd vet *Lage groente/fruit consumptie *Lichamelijke inactiviteit *Overgewicht/BMI *Diabetes type 2 *Alcohol

• / 4