Tijdloos als Joachim Stiller

Tijdloos als Joachim Stiller ‘Mochten er zich dus in een nabije toekomst andere gebeurtenissen voordoen, welke naar uw oordeel niet aan de algemeen gangbare logica beantwoorden, twijfel dan nooit aan de exactheid van wat gij gezien of eventueel gehoord hebt (Pagina 35).’ 14 juli 1957, zittend in zijn zolderkamer in Antwerpen leest Freek Groeneveld deze woorden in een recentelijk ontvangen brief. De aanzet tot een jaar vol onverklaarbare ondervindingen, waarin meer brieven zullen volgen. Freek kan zijn ogen niet sluiten voor dit alles en zijn dagelijks leven wordt meer en meer opgeëist door de schrijver van de brieven, Joachim Stiller. Veelvuldig alcoholgebruik laat Freek soms voor kort ontsnappen aan de werkelijkheid. Angst en krankzinnigheid nemen de overhand. Wederzijdse affectie met Simone zorgt uiteindelijk voor zijn verlossing. De verlossing is tevens het thema in de roman. De roman, geschreven in het ik-perspectief, wordt gekenmerkt door lange zinnen met enigszins complexe woorden. Elementen als godsdienst, krankzinnigheid, tijdloosheid en angst zitten door de hele roman gevlochten. Wie is dit geheimzinnige figuur genaamd Joachim Stiller? De roman ‘De komst van Joachim Stiller’ is vandaag de dag nog boeiend om te lezen.Om te beginnen heeft de roman een spannende signatuur. Vanaf het moment dat Freek Groeneveld zijn eerste brief van Joachim Stiller ontvangt, tast de lezer in het duister. Al naar gelang Freek de brief langer bestudeert bemerkt hij enkele frappante zaken. ‘Ik las onthutst: II.IX.19. Wat logischer wijze betekende – voor zoverre het geval op enige logica aanspraak maken kon – dat de brief ruim anderhalf jaar vóór mijn geboorte zou gepost zijn… (Pagina 37).’ Freeks vage gevoel van onbehagen wordt door deze ontdekking versterkt, hij realiseert zich dat het bij deze brief mogelijk toch niet om het werk van een zonderling of van een flauwe grappenmaker gaat. Er wordt voor de lezer een raadselachtige toon gezet. De subtiele maar intrigerende beschrijving van opmerkelijke details rondom de eerste en opvolgende brieven maakt het boek spannend tot de laatste pagina. De veelvuldige aanwezigheid van signalen van Joachim Stiller beïnvloedt het leven van de hoofdpersonen, Freek en Simone, steeds meer. Door de groeiende angst en spanningen van de hoofdpersonen bouwt de spanning voor de lezer zich steeds verder op, aangezien eenieder zich kan inleven in de chaos van de onwetendheid. Gedurende het gehele boek dringt de vraag zich op wie dit opmerkelijke en raadselachtige figuur is – een vraag waarop geen antwoord komt.Tevens bevat het werk lichte ironie wat het lezen amusant maakt. De subtiele, ironische zinnen laten een lach op je gezicht springen. ‘Nadat ik de pilsjes betaald had, waarop Zijlstra mij trakteerde slenterde ik huiswaarts (Pagina 62).’ Zijlstra bestelde biertjes voor Freek en hemzelf, waarna hij ze niet betaalde. Nogal excentriek. Het gebruik van ironie is tijdloos en trekt de aandacht van de lezer. Het zorgt voor een andere dimensie in het boek en het houdt het enigszins luchtig.‘Kortom, ik zou de voorkeur hebben gegeven aan het aanslagbiljet van de belastingontvanger boven deze idiote boodschap, geschreven door een of andere trieste geestigaard of door een maanzieke schoolmeester, die blijkbaar te veel detectiveromans

• / 1