VERDIEPEND PRIVAATRECHT BLOK I

VERDIEPEND PRIVAATRECHT BLOK I

1.Privaatrecht in de praktijk 2.Rechtsvinding I 3.Rechtsvinding II 4.Internationalisering en andere disciplines 5.Beroepsethiek 1 / 4

COLLEGE 1: PRIVAATRECHT IN DE PRAKTIJK (NIET-WERKNEMERS)

HR 28 oktober 2011 (Ongeval kartwedstrijd) Op 1 juni 2005 nam een student deel aan een kartwedstrijd, georganiseerd in opdracht van het ROC door Kart Plaza Action World en maakte deel uit van het sportactiviteitenprogramma van het ROC. Tijdens het besturen van de kart is de student uit de bocht gevlogen en tegen een vangrail gebotst, waarbij zij beide enkels heeft gebroken.Na de operatie bleef zij pijn houden tijdens het mobiliseren van de linkervoet, waardoor haar is geadviseerd de schroeven uit de linker talus te laten verwijderen.Het ROC heeft voor alle ingeschreven studenten een ongevallenverzekering afgesloten. De verzekeraars zijn van mening niet gehouden te zijn tot uitkering, indien een ongeval plaatsvindt bij het deelnemen aan een snelheidswedstrijd met motorrijtuigen. De student noch het ROC heeft de weigering van uitkering aangevochten.Grondslag De rechtbank heeft voor recht verklaard dat het ROC onrechtmatig gehandeld heeft en aansprakelijk is voor de schade en voor de schadevergoeding nader te bepalen bij staat. Het Hof heeft het vonnis van de rechtbank vernietigd en de vorderingen van de student alsnog afgewezen. De student vorderde de schadevergoeding van het ROC, omdat zij haar als minderjarige lieten deelnemen aan een verplichte onderwijsactiviteit, terwijl zij daarvoor geen verzekering had afgesloten. Volgens de student heeft het ROC gehandeld in strijd met het verstrekte informatiemateriaal en zijn maatschappelijke zorgplicht.Conclusie Het oordeel van het Hof is dat het ROC niet in strijd heeft gehandeld met de zorgplicht, omdat een zo vergaande zorgplicht in haar algemeenheid niet kan worden aanvaard. Het ROC heeft een van de meest uitgebreide ongevallenverzekering die wordt aangeboden. De student had zelf nooit geïnformeerd naar de dekking en had redelijkerwijs niet een verdergaande dekking mogen verwachten.Noot Tjong Tjin Tai Het lijkt hier eerder te gaan om een zorgplicht van het ROC die een voorzorgsmaatregel had moeten treffen in de zin van het afzien van een riskante activiteit. De zorgplicht vereist dat hij voorzorgsmaatregelen treft tegen vermijdbare risico’s. Sommige risico’s zijn onvermijdelijk, zoals bij karten, maar je kunt deze wel vermijden door simpelweg niet te gaan karten. Karten is immers niet relevant voor de opleiding juridische dienstverlening en dus vermijdbaar. 2 / 4

Tjong Tjin Tai ‘Aansprakelijkheid jegens vrijwilligers’ Een dorpsgemeenschap had al jaren de traditie om een kerstboom op het dorpsplein neer te zetten. De vrijwilliger van de stichting is in een zes meter hoge kerstboom geklommen zonder ladder om een trektouw te bevestigen, maar viel van drie meter hoog op zijn rug en liep ernstig blijvend letsel op. De vrijwilliger stelde de stichting aansprakelijk en vorderde een verklaring voor recht bij de rechtbank. De vordering werd gebaseerd op de grondslagen van overeenkomst van opdracht en onrechtmatigde daad, en tevens een beroep op art. 7:658 lid

• BW. In hoger beroep wees het hof de grondslag van opdracht af, maar oordeelde dat wel

sprake was van een onrechtmatige daad. De vrijwilliger had ook eigen schuld en het hof kwam tot 50% aansprakelijkheid van de stichting. AG Hartlief kwam tot verwerping van cassatie. De HR volgde de conclusie en verwierp het beroep onder toepassing van art. 81 RO.Juridisch kader (kwalificatie verhouding & verdeling verantwoordelijkheden) De literatuur gaat niet diep in op de verhouding tussen vrijwilliger en organisatie. De conclusie is dat deze verhouding in de regel niet moet worden beschouwd als een overeenkomst van opdracht. Hiermee blijft vrijwilligerswerk ook buiten de formele juridische sfeer, zoals dat bedoeld is. Meestal is er geen contractuele regeling en komt het aan op het objectieve recht.De grondslagen voor aansprakelijkheid, zonder overeenkomst van opdracht, zijn art. 7:658 lid 4 BW en onrechtmatige daad. Daarnaast is het relevant om ook te kijken naar de regeling

bij de opdracht. Art. 7:658 lid 4 BW betreft een afgeleide vorm van

werkgeversaansprakelijkheid: een organisatie is ook aansprakelijk jegens personen die geen werknemer zijn, maar zich wel in vergelijkbare positie bevinden. Hierbij zijn de feitelijke verhouding, de aard van de werkzaamheden en de mate waarin de werkgever invloed heeft van belang (HR Allspan). De HR heeft in 2017 geoordeeld dat vrijwilligerswerk niet is uitgesloten van art. 7:658 lid 4 BW. Het gaat om een vergelijkbare positie en daarom aanspraak heeft op door de werkgever in acht te nemen zorg. Uit overwegingen blijkt dat de rechtvaardiging wordt gezocht in de combinatie van zeggenschap over werkzaamheden en de invloed op werkomstandigheden, zoals veiligheid, wat neerkomt op een zorgplicht voor een veilige werkomgeving.De werkgeversaansprakelijkheid is geen absolute risicoaansprakelijkheid, maar berust op een strenge zorgplicht zoals de regeling van art. 7:406 lid 2 BW. De wet gaat ervan uit dat er in beginsel geen recht is op schadevergoeding, het risico op schade is verdisconteerd in het loon. De opdrachtnemer is doorgaans deskundiger dan de opdrachtgever en er mag dan verwacht worden dat hij zelf zorg draagt voor de veiligheid. Een uitzondering hierop is als het gaat om bijzonder gevaar, dat door de opdracht zelf in het leven is geroepen, bijvoorbeeld een arts die in opdracht een brandend warenhuis betreedt om gewonde bij te staan. Als het gaat om een opdracht om niet, lijkt het wel redelijk om recht te geven op schadevergoeding.Bij de gewone regels voor onrechtmatige daad moet gekeken worden waar het onrechtmatig handelen uit bestaat. Het kan hierbij gaan om een zorgplicht, zoals uit het Kelderluik-arrest, die in zijn algemeenheid jegens eenieder geldt. Hierbij is het niet relevant of het om een vrijwilliger gaat. Ook o.g.v. art. 6:162 BW rust op de organisatie een zorgplicht. Het ontbreken van zeggenschap staat tegenover het ontbreken van loon en ontbreken van mogelijkheden om veiligheidsmaatregelen te treffen. Aangezien er geen loon tegenover de werkzaamheden staan, lijkt het redelijk dat de organisatie verantwoordelijk is voor de veiligheid. Wel kan er aanleiding zijn tot vermindering van schadevergoeding op basis van eigen schuld. Het verplichten van een ongevallenverzekering door de organisatie lijkt hierin een uitkomst te zijn. 3 / 4

Paijmans, ‘De zorgplicht voor scholen’ Vanaf 2008 hebben werkgevers o.g.v. ‘goed werkgeverschap’ ex art. 7:611 BW een plicht om zorg te dragen voor een behoorlijke verzekering. Deze verzekering geldt voor schade die

werknemers tijdens hun werkzaamheden kunnen lijden, indien zij:

-Als bestuurder van een motorvoertuig betrokken raken bij een verkeersongeval -Als fietser/voetganger schade lijden door een ongeval waarbij een voertuig is betrokken -Als fietser schade lijden als gevolg van een eenzijdig ongeval Eind 2011 heeft de HR deze verzekeringsplicht halt toegeroepen bij een werkneemster die als voetganger, door uit te glijden, gewond raakte bij een eenzijdig ongeval; hiervoor geldt de verzekeringsplicht niet. Evenmin heeft de HR de verzekeringsplicht willen aanvaarden bij een sociotherapeut in een tbs-instelling die ernstig gewond raakte doordat hij door een patiënt werd aangevallen. De verzekeringsplicht dient volgens de HR beperkt te blijven tot de voornoemde categorieën. Geweldsdelicten hebben, anders dan bij verkeersongevallen, niet plaatsgevonden op een plaats waar de instelling weinig zeggenschap had, maar juist op de werkplaats zelf.De vraag rijst of ook een school voor bepaalde risicovolle activiteiten zorg moet dragen voor een verzekering voor studenten. De Nederlandse rechter is altijd terughoudend geweest in het aannemen van een verzekeringsplicht. Een wettelijke verzekeringsplicht voor scholen bestaat nauwelijks. Daaraan doet niet af dat het een goed gebruik van scholen is om een aansprakelijkheids- en ongevallenverzekering af te sluiten.Uit het arrest Beganovic/ROC van Twente blijkt evenwel dat een student hierop niet zonder meer mag vertrouwen. De schade die de student opliep tijdens een activiteit werd niet gedekt door de ongevallenverzekering van de school. De HR stelde dat een school niet gehouden is om te zorgen voor een ongevallenverzekering die voor risicovolle activiteiten adequate dekking biedt en evenmin om haar studenten dit duidelijk te maken. Een zo vergaande zorgplicht kan volgens de HR in haar algemeenheid niet worden aanvaard.Het arrest is overigens op een ander vlak onbevredigend te noemen, omdat het ROC een risicovolle kartwedstrijd als optioneel onderwijsprogramma aanbood, terwijl dat voor de opleiding niet noodzakelijk of nuttig was. AG Spier is ingegaan op het aspect ‘gevaarzetting’ en bepleitte terug verwijzing naar het hof om alsnog te laten beoordelen of het ROC een zorgplicht had geschonden door de kartwedstrijd onderdeel te laten zijn van het sportprogramma, aangezien deelname hieraan risicovol is. Daar staat tegenover dat een 17- jarige student ook een eigen verantwoordelijkheid heeft, en de ouders hiervan, en zelf heeft gekozen voor deelname aan de wedstrijd, terwijl er ook alternatieven mogelijk waren. De HR is hier niet in meegegaan en heeft enkel de door student gestelde verzekeringsplicht beoordeeld. De student heeft volgens de auteur zich beperkt door haar vordering niet in een bredere context van de zorgplicht van het ROC te plaatsen.

• / 4