Voor u ligt het verantwoordingsverslag van de scriptie Begeleiding bij overstimulatie leerlingen. Dit

• / 4

Voorwoord Voor u ligt het verantwoordingsverslag van de scriptie ‘Begeleiding bij overstimulatie leerlingen’. Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van de opleiding Toegepaste Psychologie van Hogeschool Saxion te x. Het onderzoek is in opdracht van het X in X en heeft plaatsgevonden in de periode van september 2023 tot en met februari 2024.In het schooljaar 2022-2023 heb ik stagegelopen op het X in X. Vanuit deze stage kwam het probleem naar voren dat de begeleiders van de ondersteuningsinterventie, de X, niet genoeg tijd en ruimte hebben om iedere leerling voldoende individuele aandacht te geven om zijn of haar hulpvraag voldoende te ondersteunen. Door het tijdsbestek van het onderzoek is het onderzoek gekaderd naar de meest voorkomende hulpvraag: overprikkeling, en hoe dit effectief ondersteund kan worden.Ik heb het als zeer leuk en interessant ervaren om wederom op het X aan de slag te mogen en mij te mogen verdiepen in het onderwerp overprikkeling. De ervaring van het onderzoek naar overprikkeling heeft mij veel geleerd. Zowel over het onderzoek doen zelf, als over overprikkeling. Ik heb ten eerste geleerd kritisch te zijn op het onderzoek zelf en alles wat daar invloed op heeft. Ten tweede heb ik geleerd wat van belang is en wat valkuilen zijn bij het creëren en uitvoeren van een goed onderzoek. Ten derde heb ik veel geleerd over overprikkeling en de begeleiding hiervan. Deze informatie kan ik zowel voor studie, werk als persoonlijk toepassen.Er is een aantal mensen dat ik wil bedanken voor hulp in de periode van het schrijven en uitvoeren van het onderzoek. Als eerst wil ik x bedanken. Ik wil je bedanken voor de begeleiding die je mij gegeven hebt en hoe je dit gedaan hebt. Je stond altijd klaar, zelfs in het weekend en in de avonduren, om ervoor te zorgen dat het onderzoek een succes werd. Je zocht mee naar oplossingen en opties en liet soms het bos zien in plaats van de bomen. Ik ben blij dat je mijn belegeider was.Ten tweede wil ik x bedanken voor het geven van feedback en de momenten dat we hierover hebben kunnen sparren. Je hebt me geholpen kritisch te zijn naar mijn eigen werk en mij keuzes leren maken tussen verschillende belangen.Ten derde wil ik mijn opdrachtgever X bedanken. Ik wil je bedanken voor alle momenten dat ik met je kon sparren, de feedback die je gegeven hebt, dat ik altijd bij je kon aankloppen en zelfs kon bereiken in het weekend. Tot slot wil ik je bedanken voor de formele en informele gesprekken en interviews die we gehad hebben. Dit alles heeft mij geholpen in het uitvoeren en schrijven van het onderzoek.Ten vierde wil ik x en de leerlingen bedanken voor het opzetten, deelnemen of helpen bij het creëren, schrijven en uitvoeren van het onderzoek.Ten vijfde wil ik mijn studiegenoten, met name x, bedanken voor het geven van feedback en het beantwoorden van vragen, de momenten van samenwerken en de leerzame gezamenlijke lessen. Dit maakte het onderzoeken een nog leukere ervaring.Tot slot wil ik mijn ouders en broer bedanken voor het doorlezen van het verslag en het af en toe op zich nemen van andere dingen zodat ik mijn volledige focus op het onderzoek kon leggen. 2 / 4

Samenvatting Sinds de invoering van de Wet Passend Onderwijs in 2014 heeft het X in X te maken met een toename van leerlingen die een speciale onderwijsbehoefte hebben. Om deze leerlingen van voldoende ondersteuning te voorzien heeft het X in 2015 de X opgericht. De X is een ondersteuningsvoorziening waar leerlingen, door gespecialiseerde begeleiders, meer aandacht krijgen voor hun hulpvraag.De toename van het aantal leerlingen met een speciale onderwijsbehoefte heeft ervoor gezorgd dat er op dit moment ongeveer 40 leerlingen deelnemen aan de X. Door dit aantal is er niet genoeg tijd en ruimte voor een individuele leerling en zijn hulpvraag. De meest voorkomende hulpvraag van de X is overprikkeling. Om meer tijd en ruimte te creëren voor de begeleiding in de X wordt er onderzocht hoe de leerlingen met overprikkeling effectief ondersteund

kunnen worden. Voor dit onderzoek is dan ook de hoofdvraag:

‘Hoe kunnen de begeleiders van de X de kwetsbare leerlingen met overprikkeling op een zodanige manier bedienen zodat de drukte afneemt, er meer tijd en ruimte is voor een individuele leerling en mogelijk de doorstroming van leerlingen bevorderd wordt?’ Om antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag hebben er interviews, één brainstormsessie, literatuuronderzoek en deskresearch plaats gevonden. Hieruit is gebleken dat het belangrijk is om de leerling te voorzien van psycho-educatie, een totaalplaatje van de leerling te maken en te kijken hoe de problematiek er binnen en buiten school uitziet en wat er invloed op heeft. Aan de hand hiervan is het belangrijk om de patronen van een leerling te herkennen en aan te passen zodat hij of zij beter met overprikkeling en prikkels leert om te gaan. Tijdens het traject met de leerling is het belangrijk om het systeem, de leerling en de mentor bij het traject te betrekken, aandacht te besteden aan het zelfbeeld van de leerling en prikkelgevoeligheid van de begeleider zelf, te normaliseren en duidelijkheid en structuur in de X te creëren.Het onderzoek heeft voldoende informatie opgeleverd om een betrouwbaar en valide antwoord te geven op de hoofdvraag. Daarentegen had er een breder en dieper literatuur onderzoek en grotere steekproeven bij de gebruikte methoden een steviger antwoord kunnen bieden op de hoofdvraag. Er is een duidelijk idee naar voren gekomen dat als oplossing kan dienen voor het probleem, namelijk een stappenplan. Gebaseerd hierop is een prototype ontwikkeld.Door het volgen van het stappenplan wordt er effectieve begeleiding gegeven aan leerlingen met overprikkeling. Het stappenplan bevat drie stappen en vijf aandachtspunten voor het gehele traject.Daarnaast wordt het stappenplan in postervorm gemaakt. 3 / 4

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 – Inleiding...........................................................................................................................5 1.1.Organisatiebeschrijving................................................................................................................5 1.2.Aanleiding van het onderzoek.....................................................................................................5 1.3.Context van het probleem...........................................................................................................6 1.4.Relevantie van het onderzoek.....................................................................................................7 1.5.Stakeholders................................................................................................................................8 1.6.Doelstelling met hoofd- en deelvragen........................................................................................9 1.7.Ethiek en dataopslag..................................................................................................................10 Hoofdstuk 2 – Onderzoeksmethodes....................................................................................................11 2.1Onderzoeksmethodes.................................................................................................................11 2.2.Beschrijving onderzoeksmethoden per deelvraag.....................................................................13 Hoofdstuk 3 – Resultaten en tussenconclusies per deelvraag..............................................................20 3.1.Deelvraag 1................................................................................................................................20 3.2.Deelvraag 2................................................................................................................................21 3.3.Deelvraag 3................................................................................................................................25 3.4.Deelvraag 4................................................................................................................................29 3.5.Deelvraag 5................................................................................................................................31 Hoofdstuk 4 – Conclusie, discussie en aanbevelingen..........................................................................33 4.1.Conclusie....................................................................................................................................33 4.2Discussie.....................................................................................................................................35 4.3.Aanbevelingen...........................................................................................................................38 Bronnenlijst...........................................................................................................................................39 Bijlage...................................................................................................................................................42 Bijlage A – Voorbeeld open, axiaal en selectief coderen..................................................................42 Bijlage B – Informatiebrief participanten interview..........................................................................44 Bijlage C – Niet ingevuld informed consent......................................................................................47 Bijlage D – Interview leidraad deelvraag 1.......................................................................................49 Bijlage E – Topiclijst deelvraag 2 interview trajectbegeleider/orthopedagoog.................................51 Bijlage F – gecreëerde mindmap interview trajectbegeleider deelvraag 2.......................................53 Bijlage G – gecreëerde mindmap interview orthopedagoog deelvraag 2.........................................54 Bijlage H – Cijfers belang punten literatuur door trajectbegeleider..................................................55 Bijlage I – Cijfers belang punten literatuur door orthopedagoog......................................................57 Bijlage J – Informed consent schriftelijk gestructureerd interview andere scholen deelvraag 3......59 Bijlage K – Topiclijst interview trajectklasmedewerker deelvraag 3.................................................60 Bijlage L – Topiclijst focusgroup-interview leerlingen deelvraag 3...................................................62

• / 4